Վերահսկիչ պալատի կողմից անիրատեսական կոչված ծրագիրն իսկապե՞ս անիրատեսական էր

Իրավական ակտերի հրապարակման միասնական կայքում շրջանառության է դրվել «Թամարա Ֆրութ» ՓԲԸ–ի կողմից առաջարկվող օրգանիկ այգիների ստեղծման ծրագրի շրջանակներում իրականացված աշխատանքների վերաբերյալ ճշտված ֆինանսական հաշվետվության մասին որոշման նախագիծը: Նախագծի ընդունման դեպքում պետական բյուջե կվերադարձվի 26 միլիոն 661 հազար դրամ:

«Թամարա Ֆրութ» ՓԲԸ–ի կողմից առաջարկվող օրգանիկ այգիների ստեղծման ծրագիրը մշակվել էր դեռևս 2009 թ. Էկոնոմիկայի և Գյուղատնտեսության նախարարությունների կողմից: 2009–2015 թթ. ընթացքում պայմանագրեր են կնքվել Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Լոռու, Կոտայքի, Շիրակի, Վայոց ձորի և Տավուշի մարզերի 21 տնտեսվարողների հետ, հիմնվել է 63 հա այգի: Պայմանագիր կնքած տնտեսվարողներին «Թամարա ֆրութ» ՓԲԸ–ի կողմից տրամադրվել է ավելի քան 464 հազար 400 հատ հատապտուղների տնկիներ, 1640 տոննա գոմաղբ, 28 հազար 260 հատ հենասյուներ և 6 հազար 832 կգ մետաղալար, հիմնվել է հատապտուղների տնկարան, որոնց համար ծախսվել է 217 միլիոն 338 հազար դրամ:

Այս գարնանը Գյուղատնտեսության նախարարության մասնագետների կողմից իրականացված մոնիթորինգի արդյունքում պարզվել է, որ ծրագրի շահառուներից 10–ի (35 հա) մոտ հիմնված այգիները տարբեր պատճառներով (սահմանային հրդեհներ, կրակոցներ, ոռոգման ջրի բացակայություն, ցրտահարություն, անբարեխիղճ շահառու և այլն) առկա չեն, ևս 3 շահառուների մոտ այգիների մշակության աշխատանքներն անբավարար կատարելու և խիստ ցրտերի պատճառով 6 հա այգուց պահպանվել է շուրջ մեկ հա–ը: Մնացած 8 շահառուի (22 հա) մոտ այգիները գտնվում են բավարար վիճակում։
«Էկոգլոբ» ՍՊԸ–ի կողմից Գյուղատնտեսության նախարարությանը տրամադրված տեղեկատվության համաձայն՝ ծրագրի շահառուների կողմից հիմնված 63 հեկտար այգիներից՝ որևէ այգի չի հավաստագրված, որպես օրգանական և հավաստագրման համապատասխան հայտերը մերժվել են կամ հավաստագրումը կասեցվել է տարբեր պատճառներով: Ընկերությունը 2009–2016 թթ. օրգանական հավաստագրման համար «Էկոգլոբ» ՍՊԸ–ին վճարել է մոտ 7 միլիոն 500 հազար դրամ:

«Թամարա ֆրութ» ՓԲԸ–ն 9 շահառուների կողմից պայմանագրային պարտավորությունների չկատարման համար հայցեր է ներկայացրել դատարան վնասի վերականգնման նպատակով։ Վերականգնված միջոցները ընկերությունը կնպատակաուղղի պարտաճանաչ շահառուներին աջակցելուն:

Նախագծում ասվում է, որ ծրագիրն ի սկզբանե կազմվել է որոշակի բացթողումներով, հաշվի չեն առնվել հատապտուղների մշակության առանձնահատկությունները¬, բնակլիմայական տարբեր կատակլիզմների ազդեցությունները:

Հիշեցնենք, որ սրանից 8 տարի առաջ ընկերությունն այս ծրագրի իրականացման համար ստացել էր 300 միլիոն դրամ, բայց մեկ տարի անց Վերահսկիչ պալատը օրգանիկ այգիների այս ծրագիրը բնորոշել էր ոչ իրատեսական ժամկետի ու արժեքի առումով: ՎՊ–ի կողմից նաև խախտումներ էին արձանագրվել՝ մրցույթի անցկացման հետ կապված: Խնդիր էր առաջացել նաև ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ նյութերի ու ապրանքների շուկայական գները սխալ որոշելու պատճառով: Արդյունքում պետբյուջեից հատկացվել էր 77,5 միլիոն դրամ ավել գումար, որը ենթակա էր վերադարձի: Արդեն 2011 թ. որոշմամբ ընկերությանը 300–ի փոխարեն 244 միլիոն դրամ հատկացվեց: Իսկ ընկերությունն էլ պարտավորվեց վճարել ավել հաշվարկված գումարը:

Ստացվում է, որ տարիներ առաջ ՎՊ–ի կողմից հնչեցված բնորոշումը՝ անիրատեսական լինելու մասով, այնքան էլ հեռու չէր իրականությունից: Այսօրվա տվյալները խոսուն են: Իհարկե այգիների ոչ լիարժեք լինելու «մեղքը» մեծամասամբ շահառուների ուսերին է ընկնում: Բայց ամեն դեպքում այս ծրագիրը «Թամարա Ֆրութ»–ին պատճառեց ավելորդ ծախսեր ու դատական քաշքշուկների մեջ ներգրավեց: