Սիրում ենք պատեհ–անպատեհ Ադրբեջանի պարտության ավետիսներ շռայլել

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է ԼՂՀ արտաքին գործերի նախկին նախարար Արման Մելիքյանը

 

– Պարոն Մելիքյան, ԱլԳ գագաթաժողովում ընդունված հռչակագրով կարծես պահպանվեց ղարաբաղյան ստատուս քվոն: Դա որքա՞ն ժամանակ մեզ հնարավորություն կտա հանգիստ լինել:

– Մենք հանգիստ լինելու որևէ հիմք չենք ունենա, քանի դեռ հակամարտության "խաղաղ" կարգավորման սեղանին դրված տարբերակը խարսխված է Արցախի ներկայիս տարածքների երկու երրորդը հակառակորդին հանձնելու դրույթի վրա, և այդ դրույթն էլ շարունակում է ընդունելի լինել Հայաստանի գործող իշխանությունների համար: Ես հասկանում եմ, որ ՀՀ–ԵՄ համաձայնագրի ստորագրումը գուցե ՀՀ իշխանությունները կփորձեն ներկայացնել որպես արցախյան ճակատում Հայաստանի շահերի և Արցախի անվտանգության ապահովման ծանրակշիռ երաշխիք, բայց ստիպված եմ ասել, որ այդ համաձայնագիրն Ադրբեջանի կողմից նոր բռնությունների սանձազերծումը կանխելու իրական ներուժ չի պարունակում: Ստատուս քվոյի խախտումը պայմանավորված է լինելու այնպիսի աշխարհաքաղաքական գործընթացների ազդեցությամբ, որոնց վրա ԵՄ ներգործելու ունակությունը գրեթե զրոյական կլինի հատկապես Բրեքզիթի ավարտից հետո:

– Ադրբեջանը կարո՞ղ է անտեսել միջազգային խաղացողների կարծիքները և սահմանի վրա սրացումներ հրահրել: Եվ դա ո՞ր պարագայում կարող է տեղի ունենալ:

– Ադրբեջանը չի անտեսի ԱՄՆ–ի կամ Ռուսաստանի տեսակետն ուժի դիմելու հարցում, բայց խնդիրն այն է, որ նրանք երկուսն էլ պնդում են, որ հակամարտությունը պետք է լուծվի արցախյան տարածքները հանձնելու միջոցով: Եվ ամբողջ հարցն այն է, թե նրանցից ո՞ր մեկն ու ո՞ր պահին կորոշի քաջալերել Բաքվի ագրեսիան ընդդեմ Արցախի ու Հայաստանի: Հայաստանն ինքը պետք է ելքը գտնի այս իրավիճակից և մեր շահերն ապահովող բանակցային նոր օրակարգ ձևավորելու համար անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկի: Մենք պետք է ոչ թե բացառապես ստատուս քվոն պահպանելու մասին մտածենք, այլ աշխատենք հասնել երկարաժամկետ խաղաղ կարգավորման, որի իրավական հիմքը տարածքային խնդիրը չի կազմի: Այլապես մեզ համար ինչ տարբերություն, թե կոնկրետ ում` ռուսների, թե ամերիկացիների ճնշման տակ ենք ստիպված լինելու անհամարժեք տարածքային զիջումների գնալ:

– Կարո՞ղ ենք ասել, որ Ադրբեջանը պարտություն է կրել դիվանագիտական ճակատում, թե մեր հաղթանակը տոնելը վաղ է:

– Դա հիմնազուրկ պնդում կլինի: Սիրում ենք պատեհ–անպատեհ առիթներով Ադրբեջանի պարտության ավետիսներ շռայլել: Պաշտոնական Բաքուն առ այսօր կարողացել է միջազգային հարաբերությունների համակարգում այնպիսի դիրք ապահովել իր համար, որի շնորհիվ, չդառնալով ԵԱՏՄ անդամ կամ ԵՄ հետ պարտավորեցնող պայմանագրային հատուկ հարաբերությունների մասնակից, մի կողմից պահպանել է գործելու ազատությունը, իսկ մյուս կողմից ապահովել է տարածաշրջանում իր տնտեսական և հաղորդակցային կարևոր նշանակությունն ինչպես Արևմուտքի, այնպես էլ Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի համար: Ինչ խոսք, առկա հակամարտության պայմաններում սա մեզ համար ամենևին դրական չէ և լավ կլիներ, որպեսզի հայաստանյան պաշտոնատարների քաղաքական ճոռոմաբանությունը փոխարինվի մեր տնտեսական և ռազմական առաջանցիկ զարգացումն ապահովող կոնկրետ ու տեսանելի գործողություններով:

– Կարծում եք, որ Թուրքիան կդադարի՞ իր աջակցությունը հայտնել Ադրբեջանին հատկապես Էրդողան–Պուտին վերջին հանդիպումից հետո:

– Թուրքիան կշարունակի Ադրբեջանին բազմաբնույթ քաղաքական, տնտեսական և ռազմական օգնություն ցուցաբերել: Պաշտոնական Անկարան Հարավային Կովկասում իր դիրքերն ամրացնելու և ընդլայնելու համար գործադրվող ջանքերը կբազմապատկի առաջիկա մի քանի տարիների ընթացքում:

– Պատահակա՞ն է, որ Նախիջևանում ընթացող զորավարժությունները տեղի են ունենում հենց այժմ: Դրանք ինչի՞ն են միտված: Եվ, ընդհանրապես, Նախիջևանից առավել Թուրքիա՞ն է իր մկանները մեզ ցույց տալիս, թե Ադրբեջանը:

– Նախիջևանում թուրք–ադրբեջանական ռազմական ակտիվությունն ուղղված է ոչ միայն Հայաստանի, այլև Իրանի դեմ: Այդ երկրամասի ինքնավար կարգավիճակն ինչ–որ մի պահի կարող է օգտագործվել որպես հարմար հարթակ Իրանի հյուսիսում թյուրքական անջատողական շարժումներին գործուն աջակցություն ցուցաբերելու համար, և այդ դեպքում այնտեղ կտրուկ կաճի Թուրքիայի ռազմաքաղաքական ազդեցությունը: Մեզ համար ևս Նախիջևանում տեղակայված ադրբեջանական ուժերն անմիջական սպառնալիք են հանդիսանում, քանի որ ուղիղ գծով Երևանից ընդամենը 45 կիլոմետր հեռավորության վրա են գտնվում: Այդուհանդերձ, գտնում եմ, որ մենք մեր առջև ծառացող խնդիրների նախ քաղաքական լուծումը պետք է գտնենք և այդ դեպքում ռազմական սպառնալիքները չեզոքացնելու համար անհրաժեշտ միջոցները ևս կկարողանանք ապահովել:

Գոհար Սարդարյան