Երվանդ Բոզոյան. «Նպատակը ռուսներին հարվածելն էր, ավտոմատ մենք էլ հայտնվեցինք դաշտում»

Ադրբեջանն ուզում է տեղավորվել ուկրաինական և վրացական վագոնում, գրում է «Փաստ» օրաթերթը:

Երեկ Սևծովյան տնտեսական համագործակցության խորհրդարանական վեհաժողովը հռչակագիր ընդունեց, որտեղ տարածաշրջանում առկա հակամարտությունների վերաբերյալ մի փոփոխություն է մտցվել:

Նոր դրույթը հակահայկական և հակաիրավական որակվեց, քանի որ միջազգային երեք հիմնարար սկզբունքներից այնտեղ միայն տարածքային ամբողջականությունն է նշվում:

Թեմայի շուրջ «Փաստ»–ը զրուցել է քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանի հետ:

 

 

– Պարո՛ն Բոզոյան, գնահատելով ՍԾՏՀ ԽՎ դերը, Արցախյան կոնֆլիկտի առումով հռչակագիրն ի՞նչ ազդեցություն կունենա:

– Ոչ մի ազդեցություն էլ չի ունենա: ՍԾՏՀ ԽՎ–ն, ըստ էության, երկրորդական կառույց է: Փաստացի կարելի է ասել, որ նախաձեռնողն ուկրաինական պատվիրակությունն էր: Ուղղակի տհաճ է, որ այսպիսի վիրավորական քայլերով հանդես եկան: Իրենք ունեն Ղրիմի և Դոմբասի խնդիր: Իրենց հիմնական խնդիրն այս հռչակագրով ռուսներին հարվածելն էր, բայց ավտոմատ մենք էլ հայտնվեցինք դաշտում: Պետք է սառը դատենք և հասկանանք, որ այս կառույցում հավաքված երկրները շատ մոտ են այն դիրքորոշմանը, որը հակասում է մեր ազգային և պետական շահերին: Պետք է արձանագրենք այս փաստն ու առաջ անցնենք:

 

– Այս հռչակագրին նախորդել էր ԵՄ–Հայաստան համաձայնագրի ստորագրումը, ԱլԳ հռչակագրի ընդունումը, որոնցում, ըստ վերլուծաբանների, ԼՂ հարցի շուրջ չկային այնպիսի ձևակերպումներ, որոնք կարող էին ոչ ի նպաստ մեզ լինել: ՍԾՏՀ ԽՎ հռչակագրում կա՞ Ադրբեջանի գործոնը: Այսինքն՝ կարելի է փաստել, որ սա նախորդող համաձայնագրի ու հռչակագրի «պատասխանն» էր:

– Նախ՝ խնդրահարույց ձևակերպումներ չկային, որովհետև ԵՄ–ն շահագրգռված էր ՀՀ–ի հետ այդ համաձայնագիրը կնքելու համար, և հայկական կողմի հետ կոմպրոմիսի գնաց: Բայց ՍԾՏՀ ԽՎ–ի պարագայում կառույցի երկրների մեծ մասը կամ ունի այդպիսի կոնֆլիկտ, կամ աջակցում է նման կոնֆլիկտ ունեցող երկրներին: Նկատի ունեմ Ուկրաինան, Վրաստանը: Օբյեկտիվորեն հասկանալի է, թե ինչու այդպիսի քայլի դիմեցին: Նախաձեռնող Ուկրաինան, միջազգային հակառուսական ֆոնն օգտագործելով, մաքսիմալ փորձում է քաղաքական կապիտալ շահել: Զուգահեռ տուժեցինք նաև մենք, որովհետև այդ ձևակերպումները վերաբերում են նաև ԼՂ խնդրին: Իսկ Ադրբեջանն այս փուլում նախագահողն էր: Բայց չեմ կարծում, թե Ադրբեջանի դերը շատ մեծ կարող է լինել այս հռչակագրի հարցում: Ադրբեջանն ուղղակի հույս է հայտնել, որ Ուկրաինայի կողմից ՌԴ–ի դեմ տարվող այդ գծից հետո ավտոմատ կունենա բանաձևեր, որոնք շահավետ կլինեն նաև Ադրբեջանին:

 

– Այնուամենայնիվ, Ղարաբաղյան հարցն ինչո՞ւ հայտնվեց այդ դաշտում, ակամա՞:

– Ուզում էին այնպիսի մի բանաձև ընդունել, որը շատ նման կլիներ Ղրիմի և Դոմբասի խնդիրներին: Նրանք նկարագրեցին հենց Ղրիմի և Դոմբասի խնդիրը, որի մեջ օբյեկտիվորեն տեղավորել են նաև ԼՂ հարցը: Ուկրաինացիների գլխավոր խնդիրը Ղրիմի և Դոմբասի հարցն էր: Պետք է նկատել, որ ԼՂ հարցում ոչ ոք Ադրբեջանին բացահայտ չի պաշտպանում:

Ոչ ոք՝ թե՛ Վրաստանը, թե՛ Մոլդովան և թե՛ Ուկրաինան չեն ուզում առանձին մտնել ԼՂ խնդրի մեջ: Գիտեն, որ կա ԵՄ, ԱՄՆ, ՌԴ, և նրանք ընդհանուր հայտարարի են եկել՝ խնդրով պետք է զբաղվի Մինսկի խումբը: Չէին ուզենա Ղրիմի խնդիրը ԼՂ–ի հետ խառնել, որովհետև Ղրիմի հարցում կա կոնսոլիդացված դիրքորոշում ի պաշտպանություն Ուկրաինայի: Իսկ Ղարաբաղյան հարցում այդպիսի կոնսոլիդացիա չկա:

Ճիշտ հակառակը՝ Ադրբեջանն ուզում է ամեն ինչ անել, որ տեղավորվի ուկրաինական և վրացական վագոնում: Անընդհատ հայտարարում է, որ ԵՄ–ն երկակի ստանդարտներով է հանդես գալիս՝ Վրաստանի և Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչում է, Ադրբեջանի վերաբերյալ ձեռնպահ մնում: Բացի այդ, Ադրբեջանը միշտ փորձում է ԼՂ հարցը տեղափոխել Աբխազիայի, Հարավային Օսիայի և Ղրիմի խնդիրների դաշտ: Մեր նպատակը պետք է լինի միշտ տարանջատել այդ խնդիրը, որովհետև այդպես մենք շահեկան վիճակի մեջ կհայտնվենք: Եթե Ղարաբաղը նույն դաշտի մեջ տեղավորենք, ապա, հաշվի առնելով, որ Ղրիմի և Աբխազիայի հարցում կա աշխարհագրական բախում, չէի ցանկանա, որ այդ բախումը տեղափոխվեր նաև ԼՂՀ:

 

– ՍԾՏՀ ԽՎ–ում, բացի այդ, նաև առանց ՀՀ պատվիրակության հարց էր քննարկվել: Ճիշտ չէ՞ քննարկել կառույցից դուրս գալու հարցը:

– Դուրս գալն էմոցիոնալ և հեշտ լուծում է: Ցանկացած պահի կարող է ՀՀ–ն այդպիսի քայլի դիմել, բայց եթե դիմի, ստրատեգիական առումով ՀՀ–ն ոչինչ չի շահի, մի բան էլ կարող է կորցնել: Հետագայում այդ կառույցը կարող է դառնալ մեր դեմ աշխատող կառույց:

 

Աննա Բադալյան