Շատերը մտածում են, որ այն աշխարհում էլ բանկ կա և իրենց հաշիվները հետները տանելու են

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է կոմիտասագետ Արթուր Շահնազարյանը

 

– Պարոն Շահնազարյան, Հայաստան– ԵՄ համաձայնագիրը վստահություն ներշնչո՞ւմ է, որ որակական առումով մեր կյանքում դրական տեղաշարժեր կլինեն:

– Ըստ իս, եթե դու քո ներսում ամուր չես որպես պետություն, որպես հասարակություն, ապա նման համաձայնագրերը կամ պայմանավորվածությունները ոչ մի նշանակություն ունենալ չեն կարող: Իսկ եթե դու քո ներսում ամուր ես և միասնական ես, ապա ինչ էլ անես կամ չանես, միշտ էլ ճիշտ ես դու և հաղթող ես: Մշտապես էլ նույնն է աշխարհի դրվածքը. ուժեղը ցանկացած դեպքում կարող է թույլին ճնշել: Այս առումով ոչինչ չի փոխվել:

 

– Պարզապես պարտավորություններ ենք ստանձնում, որպեսզի մեր երկրում խորացնենք ժողովրդավարական արժեքները, պայքարենք կոռուպցիայի դեմ, տնտեսության մեջ ձևավորենք արդար մրցակցություն…

– Եթե մարդ ցանկանում է ինչ–որ բան շրջանցել, կգտնի ճանապարհը: Հենց նույն ձեր ասած կոռուպցիայի դեմ պայքարում:

Հիմա մեր երկրում ի՞նչ է լինելու սրանից հետո. ով զբաղվում է կոռուպցիայով, նրան էլ պետք է հանձնարարվի կոռուպցիայի դեմ պայքարը:

Մինչև հիմա թե՛ Եվրոպան, թե՛ ԱՄՆ–ը ինչքան դրամաշնորհներ տվել են կուռուպցիայի դեմ պայքարելու համար, տվել են նրանց, ովքեր հենց զբաղվում են այդ կոռուպցիայով: Ու հետո երբ գնում ու ուզում ես արդյունքը տեսնել, պարզվում է՝ կոռուպցիայի դեմ այդ պայքարողը պալատներ է սարքել իր համար:

Բա այդ Եվրոպան չի՞ հարցնում, թե այդքան փող որտեղի՞ց այդ մարդուն: Նրանք իրենց երկրի քաղաքացուն այդ մասին հարցնոմ են. իրենց մոտ չես կարող մի բան սարքել, որ չիմանան, թե այդ մարդու գումարները որտեղից են գալիս: Մեր պաշտոնյային ինչո՞ւ չեն հարցնում:

Այս ամենով հանդերձ, այսպես պատասխանեմ ձեր հարցին՝ երևի մի բան կփոխվի. ի՞նչ իմանամ: Կամ երևի թե այդ համաձայնագրից, համենայն դեպս, վտանգ չի լինի…

 

– Իսկ մեր իշխանավորներն իրենց մարդկային և իշխանական հատկանիշներով համապատասխանո՞ւմ են եվրոպական սկզբունքներին, որ կարողանան ինչ–որ բան փոխել երկրում:

– Ձեր այդ հացին ես չեմ պատասխանի: Եվ ասեմ, թե ինչու չեմ պատասխանի: Հայաստանում մի մարդ չկա, որ այդ հարցի պատասխանը չիմանա: Ինչո՞ւ եք ինձ հարցնում:

Նախ ասեմ, որ Հայաստանում տարբեր կարծիքներ էլ չկան, որ մեկը մի կարծիք ունենա, մյուսը՝ մեկ այլ կարծիք: Բոլորն էլ գիտեն իրականությունը: Կարծիք հայտնում են միայն մեկ առումով, թե իրենց ի՞նչն է ձեռ տալիս տվյալ պահին. այսպե՞ս արտահայտվեն, թե՝ այնպես:

Բոլորն էլ անգիր գիտեն ճշմարտությունը: Բոլորը խելոք են, բոլորն ամեն ինչ հասկանում են և բոլորն էլ ամեն ինչ գիտեն: Պարզապես նրանք տարբեր բաներ են խոսում՝ ելնելով իրենց անձնական նպատակահարմարությունից:

Դուք ևս, ախր, այդ հարցի պատասխանը գիտեք, էլ ինչո՞ւ եք ինձ հարցնում: Նույնն է, թե հարցնեք՝ մածունը ս՞և է, թե՝ սպիտակ:

 

– Նշանակում է՝ անհույս վիճակի մե՞ջ ենք:

– Ո՛չ: Ամեն ինչ այդքան անհույս չէ: Մեր սերունդը կսատկի–կվերանա, և նոր սերունդը կստեղծի նորմալ երկիր: Մենք հրաշալի սերունդ ունենք:

Այն, որ մեր սերունդը իրեն այդքան գովում է, սո՛ւտ է: Այն ավազակների, թալանչիների և ծախու մարդկանց սերունդ է: Ղարաբաղում էլ, որ այդքան ասում են, մի չորս հազար մարդ է կռվել: Մնացածը զբաղվել է կողոպուտով:

Այնպես որ, այս սերնդի պարագայում մահն արդեն դառնում է բարիք:

Պատկերացրեք, որ հանկարծ անմահություն լիներ: Մարդ կա, որ քունը չի տանում. ասում է՝ Արևն էլ կուլ տայի: Լավ է, որ չի կարողանում, թե չէ Արևն էլ կուտեր:

Բայց սա արդեն լուծվող հարց է, որովհետև մահն ամեն ինչ հարթեցնում է ու իր տեղը դնում:

Չնայած, ի՞նչ ասեմ՝ շատերը մտածում են, որ իրենք անմահ են, մտածում են, որ այն աշխարհում էլ բանկ կա և իրենց հաշիվները հետները տանելու են: Հավատում են դրան: Եվ ասեմ, որ այդ առումով այնպիսի հավատ, որ ունեն հարուստները, անգամ հոգևորականները չունեն: Դա՛ է իրենց ապրելակերպը ցույց տալիս:

 

– Բայց, ի վերջո, ժառանգականության հարց կա: Այսօր ի՞նչ է տեսնում այդ սերունդը, որ ինչ վերցնի ավագներից:

– Հենց զարմանալին էլ այդ է. այն մութ օրերին այդ սերնդին մեծացրեցին «յա վառոնա» երգի տակ, որ փչացնեն, հիմա էլ մեծացնում են թուրքական ելևէջների ներքո, այլանդակ հեռուստահաղորդումներով: Մի հաղորդում կա՝ «Լավ երեկո», հատուկ են այսպիսի հաղորդում անում, որ փչացնեն մարդկանց: Եվ դրանք հատուկ այդ նպատակով էլ ֆինանսավորվում են դրսից: Ասենք՝ Թուրքիայից: Որովհետև եթե Թուրքիան մեկ մլրդ դոլոր ծախսեր, նման հաջողության չէր հասնի:

Բայց մեր երիտասարդ սերունդը երևի այնքան ուժեղ գեն ունի, որ այդքանից հետո էլ նախանձախնդիր է մնում իր արմատներին, իր մշակույթին, իր տեսակին:

 

– Մի խոսքով, լավատես եք՝ ամեն ինչ լավ է լինելու. հույսներս կապենք ապագա սերնդի հետ:

– Այո, միա՛յն ապագա սերնդի հետ: Եվ մեր գլխավոր գործն էլ պետք է լինի մանկապարտեզների ու դպրոցների հետ աշխատելը: Տոլստոյն ասում էր՝ տասը տարեկանից հետո մարդը չի փոխվում: Ո՞ւր մնաց այստեղ փոխենք 40, 50, 60 տարեկաններին:

 

Գոհար Սարդարյան