Ստեփան Դանիելյան. «Տարածաշրջանում անսպասելի շրջադարձեր կարող են լինել»

Ադրբեջանը ժամանակ է շահում, գրում է «Փաստ» օրաթերթը

 

Վիեննայում դեկտեմբերի 6–ին Հայաստանի Արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովի հետ: Արտգործնախարարների հանդիպման օրակարգում են եղել մասնավորապես Վիեննայի, Սանկտ Պետերբուրգի և Ժնևի գագաթաժողովներին ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրագործման ուղիները։

Մինչ այս վերլուծական շրջանակներում կարծիքներ էին հնչում, թե նշված պայմանավորվածությունները փակուղում են: Արդյո՞ք առաջընթաց կա, հաշվի առնելով, որ պայմանավորվածությունների մասին վերջին հանդիպումներից հետո նման հիշատակում չէր կատարվել:

Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանի խոսքով, անկախ ամեն ինչից, հայտարարությունը դեկլարատիվ է, բայց դեկլարատիվ հայտարարությունները ևս իրենց տրամաբանությունն ունեն:

«Այս հայտարարությունը հասկանալու համար պետք է փորձենք հասկանալ, թե տարածաշրջանում ի՞նչ է կատարվում: Տարածաշրջանում շատ լուրջ փոփոխություններ են սկսվել: Թուրքիայի և ԱՄՆ–ի հարաբերություններն են հետզհետե սրվում: ԱՄՆ–ում շատ կարևոր դատավարական պրոցես է գնում՝ կապված Էրդողանի և նրա մերձավոր շրջապատի շատ խոշոր կոռուպցիոն սկանդալների հետ: Սա չափազանց անհանգստացնում է Թուրքիայի ղեկավարին»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ շեշտելով նաև Թրամփի՝ Երուսաղեմն Իսրայելի մայրաքաղաք ճանաչելու հանգամանքը, ինչը ևս անհանգստացնում է Էրդողանին:

«Այս մեծ կոնտեքստում պետք է հասկանանք, որ տարածաշրջանը մտնում է ավելի լուրջ «տուրբուլենտության» շրջան: Տատանումների շրջան է մտնում, և այս ֆոնին Ադրբեջանը գոնե դեկլարատիվ առումով համաձայնում է քննարկել Վիեննայի և Ժնևի պայմանավորվածությունները, որոնց կատարմանը կտրուկ դեմ էր: Սա նշանակում է, որ մտնում է ինչ–որ սառեցման շրջան: Ադրբեջանը չի ցանկանում կտրուկ շարժումներ անել, մինչև հասկանալի լինի, թե մեր տարածաշրջանում ինչ է կատարվում»,– ասաց Ս. Դանիելյանը:

Այն, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան որոշ հայտարարություններով ուզում են ԼՂ հարցում բարձրացնել ՌԴ–ի դերը, քաղաքագետը նկատեց. «Սա երկու բան կարող է նշանակել: Դիտարկենք հատկապես Էրդողանի հայտարարությունը, թե ՌԴ–ի կարծիքը շատ կարևոր է Ղարաբաղի հարցի լուծման գործում: Սա նշանակում է, որ Հարավային Կովկասը ՌԴ–ին ազդեցության գոտի է ճանաչում: Եվ այն, որ ՌԴ–ի ազդեցությունը շատ մեծ է հատկապես ՀՀ–ի վրա, այստեղ որևէ նորություն չկա:

Մյուս կողմից՝ ՌԴ–ի նշված դերը որոշակիորեն սահմանափակվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործոնով: Եռանախագահող երկրներն ինչ–որ առումով վերահսկողություն են ձեռք բերել: Երկրորդը: Մյուս կողմից՝ Ադրբեջանում Էրդողանից մեծ սպասելիքներ կան և էրդողանը նման ձևով արդարացման փորձ է անում Ադրբեջանի առաջ. այնուամենայնիվ, խնդիրն իր ազդեցության գոտուց դուրս է, ինչ կարողանում՝ անում են, բայց ավելին չեն կարող անել, բայց ՌԴ–ն կարծես հարցը լուծելու մեծ ցանկություն չունի: Սրանք էրդողանի մտքերն են»:

Դիտարկմանը, թե հաշվի առնելով, որ բանակցությունները սկսել են պարբերական բնույթ կրել, և հարցին՝ այս համատեքստում ի՞նչ իրավիճակ է հայկական կողմի համար, խաղաղ կարգավորման հասնելու հնարավորություն կա՞, Ս. Դանիելյանը պատասխանեց. «Բոլորը հասկանում են, որ հարցը խաղաղ լուծում չի կարող ունենալ: Թեկուզ միայն այն պատճառով, որ Ադրբեջանում հակահայկական հիստերիան այնքան խորն է, ըստ որի՝ որևէ խաղաղ քայլ իրենք չեն կարող անել:

Իսկ հայտարարությունները շատ կոնկրետ նշանակություն ունեն: Արտաքին լսարանի համար ասվում է, որ պետք է խաղաղ լուծվի, որովհետև գերտերությունները նման խնդիր են դրել և ամեն անգամ շեշտում են այդ մասին: Իսկ ներքին առումով Ադրբեջանի ղեկավարությունը կարծում է, որ իրենք ռազմական ճանապարհով այդ հարցը կլուծեն, և որևէ զիջման չեն գնա: Երկակի ստանդարտ է գնում, և հակահայկական պրոպագանդայի սրության պատճառով Ադրբեջանի ղեկավարությունը չի կարող զիջումների գնալ»:

Ինչ վերաբերում է հանդիպումներին, քաղաքագետն ընդգծեց. «Ադրբեջանի առաջ որևէ ուժային գործողություն չանելու վերաբերյալ շատ կոշտ պահանջներ են դրված: Դրանք կան նաև Վիեննայի և Ժնևի պայմանավորվածությունների մեջ, համաձայն որոնց պետք է դիտորդների քանակն ավելացվի նաև շփման գծում: Այս պատճառով Ադրբեջանին այլ քայլ չի մնում, քան ժամանակ շահելը, և հետո տեսնել, թե ինչ է լինելու: Իսկ թե ինչ է լինելու, ինչպես սկզբում նշեցի, կախված է տարածաշրջանային զարգացումներից: Ենթադրելի է, որ շատ անսպասելի շրջադարձեր կարող են լինել»:

 

Աննա Բադալյան