Գյուղացիները հայ–վրացական առևտրից դժգոհ են

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Եվս մեկ ամիս, և Արմավիրի մարզի Արագած համայնքի բնակիչներն առաջին բերքը շուկա կհանեն:

Այս համայնքը մասնագիտացել է բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, մասնավորապես՝ թարխունի արտադրությամբ: Մոտ 10 տարի առաջ թարխունի մշակությունը համարվում էր ընդամենը լրացուցիչ եկամտի աղբյուր, և ոչ բոլորն էին զբաղվում դրանով: Պահանջարկից ելնելով՝ աստիճանաբար ավելացան թարխունի ցանքատարածությունները:

Մշակվող հողատարածքների 90 տոկոսն այսօր թարխունն է զբաղեցնում: Արդյունքում առաջարկը գերազանցեց պահանջարկն ի վնաս արտադրողի:

Արագածցի Արամ Հակոբյանն արդեն 20 տարի է թարխուն է մշակում: Նրա խոսքով, երբ փոքր ծավալներով էր մշակվում կանաչու այս տեսակը, իրացման խնդիր չկար, հիմնականում սպառումը կատարվում էր տեղական շուկայում, մասնավորապես՝ մայրաքաղաքում:

«Սրա լավն այն է, որ փետրվարին արդեն մեր ձեռը գումար է գալիս, իսկ ուրիշ բերքից ուշ ենք եկամուտ ստանում»,– «Փաստի» թղթակցի հետ զրույցում ասաց հողագործը:

Մեկ փունջ թարխունը վաճառում էր 150–200 դրամով: Արտադրության ծավալները մեծանալով՝ իրացման գները կտրուկ անկում ապրեցին:

Գյուղացու հաշվարկով՝ 25 դրամով վաճառելու դեպքում արտադրողը մեկ կապից օգտվում է միջինը 15 դրամ, որը կազմում է մոտ 500 հազար դրամ, չհաշված ընտանիքի ֆիզիկական ներդրումը: 25 դրամից էժան գնով վաճառելու պարագայում այլևս ձեռնտու չէ թարխուն մշակելը:

«Բանվորին ենք գումար տալիս, տանում ենք, բերում, հաց ենք տալիս, ծախս ենք անում, շուկա ենք տանում, չհաշված` մնացած ծախսերը՝ ցելոֆոնի փող, պարարտանյութ և այլն: Թարխունի գումարով նույնիսկ խանութից վերցրած հացի, կոֆեի, կոնֆետի գումարը չեմ կարացել տալ»,– ներկայացրեց նա:

Թարխուն այստեղ մշակում են վարկերի ու պարտքերի միջոցով: Ջերմոցները դեկտեմբեր ամսին են դնում: Թաղանթապատման համար վերցրած ցելոֆոնի գումարները առաջին բերքահավաքից հետո են վճարում:

«Ցելոֆոնը «նիսյա» ենք գնում, բայց մի 50–100 դրամ թանկ»,– ասացին նրանք:

Թարխունի հիմնական գնորդները վրացիներն են:

Գյուղացիները, սակայն, հայ–վրացական առևտրից գոհ չեն: Վրացի գնորդներն անսահմանափակ քանակությամբ թարխուն են արտահանում: Արագածցիները պատմեցին, որ լինում են դեպքեր, երբ գնորդները քաջ գիտակցելով, որ կանաչին ունի բերքահավաքի և իրացման սահմանափակ ժամանակ, իրենց գներն են թելադրում, երբեմն նույնիսկ տրամաբանությունից դուրս: Թարխունի մշակությամբ զբաղվող գյուղացին հիշում է` մոտ 5–6 տարի առաջ հարևան վրացիների հետ այլ կերպ էին առևտուր անում:

«Վրացիները թարխունը Հայաստանից տանում են այն ժամանակ, երբ գինը 20–30 դրամի սահմանը չի գերազանցում: Տարբեր անհատներ էին մեզ հետ համագործակցում, այսօր թարխունի առևտրի գործում Վրաստանում մոնոպոլիա է գործում, ինչից նաև հայ արտադրողն է տուժում: Վերջին 4 տարին այսպես է»,– ասաց մեր զրուցակիցը:

Համայնքի ղեկավար Աշոտ Կամավոսյանի խոսքով՝ հարևանների շնորհիվ է, որ թարխունը կարողանում են իրացնել: Արագածցիները վրաց գնորդներին նեղացնել չեն ցանկանում՝ տեղական շուկայում իրենց բերքը իրացնելն անհնար է, իսկ նրանք գյուղից օրական մոտ 6 տոննա թարխուն են արտահանում:

Ըստ նրանց՝ եթե համայնքներում աշխատող գյուղատնտեսներ կամ խորհրդատուներ լինեին, ճիշտ հաշվարկներ ու մշակաբույսերի աճեցման բաշխում կատարվեր, բերքի լճացում չէր առաջանա: Քանի դեռ նման հաստիք չկա, գյուղացիները, միմյանց նայելով ու նույնատեսակ կուլտուրա մշակելով, կկանգնեն բերքի լճացման և իրացման խնդրի առաջ:

 

Մանյա Պողոսյան