Հետքեր չկան, արտահոսք չկա՞

«Փաստ» օրաթերթը գրում է. արտահոսքը դադարեցրել են՝ իմանալով տեսչության ստուգման մասին

 

Օրերս «Հայկական բնապահպանական ճակատի» կողմից մի տեսանյութ էր տարածվել, ըստ որի Թեղուտի պոչամբարի պատվարից արտահոսք կար: Տեսանկարահանման տարածումից մի քանի օր անց միայն Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը սրա վերաբերյալ որևէ արձագանք հնչեցրեց: Մասնավորապես, տեսչության պաշտոնական հաղորդագրության մեջ ասված էր, որ համաձայն նախնական ուսումնասիրության՝ պոչամբարի պատվարի վրա որևէ ճաք ու արտահոսքի հետք չկա: Միաժամանակ ասվում էր, թե տեսչական մարմնի աշխատակիցները Դեբեդ գետից նմուշառում են կատարել, պարզելու գետի մեջ վտանգավոր նյութի առկայությունը:

Թե ինչպես է ստացվում, որ պետական գերատեսչության ներքո գործող կառույցի պատասխանները հակասում են իրականությանը, կարելի է հասկանալ աշխարհագրագետ, «Հայկական բնապահպանական ճակատ» նախաձեռնության անդամ Լևոն Գալստյանի հետ զրույցից հետո: Ըստ որի՝ տեսչության աշխատակիցները, գուցե կարծում էին, որ հինգ օր տևած աղմուկից հետո այնտեղ գնալու դեպքում պետք է ականատես լինեին «Թեղուտի» կողմից պոչանքներ բաց թողնելու երևույթին:

Լևոն Գալստյանի խոսքով, այն, որ Թեղուտի պոչամբարից թափոնաջրերը վերջին 2–3 տարիների շահագործման ընթացքում անընդհատ բաց են թողնվել Շնող գետը, գիտեն բոլորը՝ սկսած Թեղուտի ղեկավարությունից, գյուղացիներից, բոլոր պատասխանատու նախարարություններից և պաշտոնյաներից: Բոլորն են այդ մասին տեղյակ, ինչպես տեղյակ են Հայաստանի պոչամբարների 99%–ի՝ նույն կերպ թափոնները գետեր բաց թողնելու մասին:

«Մնացած հեքիաթները վաղուց արդեն մեզ չեն հետաքրքրում: Գնացել են, տեսել, որ պոչանքները գետ չեն լցվում: Բնական է, որ փակած պիտի լինեին: Երբ գնում ես ստուգման, տեղում արդեն գիտեն, որ դու գալիս ես:

Ինչ վերաբերում է պոչամբարի խնդիրներին. որքա՞ն պետք է մարդ ոչ մասնագիտական մոտեցում ցուցաբերի, որ գնա ուսումնասիրի ու ասի ճեղքվածք չենք հայտնաբերել: Իրենց կարծիքով պետք է աչքով նայեին ու ճեղքվածքը տեսնեին: Պետք է 1 մետր բացվածք լիներ: Եթե այդպես լիներ, կլիներ էկոլոգիական աղետ:

Իրենք չեն հասկանում, թե պոչամբարի խնդիրը որն է: Մենք իրենց գրել ենք, ուղարկել Համաշխարհային բանկի 2016 թ. հաշվետվությունը, որտեղ հստակ գրված է բոլոր պոչամբարների մասին, այդ թվում՝ Թեղուտի, այն, որ սխալ է կառուցված, ունի լուրջ խնդիրներ սեյսմիկական և այլ առումներով»,– նշեց նա:

Աշխարհագրագետի խոսքով, բոլորը գիտեն, որ Թեղուտի ու Հայաստանի բոլոր պոչամբարներում էլ լուրջ խնդիրներ կան, սխալ են կառուցված, ինչը ֆիքսվել է համաշխարհային բանկի հաշվետվության մեջ: Իրենք հաշվետվության հղումն ուղարկել են տեսչությանը՝ հորդորելով ծանոթանալ դրան:

Բացի սրանից, «Թեղուտ» ընկերությունը հատուկ հետազոտություն է պատվիրել միջազգային կազմակերպությանը՝ ուսումնասիրելու առկա խնդիրները: Ըստ Լևոնի՝ Թեղուտի լեռնահարստացման ֆաբրիկայում աշխատանքների դադարեցումը պայմանավորված է հենց դրանով: Դանիացիների՝ վարկը հետ վերցնելու հիմնական պատճառը նույնպես պոչամբարի խնդիրներն են:

Լևոնը գտնում է, որ այս պետական համակարգի հետ անիմաստ է խոսել, իրենք գոյություն չունեն: Միակ տարբերակը ինքնուրույն ինչ–որ կերպ երկիրը խելքի բերելն է:

«Երբ մենք գնում ենք, ուսումնասիրում, նկարում, ակնհայտ փաստեր ունենք, թե ինչպես են թափոնները լցվում գետերը, մեզ ասում են՝ այդ պահին վթար էր տեղի ունեցել: Հենց մենք գնում ենք նկարելու, իրենց մոտ պատահաբար վթար է տեղի ունենում»,– տարակուսեց մեր զրուցակիցը:

Դիտարկմանը, թե տեսչությունը հայտնել է, որ գետից փորձանմուշներ է վերցրել հետազոտության նպատակով, Լևոնը պատասխանեց, որ դա իրենց չի հետաքրքրում: Մինչ այդ էլ Ախթալայի դեպքից հետո էին փորձանմուշներ ուղարկել լաբորատոր հետազոտության, սակայն մինչ օրս չեն հրապարակել արդյունքները: Հարցին, թե սա էլ նույն շարունակությունը կունենա՞, պատասխանեց.

«Այս թեմայով խոսելն արդեն անիմաստ է: Այս մարդիկ, այս համակարգը ի վիճակի չեն նորմալ պետական կառավարում իրականացնել: Եվ բոլորս էլ լավ գիտենք, որ հանքերի դեմ իրենք ինչ–որ բան անում են այն ժամանակ, երբ պետք է լինում ինչ–որ մեկի ձեռքից խլել, տալ մեկ ուրիշին: Մնացած դեպքերում իրենք բոլորը միասին են»:

 

Քրիստինա Տեր-Մաթևոսյան