«Օնլայն» կամ հեռահար կառավարում

Ոռոգելի հողատարածքների հիդրոտեխնիկական կառույցների 85% –ը Նոյեմբերյանում, իսկ տնօրինությունը՝ Իջևանում, գրում է «Փաստ» օրաթերթը 

 

Պարզվում է՝ ջրօգտագործողների ընկերությունների «օպտիմալացման» գործընթացն այնքան էլ հարթ չի անցել: Կնճռոտ խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ շատ դեպքերում, նույնիսկ հաշվի չեն առնվել, թե ոռոգելի հողատարածքների և հիդրոտեխնիկական կառույցների գերակշռող մասից ինչքան հեռավորության վրա են կազմավորվել մարզային կենտրոնները:

Օրինակ՝ Տավուշի մարզում հողատարածքների և հիդրոտեխնիկական կառույցների 85%–ը գտնվում է Նոյեմբերյանի տարածաշրջանում, սակայն դա ամենևին էլ չի խանգարել «Տավուշ» ՋՕԸ–ն տեղափոխել Իջևան: Ինչ վերաբերում է ընկերության գործադիր տնօրենի նշանակմանը, ապա չնայած պաշտոնն ընտրովի է և ըստ օրենքի տնօրենը պետք է ջրօգտագործողների խորհրդի կողմից ընտրվի, բայց արի ու տես, որ նշանակվել է վերևից:

Բայց սա դեռ ամենը չէ: Պարզվում է, որ միավորման արդյունքում կրճատումներ են եղել, և շատերը հրաժեշտ են տվել իրենց պաշտոններին: Առաջացել են մի քանի հիմնախնդիրներ, որոնց հետևանքով վտանգավոր իրավիճակի առջև են կանգնել Նոյեմբերյանի տարածաշրջանի աշխատակիցները, ինչը թույլ չի տվել ոռոգման սեզոնը նորմալ կազմակերպել:

Պատճառը Յուրա Որսկանյանի և Նոյեմբերյանի տեղամասի պետ Գագիկ Վերանյանի միջև սկսված հակամարտությունն է եղել: Կոլեկտիվի համառ ջանքերի շնորհիվ Վերանյանը վերականգնվել է իր պաշտոնում, բայց դրանով չեն ավարտվել համակարգի խնդիրները:

Այն, որ նոր տնօրենի նշանակվելուց հետո մարդիկ իրենց աշխատավարձերը սկսել են ժամանակին ստանալ, համարվում և մատուցվում է որպես դրական տեղաշարժ, բայց որ որոշ տեղամասերում ջրանցքների վթարային լինելու պատճառով ջրի կորուստը առանձին տեղերում կազմում է մինչև 70%, այդ մասին շատ չի խոսվում:

Համառ լռություն է պահպանվում նաև ջրատարների մաշվածության և կորուստների մասով: «Տավուշ» ՋՕԸ–ի գլխավոր ճարտարագետ Սերգեյ Ղարախանյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասաց, որ կան ջրագծեր, որոնք 100 տարուց ավելի է շահագործվում են և, բնականաբար, թե՛ բարոյապես և թե՛ ֆիզիկապես մաշվել են:

«Օրինակ` Բագրատաշեն գյուղի տարածքով անցնող «Հայ առու» հողային հունով ջրատարը կառուցվել և շահագործվել է 1915 թ.: Ջրօգտագործման սեզոնի ընթացքում ավելորդ կորուստներից խուսափելու համար ջրատարները մաքրվում են երկու, անհրաժեշտության դեպքում նաև երեք անգամ: 2–րդ մաքրման համար ծախսվում է մոտ 1,5–2 մլն դրամ: Այս տարի այդ գումարը տնտեսելու համար լրացուցիչ մաքրումներ չկատարվեցին և որոշ ջրանցքներում ջրի կորուստը կազմեց մինչև 70%: Դա նշանակում է, որ ամենատարրական հաշվարկներով ջրօգտագործողներին չհասավ մոտավորապես 1 մլն խորանարդ մետր ջուր, որի արժեքը կկազմեր 11 մլն դրամ»,– ասաց Ս. Ղազարյանը:

Չնայած գոյություն ունեցող բազմաթիվ օբյեկտիվ և արհեստականորեն ստեղծված դժվարություններին, Նոյեմբերյանի տեղամասը ոռոգման սեզոնը նախորդ տարիների համեմատ փակել է գերազանց ցուցանիշներով: Ջրտուքի ծավալը ավելացել է մոտ 1մլն խորանարդ մետրով, իսկ հասույթն ավելացել է 11 մլն դրամով: Նախորդ տարիների համեմատ, ավելացել է նաև գումարների հավաքագրման տեմպերը, վստահեցրեց Ս. Ղազարյանը:

«Կոլեկտիվի յուրաքանչյուր անդամ իր մասնագիտության պրոֆեսիոնալն է և, չնայած աշխատավարձերի 30% կրճատմանը, աշխատանքային պարտականությունները կատարել և կատարում է բարեխղճորեն: Բայց համակարգը առողջացնելու խիստ կարիք կա, որի համար անհրաժեշտ է օգտագործել ժամանակակից գիտության ու տեխնիկայի հնարավորությունները:

Մոտ մեկ դար շահագործվող հիդրոտեխկառուցվածքները իրենց էլեկտրատնտեսությունով բարոյապես և ֆիզիկապես մաշվել են: Անհրաժեշտ է տեղադրել բարձր ՕԳԳ ունեցող ժամանակակից պոմպեր և էլեկտրական շարժիչներ, ինչպես Նոյեմբերյանի Բազմաստիճան N1 ջրհան կայանը: Այն Հազարամյակի մարտահրավեր ծրագրով արդիականացվել է, որի արդյունքում շահագործումը հեշտացել է, ջրի և էլեկտրաէներգիայի կորուստները զգալի չափով պակասել են»,– ասաց ճարտարագետը:

Ավելի վաղ «Տավուշ» ՋՕԸ Նոյեմբերյանի տեղամասի պետ Գ. Վերանյանը հույս էր հայտնել, որ չնայած վերը թվարկված դժվարություններին, այնուամենայնիվ, ամեն ինչ անելու են այս տարի նույնպես ոռոգման սեզոնի ընթացքում անհրաժեշտ քանակի ոռոգման ջուր մատակարարելու համար:

 

 

Արմինե Գրիգորյան