Կբացառվե՞ն կեղծ ապրանքները. նոր պահանջ՝ խաղողի հումքով ոգելից խմիչք արտադրողներին

Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում հրապարակվել է «Խաղողի հումքով ոգելից խմիչքների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին նախագիծը: Համաձայն նախագծի՝ խաղողագործական և գինեգործական ապրանքներ արտադրողները յուրաքանչյուր տարի պարտավոր են անվճար հիմունքներով լիազոր մարմնին տրամադրել իրենց կողմից արտադրած խաղողագործական և գինեգործական արտադրանքի նմուշներ՝ իզոտոպային բաղադրության փորձաքննության նպատակով: Գինեգործական արտադրանքի իզոտոպային բաղադրության տվյալների ազգային բանկի ստեղծման և վարման նպատակով լիազոր մարմինը յուրաքանչյուր տարի իրականացնում է արտադրվող խաղողագործական և գինեգործական արտադրանքի նմուշառում: Նախագծով սահմանվում է, որ եթե խաղողագործական և գինեգործական արտադրանքի նմուշներ չեն տրամադրվում, ապա արգելվում է տվյալ խաղողագործական և գինեգործական արտադրանքի խմբաքանակների շուկայահանումը:

Անդրադառնալով նախագծին՝ պարենային իրավունքի փորձագետ Դավիթ Պիպոյանը Past.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ ոլորտում առկա խնդիրները պետք է գլոբալ դիտարկել. «Մինչև հայկական իրականությունը՝ պետք է հասկանալ միջազգային տենդենցները, որովհետև եթե այս ամենը ներկայացնենք, օրինակ, միջազգային գինեգործական իրավունքի, և ընդհանրապես, պարենային իրավունքի կոնտեքստում, իհարկե, հիանալի է: Բայց պարենային իրավունքը, որպես հավաստիք, ունի շատ կարևոր մի խնդիր, որը կոչվում է գործիքակազմ: Այսինքն՝ պարենային իրավունքում իրավական ակտն ընդամենը թուղթ է և, որպեսզի այն կարողանա արժեք ձեռք բերել, պետք է համապատասխան գործիքակազմ ունենաս: Օրինակ, եթե երկիրը իզոտոպային անալիզատոր չունի, անիմաստ է նման պահանջներ դնել, որովհետև դրանք սառույցին են գրվելու»,-ասաց նա:

Այդուհանդերձ, Դավիթ Պիպոյանը շեշտեց՝ գինեգործության ոլորտը բավականին լավ տեմպերով է զարգանում ՀՀ-ում. «Իսկ եթե ավելի անկեղծ լինենք, այդ զարգացումը տեղի է ունենում ներդրումների միջոցով: Բացի ներդրումներից, արտասահմանից շատ լավ մասնագետներ հրավիրվեցին: Այստեղ ևս ակնհայտ դարձավ, որ միջազգային լավագույն փորձի անհրաժեշտությունը կա: Բայց խնդիրն ունի այլ ասպեկտ, որը գինեգործական արտադրանքի արժեքավորումն է: Օրինակ՝ Վրաստանն անընդհատ աշխարհագրական մակնշումով ապրանքների գրանցմամբ է զբաղվում, որ ամբողջ աշխարհին ներկայանա իր տեղանուններով ու իր արժեքավորված ապրանքներով: Այդ համատեքստում բացառություն չէ գինեգործական ոլորտը,  իսկ ՀՀ-ն այս ոլորտում հարևան Վրաստանից հետ է մնում: Կարևորվում է նաև «ճշգրիտ» գյուղատնտեսության կամ «ճշգրիտ» խաղողագործության փաստը, ինչպես նաև՝ խաղողի այգիների կադաստրի, իզոտոպային փորձաքննության կիրառումն ու քարտեզագրումը: Դու պետք է տվյալների բանկ ունենաս, որ նոր պարզես՝ ստացված տվյալները կեղծ են, թե ոչ: Այնուամենայնիվ,
տնտեսվարողների կողմից հումքը փորձաքննության ներկայացնելու պահանջը կարևոր է սպառողի շահերի պաշտպանության տեսանկյունից: Խոսքը կեղծ ապրանքների մասին է: Բացի այդ՝ նախագիծը կարևոր է որպես գյուղատնտեսական պրակտիկա՝ այլևս չեն կարող այլ հումք ներմուծել և աշխատել այդ հումքով»:

Նրա խոսքով, սակայն, այլ խնդիր կա. «ՀՀ-ն ունի հողերի բավականին լուրջ գեոքիմիական և երկրաքիմիական առանձնահատկություններ: Հիմա հարց է՝ մեզ մոտ կա՞ն կադաստրեր և տվյալների բազաներ: Եթե կադաստրային քարտեզներն ու տվյալների բազաները պատրաստ չեն, ենթադրենք՝ փորձաքննություն եղավ, ինչպե՞ս են հասկանալու՝ հումքը որտեղինն է, համապատասխա՞ն է պահանջներին, թե ոչ: Ընդհանրապես սկզբում պետությունն իր անելիքն է անում, հետո նոր համապատասխան իրավական ակտեր է մշակում: Նախաձեռնությունը շատ կարևոր է, բայց հարց է, թե ինչպես է իրականացվելու: Փաստաթղթային բնո՞ւյթ կկրի, թե կսկսենք ռեալ գործել: Եթե «ճշգրիտ» խաղողագործություն լինի, այսինքն՝ նկարահանումների միջոցով կարողանանք ամբողջ արտադրողականությունը որոշել, բնականաբար, օրենքը շատ մեծ ազդեցություն կունենա»:

Աննա Բադալյան