Հայաստանն ազատ համացանց ունեցողների շարքում է բնակչությանն ինտերնետի հասանելիության եւ խոսքի ազատության շնորհիվ

 Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը Freedom House-ի` համացանցի ազատության զեկույցում Հայաստանի բարձր դիրքը համարում է մի շարք դրական տեղաշարժերի արդյունք: Նոյեմբերի 2-ին լրագրողների հետ հանդիպմանը Սամվել Մարտիրոսյանը նկատեց, որ Հայաստանում համացանցային ազատության իրավիճակը դրական գնահատվելու պատճառներից մեկն այն է, որ ցանցից օգտվողների թիվը գÕ �ալով աճում է: «Տարածվում է լայնաշերտ ինտերնետը Հայաստանում, եթե 2-3 տարի առաջ գյուղերի, մարզերի համար ինտերնետի հասանելիությունը կամ թույլ արագությամբ հեռախոսագծերով էր, կամ բջջային ինտերնետով, ապա հիմա արդեն մալուխայինն է սկսել տարածվել` շնորհիվ երկու մեծ մատակարարների: Մյուս դրական կողմն այն է, որ աճում է բջջային հեռախոսներից օգտվողների թիվը,  բջջայինից ինտերնետ մտողների թիվը: Սակագները բավականին էժան են` համեմատած աշխարհում առկա գներին: Սա բազիսային է, որ համացանցում թույլ տա իրականացնել կարծիքների փոխանակում»,- նկատեց փորձագետը:

Սամվել Մարտիրոսյանի դիտարկմամբ` չնայած ավանդական մամուլը պրոբլեմներ ունի, ըստ զեկույցի, բայց ցանցում մամուլը շատ ավելի բազմազան է: «Սոցցանցերում կան մեծ թվով օգտատերեր, որոնք ևս հանդիսում են «լրատվամիջոցներ», առնվազն կարծիք ձևավորող են, և Հայաստանն այն երկրների շարքում է, որտեղ ցանցային ակտիվիսնտները չեն հետապնդվում»,-շեշտեց մասնագետը:

Այն, որ Հայաստանում ձևավորվել է կառույց, որը պետք է հետևի անձնական տվյալների պաշտպանությանը, ևս դրական փաստ է:

Անդրադառնալով զեկույցի բացասական շեշտադրումներին` տեղեկատվական անվտանգության մասնագետը նշեց, որ ոստիկանության բողոքի հիման վրա Յութուբից հեռացվել են մի քանի տեսանյութեր, որը դիտվել է որպես ոտնձգություն ցանցային ազատությանը:

Սամվել Մարտիրոսյանը ներկաների ուշադրությունը հրավիրեց մի փաստի վրա, որը, չնայած զեկույցում չի արտացոլվել, բայց հետագայում կարող է բացասակաորեն ազդել ազատ համացանց ունեցողի մեր դիրքերի վրա: «Երբ Հայաստանն անդամակցեց Եվրասիական տնտեսական միությանը, ստորագրեց մի շարք պայմանագրեր, դրանից մեկն էլ այն է, որ արգելվում է Հայաստան ներմուծել սարքավորումներ ու ծրագրային ապահովումներ, որոնք ապահովում ենք կրիպտոգրաֆիկ` գաղտնագրող հնարավորություններ: Խնդիրը նրանում է, որ առ այսօր չենք կարողացել պարզել` ինչ սարքերի ու ծրագրերի մասին է խոսքը&r aquo;,-նշեց մասնագետը: Նրա խոսքով` եթե այդ անորոշությունը պահպանվի, հաջորդ զեկույցում կարող է արտացոլվել, քանի որ օրենսդրական անորոշությունը միշտ բացասական է ընկալվում: Փորձագետի բնորոշմամբ` գաղտնագրման արգելափակումը, հնարավոր է, նշանակում է գաղտնալսումների լուրջ կիրառություն:

Սամվել Մարտիրոսյանի տեղեկացմամբ` պաշտոնական տվյալներով` Հայաստանի բնակչության մոտ կեսը` 1.5 միլիոնը, օգտվում է համացանցից: Նրանցից 50 հազարը Ֆեյսբուքի ակտիվ օգտատեր է: Օգտատերերի մոտ մեկ երրորդն էլ կազմում են մինչև 16 տարեկան երեխաները:

Հարցին ի պատասխան, թե որքանով է ցանցից օգտվելու գրագիտությունն ազդում զեկույցում մեր դիրքի վրա` Սամվել Մարտիրոսյանը նշեց, որ այն դժվար չափելի երևույթ է և չի արտացոլվում: Նա նկատեց, որ Հայաստանում բացակայում են վերլուծությունները, թե, օրինակ, բնակչության տարբեր սեգմենտներ ինչ նպատակներով են կիրառում համացանցը:  «Հայաստանում ինտերնետ հատվածի մասին շատ քիչ բան գիտենք, շատ քիչ ուսումնասիրություններ են կատարվում: Մենք չգիտենք, որ տարիքային հատվածը ինչով է զբաղվում ինտերնետում կամ ինչպես են կրթվում ցանցում»,-ավելացրեց փորձագետը:

Տարածաշրջանում ազատ համացանցի ցուցանիշով Հայաստանն առաջ է Ադրբեջանից, Թուրքիայից, Իրանից, բայց զիջում է Վրաստանին: Ուկրաինան էլ ազատների շարքից հայտնվել է կիսաազատների մեջ` որոշ լրատվամիջոցների հանդեպ հետապնդումների, Քարոզչության նախարարություն ստեղծելու հետևանքով: