Վարկային կազմակերպությունները խախտում են օրենքը, բայց «սանձերը» քաշող չկա

Գաղտնիք չէ, որ վարկային կազմակերպություններն ու գրավատները հեշտ և արագ գումար տրամադրում են ոչ թե վարկառուների հոգսը թեթևացնելու, այլ գումար աշխատելու համար: Սակայն շատ դեպքերում վարկառուները չեն կարողանում հասկանալ, թե ինչպես է պատահում, որ, օրինակ՝100 դրամ վարկը փակելու համար ստիպված են լինում վերցրած գումարից մեկուկես անգամ ավել վերադարձնել վարկատուներին:

Սա լավագույն դեպքում, իսկ վատագույն սցենարի դեպքում, երբ վարկառուները չեն կարողանում նշված գրաֆիկով վարկի գումարը մուծել, պարտավորություններին ավելանում են նաև տույժերն ու տուգանքները, որի ժամանակ արդեն չմուծված գումարի համապատասխան տոկոսը սկսում է օրվա կտրվածքով հաշվարկվել և ավելացվել վճարվելիք գումարին: Չի բացառվում անգամ, որ նման դեպքերում վարկառուի վերցրած 100 հազար դրամի վերադարձը հնգապատիկ մեծ լինի:

Գաղտնիք չէ, որ նման իրավիճակում են շատերը, բայց քչերի մտքով է անցնում հետագա բարդությունների մեջ չընկնելու համար ուսումնասիրել վարկատու կազմակերպության կողմից սահմանված փաստացի տոկոսադրույքի չափն ու վարկը մարելու պայմանները:

130-150 % փաստացի տոկոսադրույքով է վարկ տրամադրում, օրինակ՝ «Գուդկրեդիտ»-ը: Այդ մասին նշված է նաև ընկերության պաշտոնական կայքում, սակայն վստահ չենք, որ արագ վարկ ստանալու խայծը կուլ տալուց առաջ վարկառուները հասցնում են բոլոր պայմաններին մանրամասն ծանոթանալ:

Պարզելու համար, թե արդյո՞ք վարկային կազմակերպությունն իրավունք ունի նման տոկոսադրույք կիրառել և արդյո՞ք 150 % փաստացի տոկոսադրույքով տրամադրվող վարկը գերշահույթ չի համարվում, Past.am-ը դիմեց ՀՀ կենտրոնական բանկի լրատվական ծառայությանը:

ԿԲ-ից մեր հարցմանն ի պատասխան տեղեկացրեցին, որ գործող օրենսդրությամբ փաստացի տոկոսադրույքի վերաբերյալ կարգավորումներ նախատեսված են բացառապես սպառողական կրեդիտավորման ոլորտում:

««Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանվում է տարեկան փաստացի տոկոսադրույքի հասկացությունը, որը պայմանագրային տոկոսադրույքից բացի ներառում է նաև բոլոր տոկոսներն ու այլ վճարումները, որոնք սպառողը պարտավոր է վճարել կրեդիտավորման համար՝ գնահատման, ապահովագրության ծախսեր, միջնորդավճարներ և այլն: Օրենքը պարտավորեցնում է նաև վարկավորող կազմակերպություններին գովազդներում և այլ առաջարկներում հրապարակել կրեդիտի տարեկան փաստացի տոկոսադրույքը և այն ներառել կրեդիտավորման փաստաթղթերում»,- ասվում է պատասխանում:

Ստացվում է, որ օրենքը պարտադրում է գովազդի ժամանակ տեղեկացնել նաև փաստացի տոկոսադրույքի մասին, ինչը, սակայն, որևէ գովազդում տեսնել կամ լսել հնարավոր չէ:

Ստացվում է, որ վարկային կազմակերպությունները խախտում են օրենքը և մարդկանց չեն տեղեկացնում իրենց կողմից տրամադրվող վարկային պայմանների մասին, որը սակայն չի կանոնակարգվում: Ամենայն հավանականությամբ, ԿԲ-ն այս կազմակերպությունների կողմից գովազդի ժամանակ թույլ տրվող օրենքի խախտումը իր վրայից կգցի՝ ասելով, որ ինքը գովազդի բովանդակության ուսումնասիրություն չի իրականացնում: Մյուս կողմից էլ, ՏՄՊՊՀ-ն կարող է ասել, որ դա իրենց վերահսկողության տիրույթում չէ, քանի որ խոսքը շահառու-կազմակերպություն փոխհարաբերություններին է վերաբերում: Ինչ վերաբերում է սպառողների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող պետական կառույցների գործառույթներին, ապա հարց է ծագում, թե որ օղակը պետք է զբաղվի նմանօրինակ խնդիրներով:

Ստացվում է բարձիթողի իրավիճակ է, որի լուծումն այս պահին չկա, ու քանի դեռ օրենքը խախտելու համար վարկային կազմակերպությունների ու գրավատների ձեռքը բռնող չկա, նրանք էլ կարողանում են օգտվել «կանաչ լույսից» ու մինչև հնարավոր վերջին կետը «ոտքը գազի սեղմակին» դնել ու մարդկանց ունեցվածքը քամել:

 Արմինե Գրիգորյան