ՀՀ-ն պետք է երաշխիքներ պահանջի. թուրքական հատուկ ծառայություններն ու Գերմանիայի դեսպանի հայտարարությունը

ՀՀ-ում Գերմանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Մաթիաս Քիսլերի հայտարարությունը ՀՀ քաղաքացիների շրջանում լուրջ անհանգստություն է առաջացրել: Դեսպանը հայտարարել է, որ այս տարվա ապրիլի 3-ից Հայաստանում Գերմանիայի դեսպանատնից Շենգենյան վիզաների համար դիմումատուներին սպասարկող «VisaMatric» կազմակերպությունը  ռուս-թուրքական կոնսորցիում է, որի հոլդինգ կազմակերպությունը գտնվում է Թուրքիայում:

Դեսպանի խոսքով՝ ընկերությունը մասնակցել է մրցույթում և շահել է ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ մի շարք վայրերում: Լրագրողներն այս համատեքստում բարձրացրել են Հայաստանի՝ Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ չունենալու փաստը, ՀՀ քաղաքացիների անձնական տվյալների անվտանգության խնդիրը:
Ի պատասխան՝ Մաթիաս Քիսլերը նշել է, որ անձնական տվյալների պաշտպանությունն իրենց համար շատ բարձր արժեք է, և կարող են երաշխավորել, որ որևէ տվյալ դուրս չի գա:

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի հետ զրույցում փորձեցինք հասկանալ՝ անձնական տվյալների պաշտպանության խնդիր այս առումով կա, թե ոչ: Անդրադառնալով դեսպանի հայտարարությանը՝ փորձագետը նախ ընդգծեց, որ Գերմանիան պատկանում է այն  երկրների շարքին, որտեղ անձնական տվյալների պաշտպանությունը շատ լուրջ հանգամանք է:

«Բացի այդ՝ առաջիկա ամիսների ընթացքում այդ հարցն ավելի է խստացվելու: Բայց մյուս կողմից, երբ երրորդ կողմն է ապահովում տվյալների մշակումը, բնականաբար, դա կարող է ինչ-որ կասկածներ առաջացնել: Այստեղ խնդիրն այն է, որ այս հարցը, այսպես ասած, տնավարի չի կարելի լուծել: Մեր հատուկ ծառայությունների ու պետական այրերի մակարդակով իրավիճակի վերաբերյալ պետք է գնահատական տրվի:

Տեսականորեն ամեն ինչ հնարավոր է: Իսկ պրակտիկորեն՝ սա այն հարցն է, երբ մեր երկիրը պետք է երաշխիքներ պահանջի: Իսկ երաշխիքների բացակայության դեպքում էլ՝ գուցեև պահանջի վերանայել կարգը»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց Ս. Մարտիրոսյանը:
նշվածի համատեքստում բարձրացված այն հարցին, թե Հայաստանը և Թուրքիան դիվանանագիտական հարաբերություններ չունեն, փորձագետը նշեց, որ տվյալ դեպքում Թուրքիան կապ չունի. «Այս պարագայում սա հայ-գերմանական հարաբերությունների հարցն է: Նույնիսկ եթե Թուրքիայի հետ մենք հարաբերություններ ունենայինք, և եթե անգամ մեր հարաբերությունները շատ լավ մակարդակում լինեին, մեկ է՝ խնդիրն այն է, որ տվյալները մշակվում են երրորդ կողմում»:

Սամվել Մարտիրոսյանն ընդգծեց, որ Հայաստանում այդ պրակտիկան արդեն վաղուց կա:
«Շատ եվրոպական երկրներ արդեն իրենց այդ գործառույթները հանձնել են «Վիզաների կենտրոնին»: ՀՀ-ում Բրիտանիայի դեսպանությունը ևս առանձին գործակալության հետ է աշխատում: Այնպես որ՝ այս պահին Եվրամիության երկրների վիզաներն ավելի շատ երրորդ կողմից է տրամադրվում, քան բուն դեսպանատների կողմից»,-հավելեց նա:
Ինչ վերաբերում է կոնկրետ «VisaMatric»-ին, Սամվել Մարտիրոսյանը շեշտեց, որ սա ենթադրում է մի գործառույթ է, որի դեպքում հնարավոր չէ կողքից նայել ու գնահատական տալ:

 «Բայց, բնականաբար, մտահոգություններ առաջացնում է. հաշվի առնելով թուրքական հատուկ ծառայությունների գործունեության ոճը, չի բացառվում, որ իրենք կփորձեն ստանալ այդ տեղեկությունները: Նկատի ունեմ բռի, ագրեսիվ գործողությունները, որոնք նրանց կողմից իրականացվում են ամբողջ աշխարհում»,-նշեց մեր զրուցակիցը:
Հարցին, թե մտավախություն կա՞, որ թուրքական հատուկ ծառայություններն այս միջոցով կարող են օգտագործել ՀՀ քաղաքացիների տվյալները, Սամվել Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Եթե, իհարկե, այդ տեղեկատվությունն ընկնի թուրքական ծառայությունների ձեռքը… Տեսե՛ք, այստեղ շատ նուրբ տեղեկատվություն կա: Օրինակ՝ դեսպանատները պահանջում են բանկային հաշիվների քաղվածք: Սա շատ կարևոր տեղեկատվություն է, օրինակ՝ հավաքագրման համար: Այսինքն՝ կարևորագույն կետերից մեկը մարդու ֆինանսական վիճակի մասին իմանալն է: Մեծ հաշվով՝ այստեղ խոցելի լուրջ կետեր կան, որոնք կհետաքրքրեն հատուկ ծառայություններին»:

Դիտարկմանը, թե կա մտահոգություն, որ տվյալ կազմակերպության հետ համագործացություն կլինի, փորձագետը նշեց. «Բացառել չենք կարող: Իհարկե, ինչի մասին որ խոսում ենք, խոսում ենք տեսականորեն: Ոչ կարող ենք հաստատ իմանալ, թե ինչ եղավ, ոչ էլ կարող ենք բացառել»:

Հավելենք, որ փորձեցինք հարցի շուրջ պարզաբանում ստանալ ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի Անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալությունից: Նախարարությունից մեզ հայտնեցին, որ հարցի շուրջ այս պահին տեղեկանք է պատրաստվում:

Աննա Բադալյան