«ՀՀԿ-ի գոյությունը անգամ ամենաիդեալական կառավարության համար խոչընդոտ է լինելու». Զոյա Թադևոսյան

«Փաստի» հյուրն էտնտեսագիտության դոկտոր, ՀԱԿ վարչության անդամ Զոյա Թադևոսյանը:

-Եթե փորձենք գնահատական տալ մեր վերջին կառավարության գործունեությանը, կարո՞ղ ենք ասել, որ այն ավելի լավն էր, քան մեր՝ նախկինում ունեցած կառավարությունները: Կարեն Կարապետյանի կողմից տնտեսությունը զարգացնելու ուղղությամբ փորձեր տեսե՞լ եք:

-Կարեն Կարապետյանի կողմից փորձեր տեսնում եմ տնտեսության մեջ ինչ-որ բարեփոխումներ իրականացնելու առումով, բայց Հայաստանում ձևավորված իրավիճակը, հատկապես՝ տնտեսական քաղաքականության ոլորտում, ամենևին բարենպաստ չէր, որպեսզի Կարեն Կարապետյանը գործեր ինքնուրույն և ըստ իր պատկերացրած տնտեսական հնարավորությունների: Հետևաբար արդյունքներն էլ չէին կարող լինել այնպիսին, որ մենք այսօր միանշանակ գնահատական տայինք՝ ասելով, որ Կարեն Կարապետյանին ամեն ինչ հաջողվեց:

Գուցե ինչ-որ բաներ հաջողվեց: Ըստ էության, նրա գործունեությանը խանգարում էին ոչ միայն ներտնտեսական շատ փակուղիներ, այլև՝ արտաքին տնտեսական գործոնների դերակատարությունը ևս շատ մեծ էր:

-Արդյո՞ք նա հիմա գործերը կիսատ է թողնում, արդյո՞ք նրան խանգարեցին դրանք ավարտին հասցնելու համար:

-Կոռումպացված հասարակության մեջ որևէ լավ տնտեսական նպատակի իրականացում հնարավոր չէ: Մեր հասարակությունը կամ իշխանությունները չափազանց կոռումպացված են, և այն համատարած կոռուպցիան, որ տիրում է մեր երկրում, արդեն լուրջ խոչընդոտ է, որպեսզի ցանկացած կառավարության գործունեություն ուղղակի չտապալվի:

Կոռուպցիայի դեմ պայքարն էլ հնարավոր չէր, և Կարեն Կարապետյանը չէր կարող միայնակ, թեկուզ իր թիմով պայքարելու կոռուպցիոն բուրգը քանդելու ուղղությամբ: Դա չէր կարող ստացվել:

Հանրապետական կուսակցության գոյությունը, նրա՝ քաղաքականության մեջ ունեցած վճռական խոսքն ու դերակատարությունը ամենաիդեալական կառավարության համար խոչընդոտ է լինելու, որպեսզի տնտեսական արդյունքներ գրանցվեն կամ տնտեսությունը զարգանա:

Բայց այստեղ ոչ միայն այդ գործոնն է աշխատում, այլև՝ արտաքին: Նախ համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը, որը բավական լուրջ խոչընդոտներ էր ստեղծում ոչ միայն Հայաստանի, այլև՝ աշխարհի շատ երկրների համար: Իհարկե, կան բացառություններ: Հարավարևելյան Ասիայի երկրները, հատկապես՝ Չինաստանն ու Սինգապուրը, որոշակի տնտեսական աճ ապահովեցին, և, նույնիսկ օգտվելով այդ առիթից, համաշխարհային տնտեսության մեջ դարձան առաջատար երկրներ: Այս երկրներում կոռուպցիան շատ ցածր մակարդակի վրա է գտնվում, իսկ Հայաստանում՝ լուրջ: Եվ այդ կոռուպցիան ճահճի նման կլանում է բոլոր այն հնարավորությունները, որոնք կարող էին նպաստել տնտեսական զարգացմանը:

Այստեղ խնդիրը այն չէ՝ թե ով է կառավարության գլուխը՝ Կարեն Կարապետյանը, Պողոս Պողոսյանը, թե Մարտիրոս Պետրոսյանը, այլ այն, որ կան ներքաղաքական, արտաքին տնտեսական գործոններ, որոնք թույլ չէին տալու, որ նա իր բոլոր մտահղացումները կամ դրանց մի մասը իրագործեր, և դա շոշափելի ու տեսանելի լիներ:

-Արդեն ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ գործադիրի հաջորդ ղեկավարը կլինի Սերժ Սարգսյանը: Այս դեպքում էլ ավելի՞ վատ վիճակում ենք լինելու:

-Է՛լ ավելի վատ վիճակում ենք լինելու: Այստեղ ևս մեկ արտաքին գործոն է ավելանում՝ ռուբլու փլուզումը, Ռուսաստանի դեմ կիրառվող է՛լ ավելի խստացված սանկցիաները, որոնք իրենց դերը խաղալու են, որպեսզի մեր հնարավորություններն է՛լ ավելի սահմանափակվեն, նվազեն: Չեմ կարծում, որ առաջիկա տարիներին մենք կունենանք շոշափելի տնտեսական արդյունքներ: Իսկ այն, որ կոռուպցիայի դեմ չեն պայքարելու դա խորը, շատ էական, հզոր գործոն է, որպեսզի տնտեսությունը միշտ գտնվի այսպիսի լճացման մեջ:

 

ՔՐԻՍՏԻՆԱ ՏԵՐ-ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ