«Արցախի մասնակցությունը բանակցություններին՝ ինքնորոշման իրավունքի իրացում». Էմիլ Օրդուխանյան

Օրեր առաջ Նիկոլ Փաշինյանը Ստեփանակերտում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցի շուրջ խոսելիս նշեց, որ հակամարտության կարգավորման համար ամենակարևոր բաղադրիչը ճիշտ ձևաչափով բանակցություններն են՝ Արցախի մասնակցությամբ: Սրան ի պատասխան հետևել է ադրբեջանական իշխանությունների, մասնավորապես՝ Ադրբեջանի արտգործնախարարության մամուլի ծառայության ղեկավարի հայտարարությունն այն մասին, թե Հայաստանի նորընտիր վարչապետը սոցիալ-տնտեսական հարցերի լուծման փոխարեն նախապատվությունը տալիս է քաղաքական քարոզչությանը:

Քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանի խոսքով՝ վարչապետի այս քայլը շատ կարևոր է այն առումով, որ բացարձակապես բարձրացնում է Արցախի Հանրապետության՝ որպես իրավասուբյեկտի հնարավորությունը մասնակցելու խնդրի կարգավորման խաղաղ գործընթացին: Նրա խոսքով՝ Արցախն աշխարհին ներկայանալու հնարավորություն կարող է ստանալ և, իհարկե, արցախյան հարցում պետք է մասնակցի նաև Արցախի իշխանությունը: Օրդուխանյանի կարծիքով, որ սա շատ կարևոր մեսիջ է՝ ուղղված ոչ միայն հակառակորդ Ադրբեջանին, այլև համաշխարհային հանրությանը, Մինսկի խմբին, որը զբաղվում է հակամարտության խաղաղ կարգավորմամբ և այս խնդրում միջնորդական առաքելություն է իրականացնում:

Անդրադառնալով Ադրբեջանի արձագանքին՝ քաղաքագետը նշեց, որ դա բնական երևույթ է, այլ կերպ լինել չէր կարող: Սրանով Արցախը հնարավորություն է ունենում միջազգային հարթությունում ներկայանալ որպես սուբյեկտ, որն ինքնորոշման իրավունքի ճանաչման առաջին քայլն է: Բանակցային գործընթացին դե ֆակտո մասնակցելը ուզած թե չուզած Արցախին՝ ադրբեջանական տեսանկյունից, դարձնում է սուբյեկտ: Արցախը դե ֆակտո դառնում է սուբյեկտ, որը մասնակցում է իր հարցի կարգավորման գործընթացին:

Զրուցակցիս խոսքով, սա Արցախի Հանրապետության ազգային շահերից, առհասարակ՝ հայկական շահերից բխող շատ կարևոր հաղորդագրություն է՝ ուղղված ամբողջ աշխարհին:

Past.am-ի այն հարցին, թե հեշտ կլինի՞ այդ երրորդ կողմի ներառումը բանակցային սեղանին և արդյո՞ք վտանգավոր հետևանքներ չեն կարող լինել, Օրդուխանյանը պատասխանեց, որ գոյություն ունի արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման երեք կարևոր սկզբունք՝ ինքնորոշման իրավունք, ուժի չկիրառում և տարածքային ամբողջականություն: «Սրանք նաև Մինսկի խմբի առջև դրված այն երեք կարևորագույն սկզբունքներն են, որոնցից առաջնայինը պետք է լինի ինքնորոշման իրավունքը: Եթե մենք խոսում ենք ինքնորոշման իրավունքի մասին, ապա Արցախի մասնակցությունն այդ գործընթացին ինքնորոշման իրավունքի իրացման դե յուրե հնարավորություն է ստեղծում»,- նշեց նա:

Ինչ վերաբերում է հակառակորդի կողմից հնարավոր ագրեսիային, Օրդուխանյանը նկատեց, որ Ադրբեջանը, հնարավորության դեպքում, մշտապես ագրեսիա է ցուցաբերել, որը չեզոքացվել է: Բայց այս օրերին, հաշվի առնելով համազգային մոբիլիզացիան ոչ միայն հանրապետության ներսում, այլ՝ ամբողջ հայության, նաև սփյուռքահայության շրջանում, նախադրյալներ է ստեղծում, որ Ադրբեջանը որևէ քայլ ձեռնարկելուց առաջ ժողովրդական խոսքի համաձայն՝ «տասը չափի, մեկ կտրի»:

Արդյո՞ք նրանք կգնան այդ արկածախնդրությանը: «Դա ողջամիտ չի՛ լինի: Եվ հետո, իրենք չէ, որ պետք է ասեն Հայաստանի վարչապետին՝ նա ներքի՞ն, թե՞ արտաքին խնդիրներով զբաղվի: Մենք այլևս խորհրդարանական երկիր ենք. վարչապետը և՛ արտաքին, և՛ ներքին քաղաքականության մեջ կարող է իրականացնել այն գործունեությունը, որով լիազորված է Սահմանադրությամբ»,- հավելեց նա:

ՔՐԻՍՏԻՆԱ ՏԵՐ-ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ