Երևան, 24.Հուլիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


«Ո՞րն է սկզբում եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն». գիտական պատասխանը կա.

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Մենք գիտենք, որ...

Հանրահայտ փիլիսոփայական հարցը` «Ո՞րն է սկզբում եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն», պատասխան չունի: Մի կողմից՝ հավի ծննդյան համար ձու է պետք, մյուս կողմից էլ՝ ձու առաջանալու համար հավ է պետք:

Իրականում այդպես չէ: Այդ հարցը ունի ռեալ և գիտականորեն հաստատված պատասխան: Ինչպես ասում էր հանրահայտ գենետիկ Խոլդեյնը (1892–1964), «եթե հաճախ տրվող հարցին, թե՝ ո՞րն է սկզբից եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն, չի հնչում պատասխան, դա նշանակում է երկու բան. կամ այդ մարդուն չեն սովորեցրել էվոլյուցիայի տեսությունը, կամ էլ նա չի հավատում այդ տեսությանը»:

Եթե հետևենք էվոլյուցիայի տեսությանը՝ կպարզվի, որ հավն է առաջացել ձվից: Մի շատ պարզ բացատրություն. թռչունները առաջացել են սողուններից (դինոզավրերից), իսկ սողունները ևս «ձու են դնում», այսինքն՝ առաջին թռչունը առաջացել է ձվից :

Եթե հարցը մի քիչ ընդարձակենք, կստացվի հետևյալը: Ձուն այնքան էլ հասարակ բան չէ: Այն երկու իմաստ ունի՝ բիոլոգի համար դա ձվաբջիջն է, իսկ խոհարարի համար հենց այդ նույն ձվաբջիջը պարունակող հավկիթը՝ նախատեսված ուտելու համար:

Ըստ էության, «ձու» ասելով՝ կարելի է հասկանալ նաև կառուցվածքով և ֆունկցիայով նրան նման այլ բիոլոգիական օբյեկտներ՝ ձկնկիթը, սողունների ձվերը, կաթնասունների ձվաբջիջը և այլն: Եթե ընդունենք, որ այդպես է, և մեր փիլիսոփայական հարցը ձևակերպենք հետևյալ կերպ՝ «Ո՞րն է սկզբում եղել՝ կենդանի օրգանի՞զմը, թե՞ ձուն», պատասխանը կլինի՝ կենդանի օրգանիզմը, քանի որ սկզբից նրանք առաջացել են, ապա էվոլ յուցիայի ընթացքում ձեռք բերել բազմանալու հատկություն:

Ի դեպ, այս պրոբլեմի մասին խոհեր կարելի է գտնել հին հույն փիլիսոփաների գրվածքներում: Դա նշանակում է, որ այն ժամանակ ևս այս հարցը քննարկվել է: Օրինակ, Արիստոտելը գտնում էր, որ և՛ թռչունը, և՛ ձուն առաջացել են միաժամանակ, քանի որ, եթե եղել է առաջին մարդը ապա նա չպետք է ունենա հայր և մայր, իսկ դա, ըստ փիլիսոփայի, հակասում է բնությանը: Նույն տրամաբանությամբ, ձուն չէր կարող լինել առանց թռչնի, իսկ թռչունը՝ առանց ձվի, հետևաբար՝ նրանք առաջացել են միաժամանակ:

Ինձ թվում է, որ մեր նախապապ Նոյը մի քիչ անխելք է եղել:

« Ն ո յ ը  ա մ ե ն  ի ն չ  ա ն ո ւ մ   է ա յ ն պ ե ս , ինչպես իրեն պատվիրել է Աստված: Շինարարության ավարտից հետո Աստված Նոյին ասաց, որ նա մտնի տապանի մեջ՝ իր կնոջ և որդիների հետ։ Բացի այդ, տապանում հավաքի նաև բոլոր կենդանիներից մեկ զույգ։ Նա նաև պետք  է սնունդ հավաքեր իրենց և կենդանիների համար»։ 

Չէ, նա արել է այն, ինչ ասել է Աստված: Սակայն տրամաբանական հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ կենդանիներ: Այդ կենդանիների մեծ մասը ձու է ածում, վերցնեիր այդ ձվերի ամեն տեսակից մի 100 հատ. սա տնտեսապես շահավետ է. կեր պետք չէ, իսկ ընթացքում կարելի է նաև ձվածեղ ուտել: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Գազանջատումներ են սպասվումԵՄ-ն հաստատել է Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների 21-րդ փաթեթը. ի՞նչ է այն ներառումՄերձավոր Արևելքում իրավիճակը դուրս է գալիս վերահսկողությունից. ԳուտերեշԷլինա Ավանեսյանը դուրս եկավ Համբուրգում ընթացող WTA-250 մրցաշարի քառորդ եզրափակիչԲաքվում դատում են Հայաստանին. ինչո՞ւ է Փաշինյանի իշխանությունը լռում. Էդմոն ՄարուքյանԲարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ․ Ի՞նչ եղանակ է սպասվում հուլիսի 24-ից 28-ինԻնչ օրենքներ է այսօր ստորագրել Վահագն ԽաչատուրյանըԼույս չի լինելու հուլիսի 24-ին․ հասցեներOpenAI-ի AI գործակալը փորձարկման ընթացքում դուրս է եկել մեկուսացված միջավայրից և ներթափանցել Hugging Face-ի համակարգերԹրամփը պատրաստ է հանդիպել Նեթանյահուի հետ սենատոր Գրեմի հուղարկավորությանըՀՀ-ում ընտանեկան և կենցաղային բռնության մասին հաղորդումների թիվն ավելացել էՇախմատի միջազգային մրցաշարում հայ շախմատիստները զբաղեցրել են մի շարք մրցանակային տեղերՎրաստանում եղանակը կվատթարանա․ ի՞նչ սպասեն Սև ծովում հանգստանալ ցանկացողներըԿկարգավորվեն մանկատների շրջանավարտների և սաների բնակարանային խնդիրներըՀնդկաստանում ջրհեղեղ է․ 24 ժամվա ընթացքում թափվել է Հայաստանի տեղումների տարեկան քանակի 1,5 անգամի չափ տեղումՀուլիսի 24-ին, 28/29-ին ջուր չի լինելու․ հասցեներԹրամփը Սաուդյան Արաբիայի հետ միջուկային համաձայնագիրը պայմանավորել է Աբրահամյան համաձայնագրերին միանալովՉկա այնպիսի բռնապետ, որ կարող է պատասխանատվությունից խուսափել. Ավետիք ՉալաբյանՍևանա լճի տարածքի կառուցապատման իրավունքի պետական գրանցումներ են դադարեցվել«Հայ Վիրտուոզներ» ծրագրի կրթաթոշակառուները մասնակցեցին Էստոնիայի Յարվի Ակադեմիային և Պյարնուի երաժշտական փառատոնին՝ ներկայացնելով Հայաստանը միջազգային բեմումԿապահովվի Երևանի մանկապարտեզների հիմնանորոգման և էներգաարդյունավետության բարձրացման աշխատանքների իրականացումըՀանցավոր հերթական գործունեությունը կասեցված է․ կիբեռոստիկանությունԻրանը և Սաուդյան Արաբիան պետք է խաղաղ ատոմի իրավունք ունենան․ Պեսկով Ավետիք Չալաբյանը պայքարում է մեր երկիրը ապօրինի զավթած և թշնամուն մաս-մաս հանձնող ղեկավարության դեմ. Արմեն ՄանվելյանՄեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան փակում են իրենց դեսպանատները Թեհրանում Եվրոպական միությունը մի քանի տարի Հայաստանին թույլ չի տալու մասշտաբային արտահանումներ իրականացնել. Հրայր ԿամենդատյանԼևոն Արոնյանը դարձել է «Biel Chess Festival 2026» շախմատի շրջանային մրցաշարի հաղթող Չինաստանը գործարկում է նոր սերնդի էներգետիկ համալիր. 700,000 արևային վահանակներ և արհեստական բանականությամբ կառավարվող ջրածնային կայան ՀՀ ԿԲ. թանկարժեք մետաղների գներ և փոխարժեքներԱնհայտ արարածը 15-ամյա դեռահասի ջրի տակ է քաշել ԱՄՆ-ի հետ գործարքը չի նախատեսում Սաուդյան Արաբիայի կողմից nւրանի հարստացում. Թրամփ Իրաքի վարչապետը հանդիպել է Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշկիանի հետ Մելիքգյուղում 25-ամյա և 20-ամյա եղբայրները գրտնակի հարվածով սպանել են իրենց մորը Սև ծովում hարձակման է ենթարկվել թուրքական չորանավը. կա զnh և վիրավnրներ Դավիթ Խուդաթյանը կմեկնի Իրան․ ինչ նպատակով Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի և ԵՊՀ-ի համագործակցությունը շարունակվում էԳյուղատնտեսությունը ծանր իրավիճակում է․ ինչ են պահանջում տնտեսվարողները Հաստատվել է նախադպրոցական հաստատության ղեկավարման իրավունքի հավակնորդների քննության ժամանակացույցը Ռուսաստանում ուսումնամարտական ինքնաթիռ է կործանվել Անհրաժեշտ է ստեղծել ընդդիմադիր քաղաքական պլատֆորմ, որը կանի այլընտրանքային առաջարկներ. Մենուա ՍողոմոնյանՎեհափառն ԱԺ առաջին նիստին մասնակցելու հրավեր դեռևս չի ստացել. տեր Եսայի Երթևեկության փոփոխություն՝ Կենտրոն վարչական շրջանումՄայրը թույլատրել է տղամարդուն բռնաբարել իր 11-ամյա աղջկան«Բարսելոնա»-ն հայտարարեց Կարիմ Ադեյեմիի տրանսֆերի մասին. պաշտոնական Հանրային կոչ՝ կոտրել այս լռության շղթան. «100 հայ կանայք» նախաձեռնությունԴիլիջանում 42-ամյա ոչ սթափ վարորդը, «Lixiang L7»-ով բախվել է ճամփեզրի բազալտե արգելապատնեշներին, ապա երկաթե դարպասին և գլխիվայր հայտնվել երթևեկելի գոտուց դուրս․ կա վիրավnր ԱՄՆ-ն պատրաստվում է ընդլայնել գործողությունն Իրանի դեմ․ WSJ Կկարգավորվեն մանկատների շրջանավարտների և սաների բնակարանային խնդիրները Մարդիկ այսօր իրենց հայացքների և գաղափարների համար ենթարկվում են ճնշումների իշխանությունների կողմից. Ցոլակ ԱկոպյանՌԴ-ն բաց է մնում Ուկրաինայի շուրջ բանակցությունների համար. Պեսկով