Երևան, 09.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Լեզվական սայթաքու՞մ, թե՞ մտածողություն. «Փաստ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանյան լրատվամիջոցների թոփ լուրն այս օրերին ոչ թե հերթական բացահայտումը, ձերբակալությունը կամ աննախադեպ ներդրումներն էին, այլ Արցախի խորհրդարանի երկու պատգամավորների` բոլորովին էլ ոչ քաղաքական լեզվակռիվն էր: Այո, լեզվակռիվ, որովհետև պատգամավորներ Հայկ Խանումյանն ու Ժաննա Գալստյանը` հատկապես վերջինս, պարզապես հայհոյում էին միմյանց: Հայհոյանքներին թերևս չանդրադառնանք, ինչպես ասում են հեռուստալրագրողները` բառապաշարը եթերային չէ, լեզվակռվի բովանդակությանն ու պատճառներին էլ եկեք չանդրադառնանք, դե, խորհրդարան է, ամեն ինչ էլ լինում է: Սակայն մի դրվագ կա, որին դժվար է չանդրադառնալ:

Արցախի խորհրդարանի պատգամավոր, «Ոսկե արծիվ» մեդալակիր, երկար տարիներ Ստեփանակերտի` Վահրամ Փափազյանի անվան թատրոնում դերասանական կարիերա ունեցած Ժաննա Գալստյանը Խանումյանին բնութագրել է` «գյալմա»: Երևի թե չհասկացաք, բնական է, բառը թուրքերեն է` ադրբեջաներեն և նշանակում է եկվոր: Այո, Արցախի խորհրդարանի պատգամավորի համար ծնունդով Տավուշից և ազգությամբ հայ մեկ այլ պատգամավոր եկվոր է: Չէ, բոլորս էլ գիտենք, որ հայերիս մեջ տեղային շովինիզմի որոշակի դրսևորումներ կան` երբեմն հումորային, երբեմն կոպիտ, բոլորս էլ գիտենք, որ Արցախում ասում են հայաստանցիներ, իսկ Հայաստանի Հանրապետությունում ասում են ղարաբաղցիներ, բայց բանը չի հասնում թշնամու բառապաշարին:

Այստեղ խնդիրը բոլորովին էլ այս պատգամավորների անձերը չեն, այլ հարցը, թե ինչպես ստացվեց, որ ծնունդով իջևանցին Արցախում կարող է «գյալմա» լինել, արդյոք սա մտածողությու՞ն է, թե՞, այնուամենայնիվ, լեզվական վրիպակ: 

Բայց արդյոք դա կարո՞ղ է լինել ընդամենը վրիպակ, թե՞, այնուամենայնիվ, մարդիկ բորբոքված պահերին ասում են այն, ինչ իրականում մտածում են: Եթե այդպես է, ապա մտածելու բան ունեն ոչ թե Արցախի խորհրդարանի կամ Հայաստանի խորհրդարանի խոսնակները, Բակո Սահակյանը կամ Նիկոլ Փաշինյանը, այլ մտածելու, մտահոգվելու ու հասկանալու կարիք ունենք բոլորս` հայաստանցիներս ու արցախցիներս` հայկական երկու պետականությունների քաղաքացիներս, թե ինչ մտքեր ու բառեր կարող են ծնվել մեր միջավայրում, ինչու և, ամենակարևորը, ինչպես թույլ չտալ նման նախադեպեր:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

ԱՄՆ-ն չի ծրագրում հարվածներ հասցնել Իրանի նավթային արդյունաբերությանը. Էներգետիկայի նախարարԻսրայելը հորդորել է իր քաղաքացիներին խուսափել Հայաստան, Վրաստան և Ադրբեջան մեկնելուցԹուրքիան F-16 կործանիչներ կուղարկի Կիպրոսի գրավյալ թուրքական հատվածՑԱՀԱԼ-ը մեկ օրում Լիբանանին ավելի քան 100 ավիահարված է հասցրել․ սպանվել է «Հեզբոլլահ»-ի անդամ Մուստաֆա Ահմեդ ալ-ԶեյնըԻմունային համակարգը կարող է դառնալ դեպրեսիայի բուժման նոր թիրախ. Molecular PsychiatryԻրաքում նավթի արդյունահանումը կրճատվել է գրեթե 60%-ով՝ Մերձավոր Արևելքի հակամարտության պատճառով. BloombergՀՊԼ. Նոան արտագնա խաղում դժվարին հաղթանակ տարավ ԲԿՄԱ-ի նկատմամբ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդի ազգանունը կշարունակի մնալ Խամենեի. Pars Today Պուտինը պարտադիր գենոմային գրանցում է սահմանել զինվորականների և ոստիկանների համար«Զենիթն» ու «Կրասնոդարը» պարտվեցին Իրանի Փորձագետների խորհուրդը մոտ ժամանակներս կհայտնի նոր գերագույն առաջնորդի անունըԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածել են Սպահանի միջուկային օբյեկտին Հարգելի տղամարդիկ, նվիրեք ձեր կանանց ժամանակ, գոնե՜ այսօր․ Նազենի Հովհաննիսյան Առեղծվածային դեպք Երևանում․ հիվանդանոց է տեղափոխվել դանակահարված մի տղամարդԻրանի նոր գերագույն առաջնորդին ընտրելու են իրանցիները, ոչ թե Դոնալդ Թրամփը. Աբաս ԱրաղչիԱդրբեջանի տարածքով Ռուսաստանից Հայաստան են ուղարկվելու հացահատիկով բեռնված վագոններԻրանն արձակել է Qadr, Emad և Kheibar Shikan հրթիռներ Թրամփի պատերազմն Իրանի դեմ ԱՄՆ հարկատուներին արդեն շուրջ 6 մլրդ դոլար է արժեցել. Responsible StatecraftՄակրոնն Ալիևի հետ հեռախոսազրույցում վերահաստատել է աջակցությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացինՍյունիքում 36-ամյա վարորդը Kia-ով մի քանի պտույտ գլորվելով գլխիվայր հայտնվել է ձորակում․ կա վիրավորԻնչո՞ւ աշխարհի այլ երկրներում հիմնականում չկա աղքատ հայ, բացի Հայաստանից. Նարեկ ԿարապետյանԱդրբեջանը շնորհակալություն է հայտնել «բարեկամ» երկրներին, այդ թվում՝ Հայաստանին Մահվան ելքով ավտովթար Երևանում. կա 1 զոհ, 3 վիրավորԻրանի նավթային օբյեկտներին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածներից հետո Թեհրանում «սև անձրև» է տեղացելԾառուկյանը ձեռնաշղթաներով է եղել UFC 326 մրցաշարումԱՄՆ վարչակազմում քննարկել են իրանական Խարկ կղզին զավթելու հարցը. Axios Նեթանյահուն Թրամփի հետ հանդիպումներին հայտարարել է, որ Իսրայելը կարող է հարվածել Իրանին ԱՄՆ-ի հետ կամ առանց նրա. WPՀռոմի պապը կոչ է արել աղոթել, որ Մերձավոր Արևելքում «դադարի ռումբերի որոտը և լռեն զենքերը»Ուժեղ է այն ղեկավարը, որը պատրաստվում է իր երկրին սպառնացող իրական վտանգներին ութ քայլ առաջ, և ոչ թե զբաղված է եգիպտացորեն ուտելով. ժամանակն է նոր և ուժեղ առաջնորդիԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են հատուկջnկատայիններ ուղարկել Իրան՝ nւրանը զավթելnւ համար․ AxiosՅամալի գոլը հաղթանակ պարգևեց «Բարսելոնային» «Ատլետիկի» դեմ խաղում Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը հարվածել են Բեյրութի հյուրանոցին. զոհվել է առնվազն 4 մարդԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածել են Սպահանի արտադրամասերի և ձիասպորտի ակումբի վրա. զոհվել է առնվազն 11 մարդ9 սովորություն, որոնք աննկատելիորեն «սպանում» են ձեր գեղեցկությունը Նարեկ Կարապետյանի շնորհավորական ուղերձը Կանանց միջազգային օրվա առթիվԻրանը կպատասխանի ցանկացած պետության տարածքից իրականացվող hարձակումներին. ՓեզեշքիանԱռաջիկա ընտրությունների արդյունքում լինելու է հեղափոխություն-3, մեր նշաձողը 65 տոկոսն է. ՓաշինյանԱՄՆ-ը արդեն nչնչացրել է իրանական 42 ռազմանավ․ Թրամփ Հորոսկոպ. կատարյալ նվեր կնոջը՝ Մարտի 8-ի համար Իրանի վրա հшրձակումները կարող են վնասել տարածաշրջանային և համաշխարհային կայունությանը. Էրդողանը՝ ՍթարմերինՌուսաստանը կոչ է անում Թեհրանին և Բաքվին զերծ մնալ չմտածված քայլերից․ Զախարովա Երևանում բախվել են «Mercedes-Benz»-ը և «Ford»-ը Վաղվանից սկսած ժամանակ առ ժամանակ կունենանք արևի առկայություն. Սուրենյան Ճամբարակի և Մեղրիի տարածաշրջաններում ձյուն է տեղումԱյս օրը ևս մեկ առիթ է խոսելու հայ կնոջ ուժի, արժանապատվության և անսահման նվիրումի մասին․ Նաիրի ՍարգսյանԵրեկ՝ մարտի 7-ին, «Երիտասարդի ձայնը» նախաձեռնության «Բեկում» համաերիտասարդական ֆորումը համախմբեց շուրջ 350 երիտասարդներիՖրանսիայում կոչ են արել իշխանություններին դադարեցնել օգնության տրամադրումը Ուկրաինային ԱՄԷ-ն հերքել է Իրանի աղազատման կայանին hարվածելու լուրերը Լոնդոնն ի սկզբանե չի մասնակցել Իրանի դեմ գործողnւթյանը. Միացյալ Թագավորության ԱԳ նախարար ԱՄԷ-ն առաջին անգամ hարվածել է Իրանի տարածքին․ Իսրայելական ԶԼՄ-ներ