Որտեղի՞ց ենք ձեռք բերում խոցային հիվանդություններ

Մենք գիտենք, որ...

Խոցային հիվանդությունը (ստամոքսի կամ 12–մատնյա աղու) սոմատիկ հիվանդություն է, ունի ժառանգական հակվածություն և առաջանում է ստամոքսում թթվայնության բարձրացումից, անկանոն սննդակարգից, սթրեսային վիճակից և այլ պատճառներից:

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Պարզվում է, որ խոցային հիվանդությունը ինֆեկցիոն հիվանդություն է: Հարուցիչն է հելիկոբակտերիան (լատ. Helicobacter pylori, սպիրալաձև մանրէ, որն ապրում է ստամոքսում): Վերջին տասնամյակներում խոցային հիվանդության պատճառագիտության և ախտածագման վերաբերյալ «Չկա թթվայնություն, չկա խոց» տեսակետին փոխարինելու է եկել այն համոզմունքը, որ «չկա հելիկոբակտերիա, չկա խոց»: Խոցային հիվանդույան զարգացման և վերսկսման (ռեցիդիվի) դեպքերի 90%–ը, իսկ քրոնիկ գաստրիտի 75–85%–ը կապված է հելիկոբակտերիա վարակի հետ։

1875 թվականին գերմանացի գիտնականները մարդու ստամոքսի լորձաթաղանթից անջատեցին մի սպիրալաձև բակտերիա: Այդ բակտերիան չէր աճում ոչ մի հայտնի սննդային միջավայրում և այդ պատճառով մոռացության մատնվեց: Նույն բակտերիան կրկին անգամ հայտնագործվեց 1979 թվականին ավստրալիացի Ռոբին Ուորենի կողմից և կոչվեց հելիկոբակտերիա: Միայն 1981 թվականին նա իր գործընկերների հետ կարողացավ առանձնացնել բակտերիան և աճեցնել այն արհեստական հատուկ միջավայրում: Հետո նրանք սկսեցին հետազոտել այդ բակտերիաների ազդեցությունը, և պարզվեց, որ նրանք «մեղավոր» են գաստրիտների և խոցերի համար: Դա ապացուցող ամենացայտուն փորձերից մեկը կատարել է Բարրի Մարշալը, որը գիտակցաբար խմեց Պետրիի թասում աճեցրած հելիկոբակտերիաների մաքուր կուլտուրան, որից հետո նրա մոտ զարգացավ գաստրիտ: 1994 թվականին ԱՄՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտը հրապարակեց մասնագիտական զեկույց և առաջարկեց խոցային հիվանդության բուժման համար օգտագործել համապատասխան հակաբիոտիկներ, որը և հիմա հաջողությամբ կատարվում է:

Վարակումը հելիկոբակտերիաներով կատարվում է բերանով սնունդ ընդունելու կամ էնդոսկոպիկ միջամտությունների ու զոնդավորման ժամանակ: Այստեղ կարևոր է նաև վարակվածության աստիճանը, այսինքն՝ ինչքան մանրէ է ընկնում ստամոքս. բժշկական միջամտությունների ժամանակ, եթե գործիքը նորմալ չի մանրէազերծվել, այդ թիվը ավելի մեծ է: Ընդհանրապես, ասել, որ խոց կամ գաստրիտ կառաջանա, եթե վարակվես հելիկոբակտերիաներով, սխալ է: Հելիկոբակտերիաներով վարակվածության դեպքում, եթե գումարվում է ժառանգական հակվածությունը և անբարենպաստ ազդեցությունները, կարող է արդեն առաջանալ հիվանդությունը:

Բժշկության կանոններից մեկը ասում է «մի՛ վնասիր»: Դրա չպահպանման ցայտուն օրինակ է խոցային հիվանդությունը: Նախկինում մարդու մոտ որովայնի շրջանում ցավերի դեպքում բժիշկները առաջարկում էին նաև գաստրոդուոդենոսկոպիա կատարել (ժողովրդական խոսքով՝ շլանգ կուլ տալ): Հաճախ բժշկության մյուս կանոնը՝ «գործիքները պետք է սահմանված կանոններով ախտահանվեն և մանրէազերծվեն», չպահպանելու հետևանքով «շլանգ կուլ տված» ստամոքսի թեթև ցավ ունեցող անձը որոշակի ժամանակ անց հիվանդանում էր խոցային հիվանդությամբ, այսինքն՝ բժշկական միջամտության ժամանակ վարակվում էր հելիկոբակտերիոզով: Զավեշտն այստեղ այն է, որ նույն անձը, երբ կրկին էր դիմում նույն բժշկին, պարզվում է, նա լավ բժիշկ է, որ նա դեռ այն ժամանակ իրավացի էր, խոց էր կասկածել ու պնդել էր հետազոտվել: Իսկ խոցն արդեն առկա է և ապացուցված... 

Առողջ եղեք:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը