Երևան, 02.Ապրիլ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ուղեղի քանի՞ տոկոսն եք օգտագործում

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Մենք գիտենք, որ...

Մարդն օգտագործում է իր ուղեղի միայն 10 տոկոսը:

Իրականում այդպես չէ: Մարդը, ինչպես նաև ցանկացած կենդանի, օգտագործում է իր ամբողջ ուղեղը: Չկա այնպիսի օրգան կամ օրգանի մաս, որը չի օգտագործվում (բացառությամբ ռուդիմենտ օրգանների , որոնք նախկինում օգտագործվել են, իսկ հիմա պետք չեն, չնայած նրանք ևս ինչ–որ ֆունկցիա կատարում են):

Մակրոսկոպիկ զննման ժամանակ նկատելի է, որ գլխուղեղը կազմված է գորշ նյութից, որն ավելի մուգ է, և  սպիտակ նյութից, որն ունի ավելի բաց գունավորում: Գորշ նյութը նեյրոնների բջջային մարմիններն են (ավելի քան 100 միլիարդ), աստրոցիդները, օլիգոաստրոցիդները և այլն: Մի խոսքով, դրանք այն բջիջներն են, որոնք պարունակում են ինֆորմացիա, իսկ սպիտակ նյութը այդ բջիջները իրար կապող բազմաթիվ նեյրոններն են՝ թելերը: Առանց այդ կապերի ուղեղը չի կարող աշխատել:

Իրականում այն միտքը, որ մարդը օգտագործում է ուղեղի 10 %–ը, առաջին անգամ 1900 թվականին ասել է ամերիկյան հոգեբան Ուիլ յամ Ջեյմսը: Չնայած նա միայն ասել է, որ միջին վիճակագրական քաղաքացին դժվար է հասնում իր ուղեղի հնարավորությունների մաքսիմումին: Սրան գումարվել է այն, որ ուղեղի 10 %–ը գորշ նյութն է, և ենթադրվել է, որ մարդը ուղեղը օգտագործում է այդ չափով: Այս միտքը մարդուն ոչ իրական, թաքնված կարողություններ ունենալու միտք է տալիս՝ տելեպաթիա, տելեկինեզ, գուշակելու ունակություն, մոգություն, երրորդ աչք և այլն: Իրականում կարող է լինել վիճակ, երբ «անջատված» է լինում մեր ուղեղի մի հատվածը, օրինակ, երբ մարդը նստած է, ուղեղի՝ ոտքերի համար պատասխանատու հատվածը հանգստի վիճակում է գտնվում: Ուղեղի սկանավորումը ցույց է տալիս, որ անկախ մեր վիճակից, մեր ուղեղը միշտ աշխատում է, և աշխատում են նրա բոլոր հատվածները, բայց որոշ հատվածներ ավելի ակտիվ են, քան այլ հատվածներ:

Նորմալ մարդու գլխուղեղը ունի 1–2 կգ քաշ, որը մարդու քաշի 2 %–ն է: Տղամարդկանց ուղեղը սովորաբար 100–150 գրամ ավելի է կանանց ուղեղից: Այն միտքը, որ ուղեղի չափը կապ ունի մարդու մտավոր կարողությունների հետ, սխալ է. օրինակ, Անատոլ Ֆրանսի ուղեղը եղել է 1,017 կգ, իսկ ամենամեծ ուղեղ ունեցող մարդու մոտ այն եղել է 2,850 կգ՝ այն դեպքում, որ նա տառապում էր էպիլեպսիայով և ուներ դեբիլություն հիվանդություն: Վերին պալեոլիթի շրջանի մարդու ուղեղը 10— 12 %–ով ավելի մեծ քաշ ուներ ժամանակակից մարդկանց ուղեղի համեմատ:

Այս ամենը, իհարկե, չի նշանակում, որ ինչ կա՝ կա: Սովորելը միշտ էլ ինչ–որ տեղ նոր կապեր է ստեղծում ուղեղում, թարմացնում է ուղեղի բջիջներում տեղադրված ինֆորմացիան կամ դատարկ բջիջները լցնում ինֆորմացիայով և ի վերջո «ավելացնում» մեր ուղեղը: Հետաքրքիր է, որ վաղ շրջանի փիլիսոփաները երկու խմբի էին բաժանված՝ նրանք, ովքեր հավատում էին, թե հոգին գլխուղեղում է, և նրանք, ովքեր հավատում էին, թե հոգին սրտում է: Օրինակ, Դեմոկրիտը համարում էր, որ հոգին կազմված է երեք մասից՝ ինտելեկտը՝ գլխում, զգացմունքները՝ սրտում և տարփանքը՝ լ յարդում: Իսկ Արիստոտելը գտնում էր, որ հոգին սրտում է, իսկ ուղեղի ֆունկցիան միայն արյունը սառեցնելն է: Ես լրիվ համաձայն եմ Դեմոկրիտի հետ, որ տարփանքը լ յարդում է՝ հավանաբար նա գինի էր սիրում: Իսկ Արիստոտելի այն միտքը, որ գլուխը միայն արյունը սառեցնելու համար է (ինչպես ռադիատորը ավտոմեքենայում), ես անգամ կարող եմ ապացուցել իմ ճանաչած մի շարք մարդկանց միջոցով, նրանց մոտ գլուխը իրոք միայն դրա համար է:

Բայց ամեն դեպքում, ոմանց պարագայում այն 10 տոկոսը կարծես ուժի մեջ է, հը՞...

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը 

Վարազդատ Լալայանն ու Ալեքսանդրա Գրիգորյանն առաջադրված են Ծանրամարտի եվրոպական ֆեդերացիայի 2025-ի լավագույն մարզիկների անվանակարգերում Մենք երբեք չենք մոռանա մեր զինվորների զոհաբերությունը«Արարատ-Արմենիան» նվաճել է Հայաստանի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակչի ուղեգիր Տիգրանաշենը կանգնած է դատարկվելու եզրին․ սահմանամերձ գյուղի բնակիչները ապրում են անհանգստության և անորոշության մեջ (տեսանյութ) Ծառուկյանը Հայաստանի մարզերում (ֆոտոշարք)Ողբերգական դեպք՝ ՀՀ ՊՆ Արմավիրի մարզի՝ ժողովրդին հայտնի Բաղրամյանի «պալիգոններում»․ կա 1 զոհ, 1 վիրավորՎտանգավոր հիվանդություններով միգրանտները պետք է անհապաղ արտաքuվեն Ռուսաստանի Դաշնությունից․ Մեդվեդև Իրանը չի կարող ունենալ միջուկային զենք. ԱՄՆ պետական դեպարտամենտի խոսնակ Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահը հեռացավ պաշտոնից Մոսկովյան հանդիպման բաց ուղերձները. ինչո՞ւ է Հայաստանը կանգնած էներգետիկ և տնտեսական վտանգի առաջ․ Էդմոն ՄարուքյանՀԱԿ-ը և մենք բոլորս պետք է կանգնենք մեկ ճակատում որպես անկախական ուժեր. Էդմոն Մարուքյան Փաշինյանը չունի քաջություն նայելու զnհված զինվորների ընտանիքների աչքերին, քանի որ գիտի, որ խոստացել էր խաղաղություն, բայց բերել է երեք պատերազմ․ Արթուր Ավանեսյան Անահիտ Մանասյանը մասնակցել է Մարդու իրավունքների ազգային հաստատությունների գլոբալ դաշինքի 2026 թվականի տարեկան համաժողովին Հրդեհի ահազանգ Արին Բերդի փողոցում. Հայտարարվել է «1 ԲԻՍ» Մեր ապագան կախված է ոչ միայն խիզախությունից, այլ նաև խելացի կառավարմամբ կառուցված, ժամանակակից պահանջներին համապատասխանող մարտունակ բանակից. Նաիրի Սարգսյան 370 շահառու կօգտվի բնակարանային ապահովության և այլ ծրագրերի ֆինանսական աջակցությունից Մայր Աթոռում կատարվել է Ոտնլվայի կարգը 26-ամյա տղամարդու կնոջ հայրը, մայրը, տատիկը և քրոջ ամուսինը ծեծի են ենթարկել իրեն և 19-ամյա կնոջը Ազնվացեղ եղջերուների վարքագիծը անկանխատեսելի է. ՇՄՆ-ն խնդրում է չմոտենալ բնակավայրերի մոտ հասած կենդանիներին Ապրիլյան Քառօրյա պատերազմի 10-րդ տարելիցին Նարեկ Կարապետյանը Արթուր Ավանեսյանի և կուսակցության մյուս անդամների հետ միասին այցելել է Եռաբլուր զինվորական պանթեոնՀայաստանի 10 լավագույն շախմատիստները և շախմատիստուհիները Ախուրյանի ոստիկանների բացահայտումը. տաքսու մեջ թողնված խոշոր գումարը վերադարձվել է Կրակոցներ՝ Արարատում, վիրավոր կա, հայտնաբերվել են 55-ից ավելի պարկուճներ, վնասված մեքենաներ Եկել ենք խոնարհվելու ձեր առաջ, եկել ենք պատվի առնելու, տղերք. Համահայկական ՃակատՆոր մանրամասներ Իսակովի պողոտայում բռնկված հրդեհից Դեղերի մաֆիա․ Հրայր ԿամենդատյանՓաշինյանը թիկնապահների ուղեկցությամբ ներխուժել է եկեղեցի. սադրանք է եղել. Ավետիք ՉալաբյանՏնտեսվարողները պետք է ունենան «անվտանգության բարձիկներ»․ Հրայր Կամենդատյան Կամ հայրենատեր ենք ու պահպանելու ենք մեր երկիրը, կամ էլ անտեր ենք ու կորցնելու ենք այնՀավերժ հիշատակ մեր տղերքին, ովքեր իրենց կյանքը տվեցին հայրենիքի համար. Նարեկ ԿարապետյանՄենք բացարձակ մեծամասնություն ենք ունենալու․ Դավիթ Ղազինյան (տեսանյութ) Իմ երկրի համար մի բան եմ ուզում, որ հայկական պետությունն ու հայ եկեղեցին կողք կողքի կանգնեն. Ռուբեն ՄխիթարյանԻրանը միջնորդներին է փոխանցել պшտերազմի դադարեցման պայմանները․ Կահիրեում Իրանի դիվանագիտական առաքելության ղեկավար Կալլասն իր տգիտությամբ խայտառակել է Եվրամիությունը․ Զախարովա Եղանակը կփոխվիԻնձ մի գրչով ազատել են պաշտոնից, դատարանը ֆիքսել է, որ դա օրինաչափ չէ, տրվել է փոխհատուցում բավականին մեծ գումար․ Դավիթ ՂազինյանԹրամփը վերջնագիր է ներկայացրել Իրանին Աուտիզմի իրազեկման օրը մեզ հիշեցնում է` մշակույթը միմյանց ընդունելու և ճանաչելու հնարավորություն էԸնտրություններից հետո էլեկտրաէներգիայի սակագինը բարձրանալու է. Դավիթ Ղազինյան (Տեսանյութ) Փոքրիկ խմբակը 100%-ով պարտվեց ՀԷՑ-ի հարցում, դատարանն էլ ֆիքսեց այս ամենը. Դավիթ Ղազինյան (տեսանյութ) Մակրոնը հորդորել է Թրամփին ավելի քիչ խոսել Նիկոլը փորձեց Պուտինից ստանալ “Он не предатель”-ի երկրորդ սերիան, բայց չստացվեց. Մարուքյան ՀԷՑ-ի նոր սպառող բաժանորդների վճարների իջեցումն ընտրակաշառքի ձև է. Ղազինյան ՀՀ կառավարությունը դիտմամբ խոչընդոտում է եկեղեցու նախաձեռնությունը Ասում էին՝ ՀԷՑ-ում մտել են բոլորի գրպանը, հավելագրում արել. այդ կետը դատարանը չհիմնավորած է համարել. փաստաբան (տեսանյութ) Գազի գնի բարձրացումը կազդի Հայաստանի սպառողների համար էլեկտրաէներգիայի գնի վրա․ Ղազինյան Արտաշիրիմում պահանջող ծնողները դուրս եկան ԱԱԾ շենքիցԵռակողմ հանձնաժողով թող ստեղծեն` քննեն. Ներդրումը երևում է ՀԷՑ կապիտալի աճով. 500 մլրդ դրամից ավել է Փաշինյանը նոր նվերներ է ստացել. ի՞նչ արժեն դրանք Դատարանում ՀԾԿՀ ներկայացուցիչները շատ ծիծաղելի իրավիճակում էին հայտնվում. Ղազինյան