Ադրբեջանաամերիկյան խորացվող հարաբերությունները պետք է կոմպենսացնել հայ-ամերիկյան խորացող հարաբերություններով. Սուրեն Սարգսյան

Միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանի խոսքով՝ Ադրբեջան-ԱՄՆ հարաբերություններում առկա դինամիկան պետք է անհանգստացնի Հայաստանին՝ մղելով կիրառել ունեցած բոլոր ռեսուրսներն Ադրբեջանի հետ հավասարակշռություն ստեղծելու համար:

Նա, Tert.am-ի հետ զրույցում խոսելով վերջերս կայացած ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում Ադրբեջան-Միացյալ Նահանգներ պաշտպանության և արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների համատեղ բանակցությունների և դրա ընթացքում քննարկված հնարավոր թեմաների մասին, նշեց, որ ադրբեջանաամերիկյան օրակարգն այս պահին  հագեցած է․ երկու երկրները համագործակցում են Աֆղանստանում, բացի այդ, Ադրբեջանը դարձել է տարանցիկ երկիր՝ ամերիկյան բեռները տեղափոխելու համար, ինչպես նաև՝ Միացյալ Նահանգներ-Իրան հարաբերությունները լարված են, իսկ Ադրբեջանն էլ Կասպից ծովով հարևան է Իրանի հետ․տարիներ շարունակ Վաշինգտոնը Ադրբեջանի ծովային սահմանի պաշտպանության համար ֆինանսական և ռազմական օգնություն է  տրամադրել և դրա նպատակը եղել է Իրանին վերահսկողության տակ պահելը:

Նշենք, որ հանդիպմանը ներկա են եղել նաև ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպան Էլին Սուլեյմանովը, ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի գծով օգնական Ուես Միտչելը և ԱՄՆ անվտանգության խորհրդում նախագահի հատուկ օգնական, Հարավային Կովկասի մասնագետ Ֆիոնա Հիլը:

«Չմոռանանք, որ Ադրբեջանը Թուրքիայի դաշնակիցն է, իսկ Թուրքիան ամենահզոր բանակ ունեցող երկրներից մեկն է, և որքան էլ թուրք-ամերիկյան հարաբերությունները լարված լինեն, միևնույն է, իրենք շարունակելու են համագործակցել: Բացի այդ, չպետք է մոռանալ, վերջին շրջանում սկսել են ակտիվորեն աշխատել Թրամփի ադմինիստրացիայի հետ ադրբեջանական լոբբիստական կառույցները, չմոռանանք, որ վերջին շրջանում անընդհատ Վաշինգտոնը շնորհավորում է Բաքվին»,- ասաց նա՝ նկատելով՝ վերջինս կարողացել է ստեղծել օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հիմքեր Միացյալ Նահանգների համար տարածաշրջանում կարևոր երկիր լինելու համար:

Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի մասին քննարկում, Սուրեն Սարգսյանի համոզմամբ, հանդիպման ընթացքում եղել է: «Անգամ Մամեդյարովը հայտարարել էր, որ չափազանց կարևոր էր, որ ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում տարածքային ամբողջականության սկզբունքն է շեշտվել»,- մատնանշեց նա ու կանխագուշակեց, որ  Ադրբեջանը բանակցություններում ԱՄՆ-ին հիշատակել է, իրենց գործընկերն է ահաբեկչության դեմ պայքարում, նաև Աֆղանստանում,- ամենայն հավանականությամբ այդ ամենի դիմաց խնդրել է, որ իրենց աջակցեն Ղարաբաղյան հիմնախնդրի հարցում»:

Արդյոք այս իրավիճակում Հայաստանը չի հայտնվո՞ւմ թույլ դիրքերում. Սուրեն Սարգսյանն այս համատեքստում նշեց, որ Հայաստանը պետք է առավել ակտիվ մոբիլիզացնի իր բոլոր լծակները, հնարավորությունները՝ նոր լոբբիստական կառույցների ներգրավումով, համայնքների ակտիվացումով և այլն:

«Պետք է կարողանանք բալանսը ապահովել, որովհետև ադրբեջանաամերիկյան խորացվող հարաբերությունները պետք է կոմպեսացնել հայ-ամերիկյան խորացող հարաբերություններով, որովհետև այլընտրանք չկա: Իսկ հայ-ամերիկյան հարաբերությունների խորացման համար պետք են նոր օրակարգ, նոր մոտեցումներ, նոր գաղափարներ և լուրջ մոբիլիզացիա»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ մենք դրա համար ունենք ներուժ:

Կանխատեսելով ԱՄՆ-ի վարքագիծը, թե արդյոք կընդառաջի իրեն տարբեր հարցերով աջակցող Ադրբեջանին, Սուրեն Սարգսյանը նշեց, որ իսկապես Միացյալ Նահանգները պարտավորված է օգնել Ադրբեջանին, սակայն դեռ պարզ չէ, թե հատկապես որ հարցերով կլինի այդ աջակցությունը:

«Ամենայն հավանականությամբ վերջին հանդիպմանն ադրբեջանցիները դիմել են ԱՄՆ-ին՝ պահանջելով օգնություն Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում: Մենք խնդիրներ ունենք, որոնք պետք է կարգավորենք»,- ասաց նա:

ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի բարձրաստիճան այրերի վերջին հանդիպմանը, ըստ միջազգայնագետի քննարկված կլինեն նաև ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունները․ «Ամերիկացիները բազմիցս հայտարարել են, որ Իրանն ամբողջ տարածաշրջանի համար է մարտահրավեր: Նրանք փորձում են Իրանի դեմ տարածաշրջանում գտնել բնական դաշնակիցներ: Որոշ դաշնակիցներ նրանք գտել են Մերձավոր Արևելքում, բայց, իհարկե, հարավկովկասյան տարածաշրջանում ևս պետք է փորձեն գտնել ընդհանուր  շահեր, որոնք կկարողանան օգտագործել Իրանի դեմ»,- ասաց նա՝ միևնույն ժամանակ հավելելով, որ Հայաստանը, բնականաբար, Իրանի դեմ ոչինչ անել չի կարող. երկու երկրները հարևան և բարեկամ են, իսկ Իրան-Ադրբեջան հարաբերությունները միշտ չէ, որ փայլուն կամ լավ են եղել,- բնական է, որ ԱՄՆ-ն ցանկանալու է Ադրբեջանին ներքաշել Իրանի դեմ ինչ-որ գործընթացների մեջ, և բացառված չէ, որ Ադրբեջանը ինչ-ինչ հարցերում կօժանդակի ԱՄՆ-ին Իրանի դեմ գործընթացներում»:

Այնուամենայնիվ Հայաստանը, ըստ Սուրեն Սարգսյանի, ԱՄՆ-ի և ընդհանրապես Արևմուտքի համար լուսանցքում չի հայտնվի: Նա չհամաձայնեց դիտարկման հետ, թե դատելով ՀՀ կառավարության ղեկավարի՝ Բրյուսել այցից հետո արած հայտարարություններից, կարելի է ենթադրել, որ Հայաստանում ժողովրդավարական ճանապարհով եղած իշխանափոխությունը լուրջ ազդեցություն չի ունեցել Արևմուտքի՝ Հայաստանի նկատմամբ դիրքորոշման փոփոխության վերաբերյալ:

«Ես չեմ կարծում, որ Հայաստանում եղած գործընթացները արագ պետք է ազդեցություն ունենային Արևմուտքի վրա կամ շատ արագ պետք է նկատեինք այդ ազդեցությունները մեր արտաքին քաղաքականության վրա: Կարող եմ միայն ասել, որ Հայաստանում տեղի ունեցած գործընթացները Արևմուտքում և ԱՄՆ-ում ուշադրության են արժանացրել: Հիմա պետք է իրականացնենք այն ռեֆորմները, որոնց իրականացումն ստանձնել ենք, և որոնց իրականացումը մեզնից ակնկալում են Եվրամիությունը և Միացյալ Նահանգները: Իհարկե, իշխանափոխությունը խաղաղ ճանապարհով տեղի է ունեցել, բայց մենք դեռ քայլ առ քայլ ենք գնում այդ փոփոխություններին, և դեռ շատ բան կա անելու: Ընդամենը հեղափոխության փաստը չի կարող լինել գնահատականի առարկա: Մենք պետք է անցնենք բարեփոխումներ անցկացնելուն: Ես չեմ կարծում, որ հայտնվել ենք լուսանցքում կամ ստվերում, ես համարում եմ, որ շատ անելիքներ ունենք և՛ ներսում, և՛ դրսում, և այդ աշխատանքի բալանսավորված լինելու արդյունքում, կկարողանանք բալանսավորել այն իրողությունները, որոնք տարածաշրջանում գոյություն ունեն»,- ասաց նա: