Արդյոք զգայարանները միայն հի՞նգն են
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՄարդը ունի հինգ զգայարան, որոնց միջոցով իրականացվում է շրջապատող միջավայրի ճանաչողության և ընկալման գործընթացը։ Այդ զգայարաններն են` տեսողության, լսողության, շոշափելիքի, համի և հոտառության։ Այս զգայարանները առաջին անգամ նկարագրել է դեռևս Արիստոտելը։
Արդյոք այդպե՞ս է։
Զգայարանների միջոցով օրգանիզմը տեղեկատվություն է ստանում արտաքին և ներքին միջավայրի վիճակի մասին։ Տեղեկատվությունը ուղեղին տալիս են հատուկ բջիջները ՝ ընկալիչները։ Ընկալիչը (ռեցեպտորը) հատուկ «մասնագիտացված» զգայական կազմավորում է, որը նյարդային վերջույթների ընդունած գրգիռը վերափոխում է նյարդային ազդակի։ Ընկալիչները տեղակայված են մաշկում, ներքին օրգաններում, լորձաթաղանթում, արյան անոթների պատերում և այլուր։ Ընկալիչներն ունեն մի շարք առանձնահատկություններ։ Նրանք ընկալում են միայն որոշակի գրգիռներ (աչքի ընկալիչը՝ լույս, ականջինը՝ ձայն և այլն)։
Պարզվում է, որ մարդու զգայարանները ոչ թե հինգն են, այլ առնվազն ինը, կամ էլ ավելի։ Համաձայն արդի գիտության, 5–ին ավելանում են ևս չորսը.
1. Թերմոցեպցիա` մաշկի վրա ջերմության (կամ դրանց բացակայության) զգացում:
2. Էկվիբրիոցեպցիա՝ հավասարակշռության զգացում, որը որոշվում է ներքին ականջի մեջ հեղուկ պարունակող խոռոչներով:
3. Նոցիցեպցիա՝ մաշկի, հոդերի և մարմնի օրգանների ցավերի ընկալումը։ Ի դեպ, այս ընկալիչները առկա չեն ուղեղում, այսինքն ուղեղի ներսից ցավ անհնար է զգալ: Գլխացավերը առաջանում են ուղեղի թաղանթի ընկալիչների գրգռումից:
4. Պրոպիոցեպցիա կամ «մարմնի գիտակցում»: Սա զգացում է, որը թույլ է տալիս ընկալել, թե որտեղ են մեր մարմնի մասերը, եթե անգամ մենք չենք զգում կամ տեսնում դրանք: Փորձեք փակել ձեր աչքերը և թափահարեք ոտքը օդում: Դուք կիմանաք, թե որտեղ է ձեր ոտնաթաթը՝ մարմնի մնացած մասի հետ համեմատ:
Սակայն իրականում երևի թե այս ինը զգայարանները ամբողջական պատկերը չեն։ Որոշ գիտնականներ գտնում են, որ զգայարանները առնվազն քսանմեկն են։ Օրինակ՝ սովի զգացում, ծարավի զգացում, էլեկտրական հոսանքի զգացում, վախի զգացում (վախից մազերը բիզ–բիզ կանգնեցին), մահվան զգացում, սիրո զգացում և այլն։
Նայելով մեր որոշ քաղաքական գործիչներին՝ կարելի է ենթադրել, որ նրանց մոտ զարգացել է գիտությանը անհայտ ևս մի զգայարան՝ քաղաքական հոտառության զգայարանը, որն, ի դեպ, ավելի հաճախ սխալ ազդակներ է տալիս նրանց։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Կիևում արտակարգ էլեկտրաէներգիայի անջատումներ են սկսվել
Նեթանյահուն Թրամփին համոզել է չհամաձայնել Իրանի հետ հրադադարին. Axios
Երևանում թուրքական համարանիշներով բեռնատարը բախվել է մեկ այլ բեռնատարի, ապա փլnւզել բնակչի տան քարե պարիսպը
Հայաստանը Վրաստանում արտադրվող դեղամիջոցների արտահանման հիմնական շուկան է
Իրանի նախագահի գրասենյակը հայտնել է՝ ինչ պայմանով կբացի Հորմուզի նեղուցը
Ֆրանսիայի հայոց թեմի առաջնորդը Սուրբ Հարության պատարագ է մատուցել
Փաշինյանը պարգևատրել է մարզիկներին
Ի՞նչ հարցեր են քննարկել Իվանիշվիլին և Ալիևը
Երևանում փրկարարները փրկել են երիտասարդ տղայի կյանքը, ով անցել էր կամրջի վտանգավոր եզրագիծը
Մասիս-Նուբարաշեն ավտոճանապարհին հրդեհ է բռնկվել ընթացող «BMW X5»-ում․ ավտոմեքենան վերածվել է մոխրակույտի
Իտալիայի Ա Սերիայի 31-րդ տուրում «Յուվենտուսը» հաղթեց «Ջենոային»
ՆԱՍԱ-ն 54 տարվա ընթացքում առաջին անգամ հրապարակել է Լուսնի հակառակ կողմի լուսանկարը
Հասկանալու ենք, որ ունենք ուժեղ առաջնորդ, երբ մեր ամենամոտ հարևան երկրի առաջնորդը դադարի արհամարհել մեր վարչապետին և վերջապես հանդիպի նրան․ Նարեկ Կարապետյան
Փաշինյանը հապճեպ օրենսդրական փոփոխություններով ՉԻ՛ կանգնեցնելու փոփոխությունների ընթացքը. Մարիաննա Ղահրամանյան
«Արարատ-Արմենիա»-«Ալաշկերտ» հանդիպումն ավարտվեց ոչ-ոքի
Նարեկ Կարապետյանը և Արթուր Ավանեսյանը զբոսնում են Երևանի փողոցներով և շփվում քաղաքացիների հետ
Կանխվեց ծանր հանցագործություն․ Սևանի երկու բնակիչներ ձերբակալվել են
Հայաստանում վտանգված է ժողովրդավարությունը՝ ուղիղ դեպի ավտորիտարիզմ հանուն սեփական աթոռի. Գոհար Մելոյան
Ողբերգական դեպք․ 44-օրյա պատերազմի ակտիվ մասնակիցը նոր կառուցվող հյուրանոցային համալիրից տեղափոխվել է հիվանդանոց․ բժիշկները արձանագրել են նրա մահը
Մարիամ Ստեփանյանը հրապարակել է կանանց Հայաստանի Ֆուտբոլի ազգային հավաքական հրավիրված խաղացողների ցանկը
Uպանություններն ու հшնցագործությունները չեն խաթարի Իրանի ԶՈՒ աշխատանքը․ Խամենեի
Թրամփը մեկնաբանել է պատերազմը դադարեցնելու վերաբերյալ Իրանի ծրագիրը
Կյանքից հեռացել է աշխարհահռչակ Diesel ապրանքանիշի հիմնադիր Ադրիանո Գոլդշմիդը
Ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին
Ջուր հավաքեք. ջուր չի լինելու ապրիլի 8-ին և 9-ին
«Յուվենտուսը» պարտության մատնեց «Ջենոային» (տեսանյութ)
Չմոտենա՛լ կենդանիներին և պահպանե՛լ անվտանգ հեռավորություն, չկերակրե՛լ և չփորձե՛լ շփվել կամ լուսանկարվել․ ՇՄՆ հայտարարություն
Գավառում «ՎԱԶ 21099»-ը բախվել է բնակչի տան քարե պարսպին և կողաշրջվել․ կա վիրավոր
Մի ամբողջ երկիր կարող է nչնչացվել մեկ գիշերվա ընթացքում. այդ գիշերը կարող է լինել վաղը. Թրամփ
Իրանը մերժել է ԱՄՆ-ի հրադադարի առաջարկը
Փոփոխություն հնարավոր է միայն Սամվել Կարապետյանի հետ. Ալիկ Ալեքսանյան
Մասնավոր պահնորդական ընկերության աշխատակիցը իրեն ամրակցված զենքից պատահական կրակոց է արձակել
Հայ առաքելական Եկեղեցին ճնշմումների է ենթարկվում. հայ ժողովուրդը դիմում է Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդին (տեսանյութ)
Իսրայելը հարվածներ է հասցրել Իրանին և Լիբանանին
Ուսումնասիրել ենք ձեր խնդիրները և ունենք ասելիք․ Գոհար Մելոյան
Վերին Լարսի անցակետում ավելի քան 2200 բեռնատար է կուտակվել
Զորի Բալայանի հոգեհանգստի արարողությունը կկայանա վաղը՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցում
Կրակոց՝ Էկոնոմիկայի նախարարությունում․ ձախ սրունքի հրազենային վնասվածքով հիվանդանոց է տեղափոխվել երիտասարդ տղա
ՄԻՊ-ի կողմից որևէ խափանման միջոց կիրառելու կամ այն փոփոխելու միջնորդությամբ կամ երաշխավորությամբ հանդես գալու օրենքով սահմանված ընթացակարգ առկա չէ․ հայտարարություն
Նիկոլի հրամանները չկատարած գեներալները էս իշխանության աչքի գրողն են․ Աննա Ղուկասյան
Երևան-Սևան-Իջևան ճանապարհին բախվել են «Chevrolet»-ը և «Kia»-ն
Պարեկներն անցած շաբաթ հայտնաբերել են 400 ոչ սթափ վարորդ (տեսանյութ)
«Կրոկուս»-ի վրա հարձակման համար դատապարտված ահաբեկիչներից մեկն ինքնասպան եղել
Արթուր Ավանեսյանը Փաշինյանին ևս մեկ դաս է տալիս անվտանգության վերաբերյալ
Հայֆայում իրանական հարվածների հետևանքով զոհվածների թիվն աճել է
Իրանը նոր հարվածներ է հասցրել Իսրայելին
42-ամյա Գրիգոր Հակոբյանը որոնվում է որպես անհետ կորած
Գազ չի լինի ապրիլի 7-ին 10:00-ից 18:00
Եթե Փաշինյանը մնա, կլինի Հայաստանի օկուպացիա՝ առանց պատերազմի․ Ավետիք Չալաբյան 
Մայիսի 4-ին կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթաժողովը քաղաքական մեծ նշանակություն ունի ՀՀ-ի միջազգային հեղինակության համար. Փաշինյան
