Արագիլն իրականում այնքան էլ հավատարիմ չէ

Մենք գիտենք, որ...

 

Արագիլները կյանքի ընթացքում կազմում են մեկ ընտանիք և ամեն տարի չվելուց հետո վերադառնում են իրենց հին բույնը և սերունդ ունենում:

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Արդեն իսկ ապացուցված է, որ արագիլները ավելի հաճախ փոխում են զուգընկերներին և ընդամենը պատահականորեն կարող են հին բնում բնակվել: Իրականությունն այն է, որ նույն բնում ամեն տարի գարնանը արագիլ է իջնում իր ընկերուհու հետ: Ընդ որում, ոչ մի մարդ չի կարող նմանությամբ հաստատել, որ սա անցած տարվանն է. մենք անգամ չինացիներին երբեմն չենք կարողանում տարբերակել, և մեզ թվում է, թե բոլորը նույնն են, էլ ինչ մնաց, որ արագիլին ճանաչենք:

Արագիլները տարածված են արևադարձային, մասամբ՝ բարեխառն գոտիներում։ Ամենահայտնի տեսակներն են սպիտակ և սև արագիլները։ Բոլորն էլ չվող թռչուններ են: Ներկայումս կատարված հետազոտությունները (թռչունների ոտքերին օղակներ հագցնելը և նրանց տարիներով հետևելը) ցույց են տալիս, որ չուից վերադարձած թռչունները զույգերով չեն իջնում իրենց նախորդ տարվա հարազատ բույնը: 

Արագիլը բույնը հյուսում է ճյուղերից, խոտաբույսերից ու լաթերից՝ գյուղական տների տանիքներին, ծառերի, աշտարակների, ժայռերի վրա, նույնիսկ էլեկտրասյուների ծայրերին։ Դնում են 3–7 ձու, ունենում 3–5 ձագ։ Իհարկե, արագիլը սովորություն ունի վերադառնալ իր հին ծանոթ վայրը, և պատահում է, որ նա ընտրում է հենց հին բույնը, բայց սովորաբար հանդիպած առաջին իսկ բույնը զբաղեցնում է ամենաառաջին եկած արու արագիլը, և այդպես շարունակ: Արու արագիլը նստում է բնում և սպասում ընկերուհու՝ կտուցի կափկափյուններով յուրահատուկ հարվածային ձայներ արձակելով (սա արագիլի յուրահատուկ սիրային երգն է): Նրա ձայնին արձագանքում են էգ արագիլները, և ինչ–որ մեկը իջնում է բնում: Չի բացառվում, որ դա լինի նրա նախորդ տարվա ընկերուհին, բայց սովորաբար ուրիշ է լինում: Երբեմն ստացվում է այնպես, որ արդեն բնում իջած էգի հետ կռվում է այլ էգ՝ նույնպես չբացառելով, որ դա նախորդ տարվանն է: Արուն նրանց կռվին չի խառնվում և սպասում է, թե որը կհաղթի և կմնա իր հետ: Ինչ վերաբերում է ձվերին, ապա պետք է ասել, որ ձվերի վրա արու արագիլը նստում է ցերեկով, իսկ գիշերը նույնը կատարում է էգ արագիլը. նպատակը ձվերը տաք պահելը և հասունացնելն է: Սխալ է նաև այն կարծիքը, որ արագիլները միայն գորտ են ուտում: Իհարկե, գորտը նրանց սննդակարգի անբաժանելի և կարևոր մասն է, բայց նրանք սնվում են նաև ջրային մկներով, մանր օձերով, տրիտոններով, խխունջներով, ծղրիդներով և այլ միջատներով: Նրանք դեմ չեն նաև որդերով, առնետներով, թիթեռներով ընթրելուն: Նրանք քանդում են նաև մանր թռչունների` գետնի վրա սարքված բները և ուտում ձվերը և ճուտիկներին: Արագիլն օգտակար թռչուն է, ոչնչացնում է գյուղատնտեսական վնասատուներին։ Որպես գարնան ավետաբեր՝ արագիլը գովերգվում է շատ հեքիաթներում, երգերում ու բանաստեղծություններում։ Բնական է, որ ժողովրդական բանահյուսության մեջ նա հանդես է գալիս որպես օջախի պաշտպան և իր զույգին հավատարիմ ընկեր, որը, իհարկե, ճիշտ չէ:

Հետաքրքիր է այն փաստը, որ համարյա բոլոր ազգերի մոտ կա այն հավատալիքը, որ արագիլն է երեխաներին բերում, սա կա անգամ ամերիկացիների մոտ, որտեղ արագիլները միայն կենդանաբանական այգիներում են: Պատճառը երևի այն է, որ արագիլը հին Հռոմում նույնականացվել է Յունոն մայր– աստծո հետ: Համարվում էր նաև, որ եթե երեխան մահացած է ծնվում, նշանակում է արագիլը նրան ճանապարհին վայր է գցել, եթե հիվանդ է ծնվում՝ արագիլը կտցել է նրան: Այսինքն, արագիլն իր մեջ պարունակում է բարին՝ սպիտակ փետուրների, և չարը՝ սև փետուրների տեսքով:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը