Ինչո՞ւ է ջայլամը «ջայլամային քաղաքականություն» վարում

Մենք գիտենք, որ...

Վտանգի ժամանակ ջայլամը գլուխը մտցնում է ավազի մեջ՝ մտածելով, որ ամբողջ մարմինն է թաքցրել: 

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Ինչպես և ցանկացած թռչուն կամ կենդանի, ջայլամը վտանգի դեպքում փախուստի է դիմում: Իհարկե, ջայլամին կարելի է անվանել հիմար կենդանի և մտածել, որ իրոք գլուխը թաքցնելով՝ նա մտածում է, որ ամբողջ մարմինն է թաքցնում, բայց իրականությունն այլ է: Առաջին հիշատակումը այն մասին, որ ջայ լ ա մը վտան գի դեպ քում գլու խ ը մտցնում է ավազի մեջ, հանդիպում է հին հռոմեական պատմաբան Պլինոս Ավագի մոտ: Չգիտես ինչու, Պլինոսը, բացի այդ, համարում էր նաև, որ այս թռչունը սաստող հայացքով նայում է իր ձվերին այն նպատակով, որ սերունդը շուտ դուրս գա ձվից: Գլուխը ավազի մեջ մտցնելու առասպելը հավանաբար գալիս է նրանից, որ բնում նստած ջայլամը սովորաբար գլուխը բարձր է պահում և դիտարկում շրջապատը տարբեր ուղղություններով, վտանգ նկատելիս նա իջեցնում է գլուխը մինչև գետին՝ չերևալու համար: Նույն կերպ գործում է նաև կանգնած ջայլամը՝ իջեցնում է գլուխը, որ չերևա: Հետո, իհարկե, եթե վտանգը մոտենում է, ջայլամն արդեն փախուստի է դիմում: Լինում է նաև, որ երկար վազքից հոգնած ջայլամը գլուխը իջեցնում է գետնին այն ժամանակ, երբ նա արդեն ուժ չունի ո՛չ վազելու և անգամ ո՛չ էլ գլուխը բարձր պահելու համար:

Ինչ վերաբերում է գլուխն ավազի մեջ թաքցնելուն, ապա գիտնականները կարծում են, որ ջայլամը դա անում է հատկապես ուժեղ քամիներից պաշտպանվելու համար:

Ջայլամը (լատիներեն՝ Struthio camelus) թռչունների ընտանիքի ամենախոշոր ներկայացուցիչն է։ Struthio camelus նշանակում է «ուղտ–ճնճղուկ»՝ հավանաբար այն պատճառով, որ նրանք ապրում են անապատներում ու տափաստաններում և ունեն ուղտի պես երկար վիզ: Հույները նրանց անվանել են «մեծ ճնճղուկ»: Ջայլամը համարվում է թռչուն, սակայն չի թռչում, որովհետև թևերը թերզարգացած են: Դրա փոխարեն ջայլամն ունի ամուր, երկու մատով ավարտվող երկար ոտքեր։ Մարմնի բարձրությունը կարող է լինել մինչև 270 սանտիմետր, քաշը՝ մինչև 136 կիլոգրամ։ Ապրում են խմբերով։ Ջայլամները կարող են զարգացնել մինչև 70 կիլոմետր/ժամ արագություն: Ջայլամի մարմինը գիրուկ է, վիզը՝ զուրկ փետուրներից, գլուխը փոքր է, կտուցը՝ եռանկյունաձև։ Սնվում է տերևներով, ցողուններով, սերմերով, պտուղներով, մանր թռչուններով, միջատներով։ Բազմացման շրջանում ջայլամները գետնի վրա լայն փոս են փորում և ձվեր դնում։ Երբ դրանց թիվը հասնում է 10–15 հատի, զույգերը հերթով թուխս են նստում. էգը՝ ցերեկը, արուն՝ գիշերը։ Ջայլամի ձվերը հավի ձվից մեծ են 24–25 անգամ, կշռում են մինչև 2,5 կիլոգրամ: Հասուն ջայլամը բավականին վտանգավոր է անգամ այնպիսի խոշոր գիշատչի համար, ինչպիսին առյուծն է: Նա ունակ է իր ուժեղ ոտքերի հարվածով խիստ վնասել գիշատչին։ Ջայլամը սովորություն ունի նաև կուլ տալ ամեն պատահական բան: Մանր քարերից և ավազահատիկներից բացի, որոնք ջայլամները կուլ են տալիս մարսողության համար, նրանք պատրաստ են կլանել ամեն ինչ՝ երկաթի կտորներ, ապակի, աղյուս և այլն: Լոնդոնյան կենդանաբանական այգում ջայլամները կուլ են տվել մեկ մետրանոց փայտի կտոր, զարթուցիչ, մատիտներ, սանրեր, ոսկյա զարդեր, մետաղադրամներ, ձեռքի ժամացույցներ: Լուրեր են պտտվում, որ Նամիբիայում նրանք անգամ ադամանդներ են կուլ տալիս:

Ինձ թվում է՝ կարելի է Նամիբիա ջայլամի որսի գնալ: Վիճակախաղի պես բան է: Կարող է բախտդ բերել, և ջայլամի ստամոքսում ադամանդ գտնես: Համենայն դեպս, այստեղ շահելն ավելի հավանական է, քան հայկական վիճակախաղերի տոմսեր գնելով: Համենայն դեպս, այնտեղ քեզ չեն հիմարացնում և «շահող ջայլամների» որոշակի քանակ առկա է: