Քարոզարշավ ամեն ինչի մասին, բացի Երևանից. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երևանի ավագանու ընտրությունների քարոզարշավային ելույթներին հետևելով՝ կարելի է տպավորություն ստանալ, թե խոսվում է ամեն ինչի մասին, բացի Երևանից: Ավանդական դարձած հաշիվ մաքրելու տեխնոլոգիաներից զատ ընտրության մասնակիցները, մեկ–երկու բացառություններով, խոսում են հնարավոր ամեն ինչից, բացի Երևանից, ընտրվելու դեպքում Երևանը կառավարելու ծրագրերից, այդ ծրագրերը կյանքի կոչելու ձևերից: Օրինակ՝ Էրդողանից, Ադրբեջանից, Քոչարյանից, հակահեղափոխությունից: Կա նաև քարոզչության մեկ այլ շերտ, որը փորձում է բացառապես համապետական մակարդակի, կառավարության մակարդակի հարցերը տեղափոխել քաղաքային կառավարման դաշտ՝ խոսելով, օրինակ, հիպոթեքային վարկավորման նոր պայմանների ու նման այլ թեմաների մասին: Այս տեմպերով հեռու չէ այն օրը, երբ քարոզարշավի ընթացքում քաղաքական ուժերը կխոսեն սիրիական ճգնաժամի, Ռուսաստանի դեմ ամերիկյան պատժամիջոցների, Սևանի մակարդակը բարձրացնելու, բեզոարյան այծերի պահպանության, խաղողի մթերման և այլ՝ հնարավորինս Երևանի հետ կապ չունեցող ու Երևանի քաղաքային իշխանությունների լիազորություններից դուրս թեմաների մասին:

Իհարկե, Երևանի ավագանու ընտրությունները քաղաքական ընտրություններ են, քաղաքապետն էլ քաղաքական պաշտոն է: Հիմա այդպես է առավել քան երբևէ՝ հաշվի առնելով երկրում առկա քաղաքական իրավիճակը: Կեղծ են այն պնդումները, թե Երևանի քաղաքային իշխանությունը, դրա ընտրությունները ապաքաղաքական են: Այդ պնդման ջատագովներից էր ՀՀԿ–ն իշխանություն եղած ժամանակ, երբ պատեհ–անպատեհ հայտարարում էր, թե մի քաղաքականացրեք: Այո՛, Երևանի քաղաքապետը՝ լինելով քաղաքական թիմի անդամ, իրացնում է նաև այն քաղաքական գիծը, որն իրացնում է իր ներկայացրած քաղաքական ուժը: Բայց, այսքանով հանդերձ, քաղաքային իշխանությունը նախ զբաղվում է քաղաքային խնդիրներով, իսկ քաղաքային իշխանության ընտրությունների քարոզարշավը պետք է լինի նախ Երևանի, հետո նոր այլ բաների մասին: Մեր մոտ ցավոք հակառակն է, և ընթացիկ քարոզարշավն ամեն օր հաստատում է այդ պարադոքսի առկայությունը: Հասկանալի է, որ երկրում փոխվել է ոչ միայն իշխանություն, այլև իրավիճակն ընդհանրապես: Քաղաքական դաշտը սկսում է դիրքավորվել զրոյական կետից, իսկ այդ վերադիրքավորման պրոցեսում Երևանի ավագանու ընտրությունները առաջին փորձությունն են: Ինչպես ցանկացած ընտրություն, այնպես էլ այս մեկը զուրկ չէ իշխանության համար թեժ պայքարից: Բայց, հաշվի առնելով այն կոնտեքստը, որում տեղի են ունենում այս ընտրությունները՝ բավարարվել միայն թեժ պայքարի հիմնավորմամբ, դժվար է: Տեղի է ունեցել հեղափոխություն, ինչը ենթադրում է ոչ միայն իշխանության փոփոխություն, այլև քաղաքական մշակույթի: Եթե խոսենք ավելի կոնկրետ՝ հեղափոխությունը հենց այն շանսն է, որով Երևանի քաղաքային իշխանության ձևավորումը ի վերջո կլիներ հենց Երևանի քաղաքային իշխանության ձևավորում, առանց կենաց-մահու պայքարի, առանց ներքաղաքական, արդեն նաև արտաքին քաղաքական շեշտադրումների: Ի վերջո՝ տարիներ շարունակ Երևանի քաղաքային իշխանությունը եղել է բարձրագույն իշխանության կցորդը, զուրկ է եղել սուվերենությունից: Հիմա իսկական ժամանակն է վերջապես քաղաքային ապագա իշխաության համար, անկախ նրանից, թե ով կլինի այդ իշխանությունը, ստեղծել այդ սուվերենության դաշտը, ազատել նրան ներքին և արտաքին քաղաքական ինտրիգներից ու շանս տալ կենտրոնանալ Երևանի խնդիրների վրա: 

Սուվերեն քաղաքային իշխանությունը, ընդհանրապես կայացած տեղական ինքնակառավարման մարմինների առկայությունը յուրաքանչյուր երկրի կայուն զարգացման և ժողովրդավարության հաստատման գրավականն է: Հայաստանում իշխանությունը միշտ կենտրոնացած է եղել Երևանում, Երևանի մի քանի պետական կառույցներում՝ նախագահականում և կառավարության շենքում: Տեղական ինքնակառավարման մարմինները արդյունքում դարձել են միայն բարձրագույն իշխանության որոշումները դակողներ՝ առանց սեփական նախաձեռնությունների, սեփական որոշումների, առանց կենտրոնական իշխանության հետ ակտիվ բանավեճերի: Իհարկե, մանր հարցերում որոշելու իրավունքը թողնված էր տեղական իշխանությանը, բայց միայն այդքանը:

Հիմա՝ հերթական ընտրություններից առաջ կա մտավախություն, որ Երևանի քաղաքային իշխանությունը կրկին կգնա նույն ճանապարհով՝ լինել բարձրագույն իշխանության կցորդը, նրա որոշումները դակողը: Այդ մտավախության համար հիմքեր է ստեղծում քարոզարշավի ընթացքը, որտեղ Երևանի խնդիրները երկրորդվել են ներքաղաքական, միջկուսակցական խնդիրներին: Անկախ նրանից, թե որ ուժն է հաղթելու ընտրություններում, այս մեկնարկային պայմաններով շարունակելու դեպքում մեզ սպասում է ոչ այնքան հուսադրող իրողություն: 

Սրան եթե ավելացնենք նաև այն մթնոլորտը, որն այժմ առկա է պոտենցիալ անցողիկ շեմը հաղթահարող ուժերի միջև, ապա հեռանկարն իսկապես հուսադրող չէ: Ուժերը գնում են ընտրությունների խիստ մաքսիմալիստական սկզբունքով՝ առանց հաշվի առնելու, որ վաղը ստիպված են լինելու աշխատել իրար հետ, ավելին, չի բացառվում՝ ստիպված են լինելու կոալիցիա կազմել՝ քաղաքապետ ընտրելու համար:

Քարոզարշավի երկրորդ շաբաթն արդեն սկսվել է, և դեռևս ուշ չէ քաղաքական օրակարգում առաջնահերթ դարձնել Երևանի խնդիրները, իսկ հռետորաբանությունը մերժողականությունից տեղափոխել կառուցողականության դաշտ՝ գոնե նկատի ունենալով, որ ապագայում լինելու է միմյանց հետ աշխատելու և համագործակցելու կարիք: