Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ո՞ւմ պատվին է Ամերիկան կոչվում Ամերիկա. ոչ Ամերիգո Վեսպուչիի

ԼԱՅՖ


Մենք գիտենք, որ...

 

Ամերիկա մայրցամաքը կոչվել է իտալացի ծովագնաց և հետազոտող Ամերիգո Վեսպուչիի անունով:

Իրականում այդպես չէ:

Պարզվում է՝ Ամերիկա անունը անմիջական կապ ունի անգլիացի Ռիչարդ Ամերիկեի անվան հետ: Նախ՝ Ամերիգոն անուն է, այլ ոչ թե ազգանուն, իսկ համաշխարհային պրակտիկայում սովորաբար ազգանվամբ են տեղանուններ անվանում (օրինակ՝ Թասմանիա, Կուկի կղզի, Բերինգի նեղուց և այլն): Եթե մայրցամաքի անունը դրվեր իտալացու անունով՝ այն կկոչվեր Վեսպուչի: Բացի դա, ինքը՝ Ամերիգո Վեսպուչին, երբեք այդ նոր հողերը Ամերիկա չի կոչել, այլ անվանել է Նոր երկիր: 

Ամերիգո Վեսպուչին 1449–ից մինչև 1505 թվականները մի քանի անգամ արշավախմբերի կազմում այցելել է Հարավային Ամերիկա, նա երբեք Հյուսիսային Ամերիկայում չի եղել, այնտեղ անգլիացիներն էին: Այդ ընթացքում նա կազմում է Հարավային Ամերիկայի ափամերձ հատվածի քարտեզը: Արդյունքում Վեսպուչին առաջինն է եզրակացրել, որ Կոլումբոսը հայտնագործել է նոր մայրցամաք: 1507 թվականին լույս է տեսնում Լոթարինգյան դքսի քարտեզագիր Մարտին Վալդմյուլլերի՝ Հարավային Ամերիկայի քարտեզը: Ճշգրիտ չիմանալով, թե ինչու է մայրցամաքը Ամերիկա կոչվում, իր գրություններում Վալդմյուլլերը ենթադրում է, որ այդ անունը առաջացել է Ամերիգո Վեսպուչիի անվան թեթև ձևափոխության արդյունքում: Մայրցամաքի անունը ավելի տարածվեց և վերջնականապես հաստատվեց 1538 թվականին՝ հայտնի քարտեզագիր Մերկատորի քարտեզների արդյունքում:

Ավելի վաղ՝ 1497 թվականին, մինչև Ամերիգո Վեսպուչիի առաջին արշավախումբը կուղևորվեր նոր երկրներ, այնտեղ է ուղևորվել վենետիկցի ծովագնաց Ջոն Կաբոտը (ավելի ճշգրիտ՝ Ջովաննի Կաբոտո): Արշավը կազմակերպել էր անգլիական Բրիստոլ քաղաքի շերիֆ, գլխավոր մաքսավոր և վաճառական Ռիչարդ Ամերիկեն: Ջոն Կաբոտը իր միակ փոքրիկ «Մետյու» առագաստանավով, որի անձնակազմը 18 նավաստի էր, 1497 թվականին հասավ Ամերիկա մայրցամաքի ափին: Կաբոտին թվաց, որ այս երկիրը նման չէ շոգ Հնդկաստանին (Կոլումբոսը համարում էր, որ Հնդկաստան է հասել), նա ենթադրեց, որ սա Չինաստանն է: Ամեն դեպքում նա հայտնագործված հողերը հայտարարեց Անգլիայի թագուհու սեփականություն, ինչը և սկիզբ դրեց Անգլիայի կողմից նոր մայրցամաքի գաղութացմանը: Նշենք, որ նա առաջին եվրոպացին էր, որը ոտք է դրել այդ մայրցամաք, անգամ Կոլումբոսը չի հասել մայրցամաքին և եղել է միայն կղզիներում: Կաբոտը կազմել է Հյուսիսային Ամերիկայի ափամերձ հատվածի մանրամասն քարտեզ՝ սկսած Նոր Շոտլանդիայից մինչև Նյուֆաունդլենդ, և բարեհաջող հետ վերադարձել: Լինելով արշավախմբի կազմակերպիչ՝ Ռիչարդ Ամերիկեն համոզված էր, որ նոր հայտնագործված հողերը կկոչվեն իր ազգանունով: Բրիստոլ քաղաքի օրագրում այդպես էլ գրված է. «Բրիստոլի վաճառականների «Մետյու» առագաստանավը հունիսի 24–ին գտել է Ամերիկա երկիրը»: Սա առաջին դեպքն է, որ օգտագործվել է Ամերիկա անունը: Չնայած օրագրի բնօրինակը չի պահպանվել, բայց կան այդ ժամանակվա բազմաթիվ այլ փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են, որ այդպիսի գրառում եղել է: Հավանաբար, հենց այս գրառումն էլ հիմք է հանդիսացել, որ քարտեզագիր Մարտին Վալդմյուլլերը իր քարտեզագրած երկիրը անվանի Ամերիկա:

Ցանկացած դեպքում ամենաարդարը կլիներ, որ Ամերիկան կոչվեր նրա հայտնագործողի՝ Քրիստափոր Կոլումբոսի ազգանունով: Սա շատ հետաքրքիր կլիներ, օրինակ՝ ԱՄՆ–ը կկոչվեր Կոլումբոսի Միացյալ Նահանգներ (ԿՄՆ), կունենայինք նաև Կոլումբոսի ձայն ռադիոկայան, կոլումբոսանո սուրճ, Կոլումբոսի հայ օգնության միություն և այլն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

ՊՆ-ն արձագանքել է բանակում մահերի թվի վերաբերյալ քննադատությանը ՊՆ-ն փորձում է հասարակական դիսկուրսից դուրս մղել ոչ մարտական պայմաններում բանակում զոհերի խնդիրը․ Մարիաննա ՂահրամանյանԶելենսկին հայտարարել է, որ Ուկրաինային Արևմոտքից 115 միլիարդ դոլար է անհրաժեշտ Պակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախմшն հետևանքով 10 մարդ է մահшցել Երևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվել Կենսաչափական փաստաթղթում «ծննդյան վայրը» նշման դաշտը կարգավորվում է ISO 3166 ստանդարտով․ ՆԳՆ պարզաբանում էԵրևանի և մարզերի բազմաթիվ հասցեներում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներՇենքի պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է հինգի, ևս երկուսը դեռևս փլատակների տակ են․ ԹբիլիսիԹրամփը հասկանում է Ղրիմի կամրջի վրա հարձակումներից Պուտինի զայրույթըAxios․ Իսրայելը կարող է միանալ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությանը«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԻնչ եղանակ է սպասվում նոյեմբերի 20-ից 24-ինԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Ֆրանսիայում թոշակառուները դուրս են եկել փողոց՝ բողոքելու ցածր թոշակների դեմՆոյեմբերի 19/20 ջուր չի լինելու․ հասցեներՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ իրավիճակը՝ ավտոճանապարհներինՔուշներ․ Թրամփը Պուտինին և Ծինփինին հայտնել է խաղաղության հասնելու պատրաստակամության մասինԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողությունԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղումՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունըԼևոն Արոնյանը հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովի նկատմամբՊուտինն ավարտել է իր երկօրյա այցը ՉինաստանԱՄՆ-ը նոր պատժամիջոցներ է սահմանել «Հեզբոլլահի» ֆինանսավորման հետ կապված կազմակերպությունների և անձանց նկատմամբ Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազայի 15 հանգար է վնասվել Իրանի հարվածների հետևանքով. AP 44-օրյա պատերազմի զոհերի նույնականացման վերաբերյալ նոր տվյալներ են հրապարակվել ԶՈՒ-ում մեկնարկել է ատեստավորման նոր փուլ․ արդյունքները վճռորոշ կլինեն Հայտնի է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը․ The Touchline-ը ներկայացրել է տասնյակը Մեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանԼսում ենք` պետք է պատրաստվել 2030 թվականին. Պուտին 33-ամյա տղան սպանել է հորըՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանՆկարահանել ու հաղորդել. վարորդների խախտումների վերահսկողությունը կընդլայնվի Դուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ Ադրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. Պուտին ՌԴ-ի, ՉԺՀ-ի և ԱՄՆ-ի առաջնորդների Շենժենում կայացած առաջին եռակողմ հանդիպման արդյունքները նշանակալի պտուղներ կտան ապագայում. Սի Ծինփին Գեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր Ավետիսյան«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրшերթի է ենթարկել հետիոտնին Նախօրեին բանակում մահացած զինծառայողը 19 տարեկան էր, ապրում էր մեծ եղբոր ու մոր հետՌուսական գազն այս տարածաշրջանում ամենամատչելին է և չունի մրցակից. Արմեն ՄանվելյանԼիտվան և Լեհաստանը կամրապնդեն Բալթիկ ծովի տարածաշրջանում գազային ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը Մավրը արեց իր գործը, Մավրը փորձում է հեռանալ․ Հրայր ԿամենդատյանԱրոնյանը հաղթել է Մամեդյարովին․ Total Chess World Championship Tour Pilot 2026 Սի Ծինփինը կոչ է արել ամբողջությամբ վերացնել միջուկային զենքը Ի՞նչ փոփոխություններ են սպասվում դեկտեմբերին Հայաստանում