Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ինչպե՞ս ազատվել գլխացավանք դարձած ցեցից

ԼԱՅՖ

Մենք գիտենք, որ...

Ցեցի թիթեռը ուտում է հագուստը:

Իրականում այդպես չէ:

Հագուստը փչացնողը ոչ թե թիթեռն է, այլ նրա թրթուրը: Ցեցը ցածրակարգ թիթեռների ընտանիքի ընդհանուր անվանումն է։ Հայտնի է դրանց ավելի քան 15 հազար տեսակ։ Հայաստանում տարածված է դրանց ավելի քան 30 տեսակ: Սրանք փոքր կամ միջին չափի (4–25 մմ) թիթեռներ են՝ նուրբ ծոպավոր թևերով։ Թևերի բացվածքը 6–60 մմ է։ Գլուխը ծածկված է երկար մազիկներով։ Առջևի թևերը երկար ու նեղ են, հետևիններն ունեն մազիկներից կազմված լայն ծոպեր։ Հասուն թիթեռները շատ ակտիվ են, ունակ են անցնել փոքր ճեղքերով և թռչել բավականին հեռավորություն՝ մինչև 800 մետր: Էգը մոտավորապես 40–100 ձու է դնում խոնավ վայրում պահպանվող հագուստի ծալքերում: Ձվերի զարգացումը, կախված եղանակային պայմաններից, տևում է 7–37 օր: Ձվից դուրս է գալիս թրթուրը, որը և հանդիսանում է հագուստի փչացնողը: Սրանք սպիտակադեղնավուն են, կիսաթափանցիկ և ունենում են մինչև մեկ միլիմետր երկարություն, արդեն սնված և զարգացած թրթուրը ունենում է մինչև 12 միլիմետր երկարություն, բերանի կառուցվածքը հարմարեցված է սնունդը կծելու և մետաքսյա պատյան հյուսելու համար (հարսնյակ դառնալու ժամանակ): Թրթուրները իրականում չեն ուտում ո՛չ կտորը և ո՛չ էլ բուրդը, նրանք ընդամենը կտորի մեջ կրծելով ուղիներ են բացում, որ հասնեն կտորեղենի մեջ առկա սննդային մնացորդներին՝ ճարպերին և սպիտակուցներին, որոնց միկրոսկոպիկ մնացորդները միշտ էլ առկա են լինում բնական հումքով հագուստեղենի թելիկների վրա: Այս թրթուրներին շատ դժվար է նկատել հագուստի մեջ, ավելի շուտ երևում են նրանց կողմից ստեղծված «ուղիները»: Ցեցը սովորաբար վնասում է բրդյա և բամբակյա հագուստը, մուշտակները, կաշին, գորգերը, կտորները, ալ յուրն ու ձավարեղենը, չիրն ու սունկը: Այն, որ տանը ցեց կա, սովորաբար ուշացումով ենք հայտնաբերում, երբ տեսնում ենք ցեցի թիթեռներն ու արդեն փչացած ապրանքը: Տանը թռչող թիթեռն ուղղակի վկայում է այն մասին, որ տան մի անկյունում ցեցի բույն կա:

Ցեցի դեմ պայքարելու համար քիմիական միջոցներ կան, որոնցից բոլորը չէ, որ արդյունավետ են, իսկ դրանցից մի քանիսը կարող են նույնիսկ թունավոր ու վտանգավոր լինել ալերգիկների համար: Այդ քիմիական նյութերը հաճախ թիթեռներին են սպանում, այլ ոչ թե թրթուրներին, հատկապես, եթե վերջիններս պահարանի մի անկյունում են ապրում: Իսկ ուժեղ ազդեցություն ունեցող քիմիական նյութերը վտանգավոր են հենց 

մարդու առողջության համար, այնպես որ, այն տանը ցանելն այնքան էլ լավ գաղափար չէ: Իսկ ցեցերի դեմ այդ միջոցներով խոհանոցում պայքարելը կտրականապես արգելված է: Իսկ ինչպե՞ս ազատվել ցեցից ժողովրդական մեթոդներով: Նախ` շատ ավելի հեշտ է ցեցի առաջացումը կանխելը: Այնպես որ, հագուստը պահարանում երկար ժամանակով դնելուց առաջ պետք է մաքուր լվանալ: Ցեցը հիմնականում առաջանում է կեղտոտ հագուստի մեջ: Պահարանները պետք է հաճախ օդափոխել, ձմռան հագուստն ու գորգերն էլ հաճախ արևի հանել: Պահարաններում, որտեղ բրդյա հագուստ, տաք սվիտերներ, վերարկուներ ու գլխարկներ եք պահում, կիտրոնի կամ նարնջի չորացրած կեղևներ, նարդոսի սերմերով թանզիֆից պարկեր, օշինդրի, խնկենու ու խորդենու ճյուղեր, արևքույրիկի ծաղիկներ ու տերևներ կամ էվկալիպտի տերևներ դրեք: Կարևոր է ժամանակ առ ժամանակ դրանք թարմացնելն ու նորը դնելը: Ցեցը տանել չի կարողանում նաև սովորական թարմ օճառի հոտը: Տանտիրուհիները սպիտակեղենի արանքում օճառ դնում են ոչ միայն նրա համար, որ տհաճ հոտ չընկնի նրանց մեջ, այլ նաև ցեցից պաշտպանելու համար: Հատկապես արդյունավետ է ելակի օճառը: Եվ վերջում, հիշեք, որ ցեցն ավելի արագ բազմանում է տարվա տաք եղանակին: Լավ է, եթե հագուստն ու մթերքը սառը տեղում պահելու հնարավորություն կա. այդպես դրանք ավելի ապահով կլինեն ցեցից:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու նոյեմբերի 17/18-ինՔուշները և Ուիթքոֆը եվրոպացիների հետ քննարկել են Ռուսաստանի և ԵՄ-ի միջև երկխոսության հաստատումըՄենք գիտենք՝ ինչպես հաղթել, բայց գիտենք նաև ինչպես արժանապատվորեն պարտվել․ Լուիս դե լա ՖուենտեԲաքվի ճարտարապետական դիմագծի կերտողը հայ էԶորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի․ ում կվերաբերի նախագիծըԵրևանը մերժում է «Ալիևյան Սահմանադրությունը». Հայաստանի Սահմանադրության ճակատագիրը որոշելու են հայերը, ոչ թե Ադրբեջանը. Ուժեղ ՀայաստանԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը ԵԽ գրասենյակի ղեկավարի հետ քննարկել է ընդդիմության նկատմամբ շարունակվող քաղաքական հետապնդումներըԹրամփի գնահատմամբ՝ Պուտինը փոքր-ինչ մեղմացնում է դիրքորոշումն Ուկրաինայի հարցումԵրևանում՝ Մալաթիա տոնավաճառի մոտ, բախվել են «Ferrari»-ն և «BMW»-նՀԱՊԿ քարտուղարը քննարկել է կազմակերպության պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակըԲախվել են «Howo», «Renault» բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ումՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ ի՞նչ իրավիճակ է ավտոճանապարհներինԱրսեն Գևորգյանի մահվան ամբողջ պատասխանավտությունը մինչև իր կյանքի վերջ կրելու է Նիկոլ Փաշինյանը․ Հարություն ՀարությունյանՍտալինն ու Սադամ Հուսեյնը կնախանձեին Փաշինյանին․ Ուժեղ Հայաստան«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը նոյեմբերի 15-17-ը մասնակցում է Մոսկվայում անցկացվող «Հանուն ազգերի ազատության» («За свободу наций») միջազգային համաժողովին․ Իվետա ՏոնոյանԵրիտասարդները՝ հանքարդյունաբերության իրական խնդիրների լուծման ճանապարհին․ ԶՊՄԿ-ն՝ CaseKey 2026-ումՑույց տվեք Ադրբեջանի որևէ օրենք, որը վերաբերում է Ղարաբաղին. Արշակ ԿարապետյանՄենք թույլ չենք տա Ալիևի պարտադրած Սահմանադրության ընդունումը․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանՎրաստանը հրաժարվել է մասնակցել ԵՄ նախարարական հանդիպմանը, քանի որ հրավիրվել է միայն երկրի դեսպանը Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՖուչիկի փողոցը կանվանափոխվի Հայաստանի քննչական կոմիտեի նախագահը պաշտոնական այցով մեկնել է Իրան Մենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանԼավ լուր՝ մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար․ Ավանեսյանը՝ մանրամասնում է Լավրովն ու Արաղչին քննարկել են Մերձավոր Արևելքի կարգավորումը Պիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր Կամենդատյան35-ամյա կինը իր աղանդի պատճառով առևանգել և զոհաբերել է իր քրոջ երեխայինՄեդվեդևը խոսել է ընտրական գործընթացների վրա արտաքին ազդեցության մասին՝ հիշատակելով նաև Հայաստանը Բերդկունքում բախվել են «Hongqi»-ն ու «Volkswagen»-ը. կա վիրավnր Քաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԻրանի ԱԳՆ ներկայացուցիչը Իսրայելին մեղադրել է ապատեղեկատվական արշավ իրականացնելու մեջ Ադրբեջանական հեռուստաալիքը կարևորել է Թուրքիայի դերը 44-օրյա պատերազմում Սպասվում է կարճատև անձրև. ջերմաստիճանը կնվազի 3-5 աստիճանով Մասկը և տեխնոլոգիական ոլորտի առաջատար այլ դեմքեր բաց նամակով հորդորում են Հուանգին վերականգնել Nvidia-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնում Արսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵՄ-ն պատժամիջnցներ է սահմանել Wildberries-ի հիմնադիր Տատյանա Կիմի դեմ Աշխարհի առաջատար համալսարաններում սովորողների զորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի՝ կսահմանվի 32 տարեկան․ նախագիծ Կասեցվել է «ԻԳԻԹ»-ի թթվասերի արտադրամասի գործունեությունը․ հայտնաբերվել են սանիտարահիգիենիկ խախտումներ Երբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա Կոստանյան Ղարաբաղից տեղահանվածների բնակապահովման ծրագրի հավաստագրերի ժամկետը երկարաձգվել է ևս 6 ամսով Իշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ Ակոպյան