Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ի՞նչ գույն ունի Սև ծովը, արդյո՞ք այն իրականում սև է

ԼԱՅՖ

Մենք գիտենք, որ...

Սև ծովը, ինչպես երևում է անունից, սև գույն ունի:

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Սև ծովը, ինչպես և ցանկացած ծով, ունենում է տարբեր երանգներ: Ծովի ջրի գույնը կապված է երկնքի գույնի, ամպերի գույնի, հորիզոնից արեգակի բարձրության և այդ տարածքում առկա ֆիտոպլանկտոնի քանակի հետ: Հիմնական երանգը կապտականաչավունն է: Իսկ թե ինչու է այս ծովը կոչվել Սև, չունի միանշանակ պատասխան: Առկա են բազմաթիվ վարկածներ:

Ի սկզբանե մեր թվարկությունից առաջ 6–5–րդ դարերի առաջին հույն ծովագնացները այս ծովը անվանել են Աքսենյոս (Աքսինյան Պոնտոս՝ «Անհյուրընկալ ծով») կամ Պոնտոս Մելաս («Սև ծով»)՝ նկատի ունենալով նրա փոթորկոտ ալիքների պատճառած վնասները և դժվարությունները։ Մեր թվարկության սկզբներին հույները, արդեն ծովը «յուրացնելով», նրա ափերին գաղութներ հիմնելուց հետո այն վերանվանեցին Եվքսենյոս (Եվքսինյան Պոնտոս՝ «Հյուրընկալ ծով»)։ 

Անանիա Շիրակացին (7–րդ դար) այս ծովը հիշատակում է «Պոնտոս» և «Պոնտական ծով» անուններով (իրականում պոնտոս հունարեն նշանակում է ուղղակի ծով)։ 9–րդ դարում երևան է եկել «Ռուսական ծով» անվանումը (այս անվանումը հիշատակվել է ռուսական տարեգրություններում և նշվել քարտեզների վրա մինչև 8–15–րդ դարերը)։

15–16–րդ դարերում թուրքերը, զավթելով Մերձսևծովյան շրջանը, ծովն անվանել են Կարա Դենիզ («Չար (սև) ծով»)՝ ոչ միայն այն պատճառով, որ այն եղել է մրրկածուփ ու վտանգավոր, այլև, հնարավոր է, նաև թուրք նվաճողներին Մերձսևծովյան շրջանի ժողովուրդների ցույց տված դիմադրության պատճառով։

Ծովի անվան առաջացման մեկ այլ վարկած կապված է աշխարհի կողմերը գույներով նշելու հետ։ Ասիայի ժողովուրդների շատ լեզուներով սև գույնը նշանակում է հյուսիս։ Ըստ այդմ, Սև ծովը «Հյուսիսային ծով» է: 

Ըստ նավաստիների վարկածի, ծովը կոչվում է Սև, քանի որ ուժեղ փոթորիկների ժամանակ ծովի ջուրը սևանում է: Իրականում Սև ծովում ուժեղ փոթորիկներ պատահական են լինում՝ տարվա մեջ ամենաշատը 17 օր: Բացի այդ, ցանկացած ծով ուժեղ փոթորկի ժամանակ սև է լինում: Նշվում է նաև, որ Սև ծով կոչվելու պատճառն այն է, որ փոթորկից հետո ծովի ափերին կուտակվում է սև տիղմ, բայց իրականում այդ տիղմը ոչ թե սև է, այլ դարչնագույն:

Ըստ հիդրոլոգների վարկածի, ծովը կոչվում է Սև , քանի որ ջրի մեջ խորը ընկղմած ցանկացած մետաղական իր հետո մակերևույթ բարձրացնելիս սևացած է լինում: Սրա պատճառն այն է, որ Սև ծովի ջուրը 200 մետր խորության վրա պարունակում  է ծծմբաջրածին: Ծծմբաջրածինը առաջանում է ծովի խորքում բնակվող բակտերիաների կենսագործունեության հետևանքով, երբ նրանք քայքայում են բույսերի և կենդանիների մնացորդները: Ծովի ջուրը դժվարությամբ է խառնվում, և հատակին առաջանում է ծծմբաջրածնի կուտակում: Միլիոնավոր տարիների ընթացքում Սև ծովի հատակին կուտակվել է ավելի քան մեկ միլիարդ տոննա ծծմբաջրածին: Այդ իսկ պատճառով Սև ծովի խորքում, սկսած 200 մետրից, համարյա կյանք չկա, և այս ծովը անվանում են նաև «մեռած խորությունների» ծով:

Այս ամենից բացի պարզվել է, որ այս ծովը գիշերները լուսարձակում է: Սրա պատճառը Պերիդենեի կոչվող ջրիմուռներն են, որոնց հետ այդտեղ ապրում են Նոկտիլուկլի կոչվող լուսարձակող գիշատիչներ: Սրանք անգամ ջրից հանելուց հետո էլ շարունակում են լուսարձակել: Լուսարձակման համար պատասխանատու նյութին գիտնականները տվել են «լ յուցիֆերին » անվանումը՝ ի պատիվ Լյուցիֆերի՝ սատանայի: Այս լուսարձակող գիշատիչներից բացի, Սև ծովի ջրերում գիշերը լույս են արձակում նաև մեդուզաների որոշ տեսակներ, ամենահաճախ հանդիպողներն են Աուրելիան և Արմատաբերանը: Առաջինը ամենափոքր մեդուզան է՝ գլխիկի 30 սանտիմետր տրամագծով, իսկ երկրորդը՝ ամենամեծը՝ մեկ մետրից ավելի տրամագծով: Աուրելիան թունավոր չէ, իսկ Արմատաբերանին կպչելու դեպքում առաջանում է այրվածք՝ մոտավորապես եղինջի հասցրած այրվածքի պես:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

Կյանքից հեռացել է Մարինե ՄարինոսյանըՊՆ-ն արձագանքել է բանակում մահերի թվի վերաբերյալ քննադատությանը ՊՆ-ն փորձում է հասարակական դիսկուրսից դուրս մղել ոչ մարտական պայմաններում բանակում զոհերի խնդիրը․ Մարիաննա ՂահրամանյանԶելենսկին հայտարարել է, որ Ուկրաինային Արևմոտքից 115 միլիարդ դոլար է անհրաժեշտ Պակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախմшն հետևանքով 10 մարդ է մահшցել Երևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվել Կենսաչափական փաստաթղթում «ծննդյան վայրը» նշման դաշտը կարգավորվում է ISO 3166 ստանդարտով․ ՆԳՆ պարզաբանում էԵրևանի և մարզերի բազմաթիվ հասցեներում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներՇենքի պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է հինգի, ևս երկուսը դեռևս փլատակների տակ են․ ԹբիլիսիԹրամփը հասկանում է Ղրիմի կամրջի վրա հարձակումներից Պուտինի զայրույթըAxios․ Իսրայելը կարող է միանալ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությանը«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԻնչ եղանակ է սպասվում նոյեմբերի 20-ից 24-ինԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Ֆրանսիայում թոշակառուները դուրս են եկել փողոց՝ բողոքելու ցածր թոշակների դեմՆոյեմբերի 19/20 ջուր չի լինելու․ հասցեներՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ իրավիճակը՝ ավտոճանապարհներինՔուշներ․ Թրամփը Պուտինին և Ծինփինին հայտնել է խաղաղության հասնելու պատրաստակամության մասինԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողությունԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղումՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունըԼևոն Արոնյանը հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովի նկատմամբՊուտինն ավարտել է իր երկօրյա այցը ՉինաստանԱՄՆ-ը նոր պատժամիջոցներ է սահմանել «Հեզբոլլահի» ֆինանսավորման հետ կապված կազմակերպությունների և անձանց նկատմամբ Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազայի 15 հանգար է վնասվել Իրանի հարվածների հետևանքով. AP 44-օրյա պատերազմի զոհերի նույնականացման վերաբերյալ նոր տվյալներ են հրապարակվել ԶՈՒ-ում մեկնարկել է ատեստավորման նոր փուլ․ արդյունքները վճռորոշ կլինեն Հայտնի է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը․ The Touchline-ը ներկայացրել է տասնյակը Մեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանԼսում ենք` պետք է պատրաստվել 2030 թվականին. Պուտին 33-ամյա տղան սպանել է հորըՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանՆկարահանել ու հաղորդել. վարորդների խախտումների վերահսկողությունը կընդլայնվի Դուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ Ադրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. Պուտին ՌԴ-ի, ՉԺՀ-ի և ԱՄՆ-ի առաջնորդների Շենժենում կայացած առաջին եռակողմ հանդիպման արդյունքները նշանակալի պտուղներ կտան ապագայում. Սի Ծինփին Գեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր Ավետիսյան«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրшերթի է ենթարկել հետիոտնին Նախօրեին բանակում մահացած զինծառայողը 19 տարեկան էր, ապրում էր մեծ եղբոր ու մոր հետՌուսական գազն այս տարածաշրջանում ամենամատչելին է և չունի մրցակից. Արմեն ՄանվելյանԼիտվան և Լեհաստանը կամրապնդեն Բալթիկ ծովի տարածաշրջանում գազային ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը Մավրը արեց իր գործը, Մավրը փորձում է հեռանալ․ Հրայր ԿամենդատյանԱրոնյանը հաղթել է Մամեդյարովին․ Total Chess World Championship Tour Pilot 2026 Սի Ծինփինը կոչ է արել ամբողջությամբ վերացնել միջուկային զենքը