Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Համակենտրոնացման ճամբարներ. դրանց «գյուտարարները» նացիստները չեն

ԼԱՅՖ

Մենք գիտենք, որ...

Համակենտրոնացման ճամբարը նացիստների գյուտն է: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և դրանից առաջ նացիստական Գերմանիան ստեղծել էր համակենտրոնացման ճամբարների համակարգ, որտեղ հավաքում էին նացիստական ռեժիմին դեմ մարդկանց:

Իրականում այդպես չէ:

Համակենտրոնացման ճամբարը հատուկ կահավորված տարածք է, որտեղ հարկադրաբար ազատազրկում են որոշակի խումբ մարդկանց, օրինակ` ռազմագերիներին, քաղբանտարկյալներին, պատանդներին և այլն: Իհարկե, ներկայումս համակենտրոնացման ճամբար հասկացությունը առաջին հերթին կապվում է Երրորդ ռեյխի հետ:

Բայց համարվում է, որ համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման գաղափարը պատկանում է իսպանացիներին: Անգամ տերմինի ծագումն ունի իսպանական հիմք՝ campos de concentracion: Առաջին համակենտրոնացման ճամբարը հայտնվել է 1895 թվականին Կուբայում: Այդ ժամանակ Կուբայում Իսպանիան պայքարում էր իր գաղութը պահելու համար: Նրանց մեջ միտք հղացավ տեղական բնակչությունը «համակենտրոնացնել» մեկ վայրում , որպեսզի հեշտ լինի նրանց հսկել: Այդ պատերազմում իսպանացիները պարտվեցին և 1898 թվականին ստիպված էին լքել Կուբան, որտեղ էլ, օգտվելով վակուումից, խցկվեց ԱՄՆ–ը: 

Համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման միտքը իսպանացիներից վերցրեցին անգլիացիները: Նրանք ևս իսպանացիների նման 1899–1902 թվականներին պատերազմում էին Հարավային Աֆրիկայում իրենց գաղութների պահպանման համար (երկրորդ անգլո–բուրական պատերազմ): Ճամբարները անհրաժեշտ դարձան, որովհետև անգլիացիները վառում էին ֆերմերների ագարակները, երկրում կուտակվել էին մեծ թվով անտուն փախստականներ: Այդ ժամանակ էլ հենց նրանք որոշեցին համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել կանանց և երեխաների համար, նպատակը նաև այն էր, որ նրանք չկերակրեն բուրական զինվորներին: Ստեղծվեց սպիտակամորթների՝ քառասունհինգ և սևամորթների՝ քառասունվեց ճամբար: Արդյունքում այդ ճամբարներում մահացավ 28 000 բուր՝ հիմնականում երեխաներ, և 20 000 սևամորթ: 

Ընդ որում, այդ պատերազմում այդքան զինվոր չի զոհվել: 

Հաջորդ համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծողները արդեն գերմանացիներն էին: Նրանք փորձում էին գաղութացնել Նամիբիան և 1904–1907 թվականներին սկսեցին ձերբակալել խերերո և նամա ցեղի բոլոր ներկայացուցիչներին ու նրանց լցնել ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարները: Արդյունքում տանջանքներից և սովից 100 000 աֆրիկացի մահացավ:

1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիան վերաբնակեցման նպատակով տեղահանված հայերի համար սկսեց համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել Խոմսում, Ռաքքայում, Դեր Զորում և այլ վայրերում: Այդ ճամբարներից որոշները գործել են մինչև 1919 թվականը: Մարդիկ ապրում էին բաց երկնքի տակ, առանց սննդի, ջրի և մահանում էին հիվանդություններից ու սովից: 1916 թվականին ճամբարներում կար ավելի քան 200 000 հայ. թուրք կառավարիչները որոշեցին նրանց էլ ոչնչացնել՝ քշելով Մարետե և Սուվար անապատների ուղղությամբ: Արդյունքում հատուկենտ հայեր կենդանի մնացին:

Հաջորդ խոշոր համակենտրոնացման ճամբարների ցանցի ստեղծումը կատարել է նացիստական Գերմանիան 1933–1945 թվականներին: Պատմությանը հայտնի այլ համակենտրոնացման ճամբարների պայմանների հետ համեմատելու համար ասենք, որ 1945 թվականին բոլոր ճամբարներում գտնվող 700 000 ճամբարականների կեսը մահացել է՝ պայմանների վատացման հետևանքով՝ սննդի մատակարարում, ջրամատակարարում և այլն:

Ի դեպ, կարելի է ասել, որ Թուրքիայի փոքր եղբայրը՝ Ադրբեջանը ևս անմասն չի մնացել համակենտրոնացման ճամբարներից: Ամբողջ հարցն այն է, որ այդ ճամբարները կառուցվել են սեփական ժողովրդի համար, որպես կենդանի ապացույց՝ եվրոպացիներին ցույց տալու համար «հայերի ագրեսիան»: Խոսքը ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով, ըստ Ադրբեջանի, իբր 1 միլիոն փախստականների մասին է: Այս մարդկանց մինչև 1995 թվականը պահել են երկրի տարբեր շրջաններում ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարներում: Այլ կերպ չես անվանի այդ տարածքները, քանի որ այդտեղ բնակվողներին արգելվում էր ոչ միայն մուտքը Բաքու, այլև ընդհանրապես ճամբարից տեղափոխումը: Ներկայումս էլ այդ ճամբարներն ամբողջությամբ փակված չեն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

Վրաստանի փորձը կարող է լավ հիմնավորում դառնալ Հայաստանում կենսաթոշակառուների գույքահարկի արտոնության պահանջի համար․ ԿամենդատյանԱշտարակ-Ուջան ավտոճանապարհին վարորդը «Լադա»-ով դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա վիրավnր Սամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ Միրզոյան«Ծննդյան վայր՝ Ադրբեջան». ինչու է այսպես նշվում արցախցիների նոր անձնագրերում Կյանքից հեռացել է Մարինե ՄարինոսյանըՊՆ-ն արձագանքել է բանակում մահերի թվի վերաբերյալ քննադատությանը ՊՆ-ն փորձում է հասարակական դիսկուրսից դուրս մղել ոչ մարտական պայմաններում բանակում զոհերի խնդիրը․ Մարիաննա ՂահրամանյանԶելենսկին հայտարարել է, որ Ուկրաինային Արևմոտքից 115 միլիարդ դոլար է անհրաժեշտ Պակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախմшն հետևանքով 10 մարդ է մահшցել Երևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվել Կենսաչափական փաստաթղթում «ծննդյան վայրը» նշման դաշտը կարգավորվում է ISO 3166 ստանդարտով․ ՆԳՆ պարզաբանում էԵրևանի և մարզերի բազմաթիվ հասցեներում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներՇենքի պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է հինգի, ևս երկուսը դեռևս փլատակների տակ են․ ԹբիլիսիԹրամփը հասկանում է Ղրիմի կամրջի վրա հարձակումներից Պուտինի զայրույթըAxios․ Իսրայելը կարող է միանալ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությանը«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԻնչ եղանակ է սպասվում նոյեմբերի 20-ից 24-ինԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Ֆրանսիայում թոշակառուները դուրս են եկել փողոց՝ բողոքելու ցածր թոշակների դեմՆոյեմբերի 19/20 ջուր չի լինելու․ հասցեներՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ իրավիճակը՝ ավտոճանապարհներինՔուշներ․ Թրամփը Պուտինին և Ծինփինին հայտնել է խաղաղության հասնելու պատրաստակամության մասինԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողությունԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղումՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունըԼևոն Արոնյանը հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովի նկատմամբՊուտինն ավարտել է իր երկօրյա այցը ՉինաստանԱՄՆ-ը նոր պատժամիջոցներ է սահմանել «Հեզբոլլահի» ֆինանսավորման հետ կապված կազմակերպությունների և անձանց նկատմամբ Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազայի 15 հանգար է վնասվել Իրանի հարվածների հետևանքով. AP 44-օրյա պատերազմի զոհերի նույնականացման վերաբերյալ նոր տվյալներ են հրապարակվել ԶՈՒ-ում մեկնարկել է ատեստավորման նոր փուլ․ արդյունքները վճռորոշ կլինեն Հայտնի է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը․ The Touchline-ը ներկայացրել է տասնյակը Մեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանԼսում ենք` պետք է պատրաստվել 2030 թվականին. Պուտին 33-ամյա տղան սպանել է հորըՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանՆկարահանել ու հաղորդել. վարորդների խախտումների վերահսկողությունը կընդլայնվի Դուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ Ադրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. Պուտին ՌԴ-ի, ՉԺՀ-ի և ԱՄՆ-ի առաջնորդների Շենժենում կայացած առաջին եռակողմ հանդիպման արդյունքները նշանակալի պտուղներ կտան ապագայում. Սի Ծինփին Գեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր Ավետիսյան«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրшերթի է ենթարկել հետիոտնին Նախօրեին բանակում մահացած զինծառայողը 19 տարեկան էր, ապրում էր մեծ եղբոր ու մոր հետՌուսական գազն այս տարածաշրջանում ամենամատչելին է և չունի մրցակից. Արմեն Մանվելյան