Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Սվաստիկա. ի՞նչ է այն խորհրդանշում և ի՞նչ կապ ունի հայերի հետ

ԼԱՅՖ

Մենք գիտենք, որ...

Սվաստիկան եղել է հիտլերյան Գերմանիայի խորհրդանիշը և ասոցացվում է դաժանության, տանջանքների և մահվան հետ:

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Պարզվում է՝ այս խորհրդանիշը շատ հին պատմություն ունի: Անգամ հիմա շատ ժողովուրդների մոտ այն օգտագործվում  է և խորհրդանշում է շարժում, կյանք, արև, Աստված, բարեկեցություն և այլն:

Սվաստիկա բառը ծագում է սանսկրիտերեն սվաստի բառից, որը նշանակում է «ողջունում», «հաջողության մաղթում», սա կյանքի հավերժ վերածննդի խորհրդանիշն է: Համարվում է, որ այն ներկայացնում է գալակտիկայի պարզեցված պատկերանիշը և այլաբանորեն կազմված է փայլող աստղի պտույտի շարժման հետագծով փաթաթված, ծալված ճառագայթներից։ Պտույտը՝ ժամացույցի սլաքի շարժման ուղղությամբ, այսինքն՝ դեպի աջ, կամ էլ ժամացույցի սլաքի շարժմանը հակառակ՝ դեպի ձախ։ Ավելի ուշ շրջանում կորագծերի կիրառմամբ և փայլող աստղի ճառագայթների քանակի ավելացմամբ ստեղծվել է «հավերժության» խորհրդանիշը։ Նախկինում այն տարբեր ժողովուրդների մոտ տարբեր կերպ է կոչվել: «Սվաստիկա» անվանումը առաջին անգամ 1852 թվականին օգտագործել է հայտնի ֆրանսիացի գիտնական, արևելագետ Էժեն Բուրնուֆը: 

Սվաստիկա պատկերանշանը հայտնի է եղել անգամ քարե դարում և հետագայում պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ և այլ) վրա: Տարածված է եղել համարյա բոլոր հին ժողովուրդների մոտ: Սա ավանդական խորհրդանշան է եղել Չինաստանում, հին Եգիպտոսում, վաղ քրիստոնեության մեջ: Այն կարելի է հանդիպել հին հունական կերամիկական իրերի վրա, հռոմեական մոզաիկաներում, Տրոյայի ավերակներում, արևել յան գորգերում և այլն: Չինաստանում այն հավերժության, անմահության և 10000 թվի նշան է: Օրինակ, չիներեն բարևը հնչում է որպես «10 000 տարվա կյանք», այդ իսկ պատճառով Մաո Ցզեդունի անվան մոտ սովորաբար սվաստիկա էին նկարում՝ այսինքն 10 000 տարվա կյանք ունենա: Ճապոնիայում սվաստիկան ծաղկման և երկար կյանքի խորհրդանիշ է: Անգամ խորհրդային Ռուսաստանում 1919 թվականին շրջանառության մեջ դրված 5 000 ռուբլիանոց թղթադրամների կենտրոնում մեծ սվաստիկա էր նկարված: 2017 թվականին ևս Ռուսաստանի կառավարությունը սվաստիկայի նկարով թղթադրամներ էր տպագրել: Կալմիկիայի կարմիր բանակի հեծելազորայինները իրենց գլխարկների վրա երկնագույն սվաստիկա ունեին նկարված: Մի խոսքով սվաստիկայի նկատմամբ կոմունիստները հեռուն գնացող մտքեր ունեին, բայց հրաժարվեցին դրանից, քանի որ ճիշտ գտան օգտագործել Սողոմոն թագավորի հնգաթև աստղը, քանի որ Եվրոպայում դա ոչ մեկը չէր օգտագործում (ԱՄՆ–ում, իհարկե, այն արդեն ընդունված էր): 

Արդյունքում հին ժողովուրդների այս հին նշանը ընկավ վատ մարդկանց ձեռքը: 1919 թվականին սվաստիկան՝ գերմաներեն Hakenkreuz –ը, պաշտոնապես դարձավ Գերմանական բանվորական կուսակցության խորհրդանիշը: Վերջինս հետագայում դարձավ Գերմանիայի նացիոնալ–սոցիալիստական բանվորական կուսակցություն, որն էլ Հիտլերի ղեկավարությամբ գալով իշխանության՝ սվաստիկան դարձրեց Երրորդ ռեյխի խորհրդանիշը: Իհարկե, նացիստների կատարած վայրագություններից հետո եվրոպացիների համար այն դարձավ ամենավատ բաների խորհրդանիշ: Չնայած դրան, Ասիայում, որտեղ մարդիկ քիչ բան գիտեն նացիզմի մասին, սվաստիկան շարունակում է մնալ լույսի և երջանկության խորհրդանիշ: 

Այնպես չէ, որ հայերը սվաստիկա չեն օգտագործել: Պարզվում է, որ այն Հայաստանում խորհրդանշել է Արև–աստվածը: Արև–աստվածն ու նրա խորհրդանշանները մեծ քանակությամբ պատկերված են պեղումների ժամանակ հայտնաբերված խեցեղեն իրերի վրա։ Այդպիսի բազմաթիվ իրեր են հայտնաբերվել Շիրակում, Իջևանում, Տավուշում, Լճաշենում, Գարդմանում և այլ վայրերում։ Խեցեղենի վրա արևի ամենից ավելի հաճախ հանդիպող խորհրդանշաններն են խաչն ու սվաստիկան։ 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

Վարդան Ջհանյանը ներկայացրել է Հայաստանի հանքարդյունաբերության ոլորտի առաջիկա առաջնահերթություններըՏարածաշրջանային բախումների եզրին. Արշակ Կարապետյանը՝ անվտանգության մեխանիզմների, 102-րդ ռազմաբազայի և արժանապատիվ պայքարի մասին․ «Փաստ»Փաշինյանին հարցեր տալը՝ այլևս ոչ թե անիմաստ, այլև կոլեգիալ համերաշխությանը հակասո՞ղ․ Մենուա ՍողոմոնյանՎրաստանի փորձը կարող է լավ հիմնավորում դառնալ Հայաստանում կենսաթոշակառուների գույքահարկի արտոնության պահանջի համար․ ԿամենդատյանԱշտարակ-Ուջան ավտոճանապարհին վարորդը «Լադա»-ով դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա վիրավnր Սամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ Միրզոյան«Ծննդյան վայր՝ Ադրբեջան». ինչու է այսպես նշվում արցախցիների նոր անձնագրերում Կյանքից հեռացել է Մարինե ՄարինոսյանըՊՆ-ն արձագանքել է բանակում մահերի թվի վերաբերյալ քննադատությանը ՊՆ-ն փորձում է հասարակական դիսկուրսից դուրս մղել ոչ մարտական պայմաններում բանակում զոհերի խնդիրը․ Մարիաննա ՂահրամանյանԶելենսկին հայտարարել է, որ Ուկրաինային Արևմոտքից 115 միլիարդ դոլար է անհրաժեշտ Պակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախմшն հետևանքով 10 մարդ է մահшցել Երևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվել Կենսաչափական փաստաթղթում «ծննդյան վայրը» նշման դաշտը կարգավորվում է ISO 3166 ստանդարտով․ ՆԳՆ պարզաբանում էԵրևանի և մարզերի բազմաթիվ հասցեներում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներՇենքի պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է հինգի, ևս երկուսը դեռևս փլատակների տակ են․ ԹբիլիսիԹրամփը հասկանում է Ղրիմի կամրջի վրա հարձակումներից Պուտինի զայրույթըAxios․ Իսրայելը կարող է միանալ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությանը«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԻնչ եղանակ է սպասվում նոյեմբերի 20-ից 24-ինԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Ֆրանսիայում թոշակառուները դուրս են եկել փողոց՝ բողոքելու ցածր թոշակների դեմՆոյեմբերի 19/20 ջուր չի լինելու․ հասցեներՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ իրավիճակը՝ ավտոճանապարհներինՔուշներ․ Թրամփը Պուտինին և Ծինփինին հայտնել է խաղաղության հասնելու պատրաստակամության մասինԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողությունԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղումՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունըԼևոն Արոնյանը հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովի նկատմամբՊուտինն ավարտել է իր երկօրյա այցը ՉինաստանԱՄՆ-ը նոր պատժամիջոցներ է սահմանել «Հեզբոլլահի» ֆինանսավորման հետ կապված կազմակերպությունների և անձանց նկատմամբ Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազայի 15 հանգար է վնասվել Իրանի հարվածների հետևանքով. AP 44-օրյա պատերազմի զոհերի նույնականացման վերաբերյալ նոր տվյալներ են հրապարակվել ԶՈՒ-ում մեկնարկել է ատեստավորման նոր փուլ․ արդյունքները վճռորոշ կլինեն Հայտնի է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը․ The Touchline-ը ներկայացրել է տասնյակը Մեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանԼսում ենք` պետք է պատրաստվել 2030 թվականին. Պուտին 33-ամյա տղան սպանել է հորըՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանՆկարահանել ու հաղորդել. վարորդների խախտումների վերահսկողությունը կընդլայնվի Դուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ Ադրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. Պուտին ՌԴ-ի, ՉԺՀ-ի և ԱՄՆ-ի առաջնորդների Շենժենում կայացած առաջին եռակողմ հանդիպման արդյունքները նշանակալի պտուղներ կտան ապագայում. Սի Ծինփին Գեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր Ավետիսյան