Սորոսականները՝ որպես «դեսանտ» Հայաստանի իշխանության մեջ

eadayli.com–ը ««Ապտակ» Սորոսին Հայաստանից» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ապրիլ յան իրադարձությունները Հայաստանում հերթական անգամ ստիպեցին խոսել մոլորակի 30 ամենահարուստ մարդկանցից մեկի՝ ամերիկյան ներդրումային բանկիր Ջորջ Սորոսի մասին: Հայտնի է, որ Սորոսի անունը կապված է աշխարհի բազմաթիվ «գունավոր հեղափոխությունների» հետ, իսկ ինքը՝ Սորոսը, խոսում է իր առաքելության մասին, որը փակ հասարակությունների փոփոխություն է «բաց հասարակությունների»: Իրականում գաղտնիք չէ, որ Սորոսի հիմնադրամը եղել է ԱՄՆ–ի՝ ինչ–որ իմաստով «փափուկ քաղաքականության» գործիքը, որը աշխարհի տարբեր երկրներում ստանձնել է «ժողովրդավարության ուսուցչի» դերը: Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա Սորոսի հիմնադրամի հայկական մասնաճյուղը ստեղծվել է դեռևս 1997 թվականին: Հիմնադրամի կողմից ֆինանսավորվող բազմաթիվ կազմակերպություններ (մոտ 60) 2003 թվականին միավորվեցին «Գործընկերություն հանուն բաց հասարակության» հիմնադրամի նախաձեռնությանը և սկսեցին ստանալ միլիոնների հասնող դրամաշնորհներ: Բնականաբար, 2018 թվականի Հայաստանի ապրիլյան իշխանափոխությունը ոգեշնչեց «սորոսցիներին» ինչպես երկրում, այնպես էլ արտասահմանում: Կարծես թվում էր, որ Սորոսի հիմնական առաքելությունն ավարտվեց, և հեղափոխությունը, որի մասին Սորոսի հիմնադրամի կողմնակիցները այնքան երկար խոսում էին, իրականացավ: Այնուամենայնիվ, հեղափոխության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս, այդ թվում` Գերմանիա կատարած իր վերջին այցի ժամանակ, կտրականապես հրաժարվել է Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները գունավոր հեղափոխությունների հետ նույն շարքում դասել: Ըստ նրա, իրենց հեղափոխության մեջ աշխարհաքաղաքական համատեքստ չկա, և չկա օտար ուժ, որը մասնակցել և ներգրավվել է ներքին քաղաքական գործընթացներում: Բայց խոսքերը այլ բան են, գործողությունները՝ այլ: Հեղափոխությունից անմիջապես հետո նախկին «սորոսականները» նշանակվեցին տարբեր պաշտոններում և մի պահ իշխանության մեջ նրանք այնքան շատ էին, որ ստեղծվել էր Հայաստանի իշխանական համակարգ իջած «դեսանտի» տպավորություն: Բայց օճառի պղպջակները հենց այդպիսին են, որ պայթեն...

Ի՞նչ է անում «փափուկ ուժի» գործիքը հետհեղափոխական հասարակության մեջ: Նա առաջին հերթին փորձում է նվազեցնել այն օջախների դերը, որոնք կարող են հակադրվել երկրում քաոսին և գունավոր հեղափոխությունների տրամաբանությանը: Արդյունքում խնդիր դրվեց վարկաբեկել հայ հասարակության հիմքերը: Այս ուղղությամբ բավականին կտրուկ քայլեր են կատարվել` եկեղեցու և բանակի վրա հարձակումները, հարվածներ երկրում հարգված մարդկանց հեղինակությանը, սադրանքներ ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների նկատմամբ և այլն: Սակայն այդ ծրագրերը չհաջողվեցին, քանի որ նույնիսկ խորը էյֆորիայի մեջ գտնվող հասարակությունը սկսեց հակադրվել Հայաստանի հիմքերը խաթարելուն: Գործընթացը կանգ առավ, պահանջվում էր նոր միջոցառումների փաթեթ, բայց հսկայական մարդկային ռեսուրսների՝ տարիների ընթացքում ստեղծված ճամբարը արդեն ամբողջովին բացահայտվել և սպառել էր իրեն: Նրանք ստիպված եղան արագորեն հորինել նոր հեծանիվ: Խաղադրույքներ դրվեցին այլ բանի վրա: «Սորոսցիները» սկսեցին օգտագործել «թավշյա հեղափոխությունից» հետո (անունը ևս, որոշ վերլուծաբանների կարծիքով, հիմնադրամի ներկայացուցիչների կողմից է շրջանառվել) տարածում գտած, այսպես կոչված, «անցումային արդարադատություն» տերմինը: Նրանց պետք էր հաջողության ինչ– որ օրինակ, այսպես կոչված, հաջողված պատմություն, որը կհամախմբեր Սորոսի հետևորդներին, ցույց կտար հասարակությանը և իշխանություններին իրենց ուժը, իսկ դրսից «պատվիրատուները» կտեսնեն իրավիճակը վերահսկելու իրենց ունակությունը: Արդյունքում Մհեր Ենոքյանի ռեզոնանսային գործը ընտրվեց որպես բարձրագոչ օրինակ: 23 տարի առաջ Երևանում տեղի ունեցած սպանության գործը կրկին ալեկոծեց Հայաստանը՝ հասարակությանը բաժանելով ցմահ բանտարկված Մհեր Ենոքյանի պաշտպանների և նրա՝ բանտից ազատմանը դեմերի բանակների: Ասենք, որ ըստ այդ քրեական գործի, 1996 թվականին Ենոքյանը իր մյուս հանցակից Արամ Հարությունյանի հետ սպանել էր իր համակուրսեցի Իոսիֆ Աղաջանովին և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման: Ենոքյանի կինը՝ ներկայումս վերահսկողական ծառայության ղեկավարի մամլո խոսնակ Զարուհի Մեջլումյանը, նախկինում եղել է հետաքննող լրագրող և բազմաթիվ դրամաշնորհներ է ստացել Սորոսի հիմնադրամից: Ընդ որում, նույն ծառայության ղեկավար Դավիթ Սանասարյանը ևս հին «սորոսական» է: Մհեր Ենոքյանի ներման հարցը այնքան ալեկոծեց Հայաստանը, որ անգամ թվում էր, թե հեղափոխության ապագան կախված է այդ գործի ավարտից: Ենոքյանի ներման հակառակորդները հանգիստ արտաշնչեցին միայն այն ժամանակ, երբ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներում չշնորհեց դատապարտյալին: Դատապարտյալի կինը հայտարարեց, որ «հեղափոխական վարչապետին խիզախությունը չհերիքեց, որ ներում շնորհի Ենոքյանին, և որ Հայաստանը դե ֆակտո ոչ իրավական պետություն է»: Մհեր Ենոքյանի գործը թարմ օրինակ էր, որում հայ հասարակությունը ցույց տվեց իր համախմբվելու ունակությունը և անհայտ ծագման արկածախնդրությունների մեջ չմտնելու հատկությունը: Սա «ապտակ» էր Սորոսի դեմքին: Վերջին ամիսներին Հայաստանում ամեն ինչ ձախողվել էր, օգտագործված ամբողջ գործիքակազմը այն աստիճանի չէր արդարացրել իրեն, որ Ջորջ Սորոսը որոշեց անձամբ գրել Հայաստանի մասին իր Twitter–ում : Ըստ նրա, Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության ուժեղ աջակցությունը կենսական նշանակություն ունի երկրի ժողովրդավարական ներկայի և ապագայի համար: Իրականում Սորոսը ուղղակի ուզում էր ցույց տալ, որ իր աշխատանքը Հայաստանում չի ավարտվել: Անհայտ է, թե Սորոսն ու իր թիմը ինչ դրոշ կբարձրացնեն Հայաստանում, ինչ վտանգավոր արժեզրկման փաթեթի կդիմեն և ինչին կուղղվի նրանց անտեսանելի հայացքը: Հակամարտության նոր փուլն սկսվում է, որտեղ հայ հասարակությունը պետք է ինքը ստորակետ դնի «ոչնչացնել չի կարող ստեղծել» հավիտենական արտահայտության մեջ:

Կամո Խաչիկյան