Պիզայի աշտարակն ամենևին էլ ամենաթեքը չէ

Մենք գիտենք, որ...

Պիզայի թեք աշտարակը հանդիսանում է յուրահատուկ ռեկորդակիր, քանի որ այն ունի 3,54օ –ի թեքություն և չի ընկնում:

Իրականում այդպես չէ:

Պարզվում է՝ թեք աշտարակները և շինությունները բազմաթիվ են, և Պիզայի թեք աշտարակը բոլորովին էլ ռեկորդակիր չէ. այն ուղղակի ավելի հայտնի է լայն հասարակությանը և հավանաբար շնորհիվ հենց իտալացի գիտնական Գալիլեո Գալիլեյի, որը այդ աշտարակի միջոցով է հայտնաբերել ազատ անկման օրենքը: Անգամ աչքով տեսանելի թեք կամ «ընկնող» աշտարակներն ու այլ շինությունները աշխարհում բազմաթիվ են: Այսպիսի թեքության պատճառները սովորաբար պայմանավորված են լինում կառույցի տակ գտնվող գրունտի հատկություններով, և այդ տարածքում շինություն կառուցելու շինարարական սխալով: Գրունտը իրենից ներկայացնում է բնական հիդրոլոգիական միջավայրի և մարդու տնտեսա–շինարարական գործունեության հետևանքով առաջացած բազմագործոնային նյութ, որն ունի իր յուրահատկությունները: Օրինակ, գոյություն ունի դիսպերս գրունտ, որը կազմված է միմյանց հետ քիչ կապված մանրահատիկ նյութերից: Սովորաբար նման տիպի գրունտի վրա կառուցված շինություններն էլ հենց թեքվում են ուղղահայաց դիրքից: Դիտողական էֆեկտը ընկնող աշտարակներին նայելիս հսկայական է, և մարդուն անգամ թվում է, որ այս ամենը կանխամտածված է կատարվել, այսինքն՝ ի սկզբանե կառուցել են հենց թեք շինություն: Որոշ թեք շինություններ անգամ գրանցված են մարդկության նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում և պահպանվում են պետությունների կողմից, կամ էլ կան շինություններ, որոնք մտել են Գինեսի ռեկորդների գիրք: Բոլոնիայում կան 1109 թվականին կառուցված «ճոճվող աշտարակներ»: Սրանցից ամենաբարձրը, որն ունի 97.2 մետր բարձրություն, շեղված է ուղղաձիգից 1.2 մետրով, իսկ նրանից ավելի կարճ՝ 48 մետր բարձրություն ունեցող աշտարակը թեքված է 3 մետրով: Պրիլեպե քաղաքի «ժամացույցի աշտարակը» կառուցվել է 1826 թվականին: Թե երբ է այն թեքվել, հայտնի չէ: Տեղի բնակիչները հպարտանում են նրանով, բայց չեն համարում, որ այն տեսարժան վայր է: 2012 թվականին իրականացվել է այս աշտարակի «առողջացում»՝ հետագա անկումը կանխելու համար: 1382 թվականին կառուցված Բադ–Ֆրանկենհաուզեն–Կիֆհոյզեր քաղաքի Վերին եկեղեցու 25 մետրանոց աշտարակը թեքված է 4.45 մետրով: Սա Գերմանիայի թեք աշտարակներից մեկն է: 1529 թվականին հոլանդական Լևերդեն քաղաքում կառուցվող 97 մետր բարձրություն ունեցող եկեղեցին հենց շինարարության ընթացքում սկսեց «ընկնել»: Արդյունքում եկեղեցին չկառուցվեց, բայց փոխարենը մնաց ժամացույցով և երկու զանգերով թեք աշտարակը, որը ներկայումս տեսարժան վայր է: Անգամ Լոնդոնի հանրահայտ Բիգ–Բենը ունի թեքություն, որը կազմում է 0,26օ : Նրա գագաթը թեքված է 43.5 սանտիմետրով և ոչ ուշադիր դիտողի համար նկատելի չէ:

«Ընկնող» աշտարակների ռեկորդակիրը Աբու–Դաբիում գտնվող Capital Gate երկնաքերն է: Այն ունի 160 մետր բարձրություն և մտել է Գինեսի ռեկորդների գիրք, որպես ամենաթեք աշտարակ: Նրա թեքության անկյունը կազմում է 18օ: Ստացվում է, որ Պիզայի թեք աշտարակը իր 3,54օ թեքությամբ այս երկնաքերի մոտ ուղղակի «զգաստ կանգնած տղա» է: Ուղղակի հարցն այն է, որ Աբու–Դաբիի աշտարակը հենց սկզբից էլ այսպես է նախագծվել և կառուցվել, այն ժամանակի ընթացքում չի թեքվել: Թեքությունը աշտարակին տրվել է հետևյալ կերպ. մինչև 12–րդ հարկը հարկերը դրվել են միմյանց վրա ուղղահայաց, իսկ սկսած 12–րդ հարկից՝ 30–ից մինչև 140 սանտիմետր շեղումով, որն էլ հենց տալիս է թեքվածության տեսք: Ի դեպ, աշտարակը պատվիրատուի համար արժեցել է 2.2 միլիարդ դոլար:

Կամո Խաչիկյան