Ծրագրի` կոռուպցիայի դեմ պայքարի հատվածը շատ ընդհանուր է գրված

Կառավարության ծրագրում, բնականաբար, տեղ է գտել նաև կոռուպցիայի դեմ պայքարին վերաբերող հատված, որը, փորձագետների գնահատմամբ, կրկին բավականին ընդհանրական բովանդակություն ունի, և հնարավոր չէ դրանից շատ բան հասկանալ կամ կռահել:

«Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար Վարուժան Հոկտանյանի կարծիքով, կառավարության ծրագրից «Պայքարը կոռուպցիայի դեմ» բաժնի դրույթները բավականին ընդհանուր ձևակերպումներով են ներկայացված: «Եվ եթե այն նայում ենք կոնցեպտուալ մակարդակով, ապա կարևոր մանրամասներ չկան, ինչը թույլ չի տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ծրագրի ակնկալիքների մասին: Անկեղծ ասած, ես ավելին էի սպասում և հույս ունեմ, որ ծրագրում ներկայացված դրույթներից բխող քայլերն ավելի լավ և մանրամասն կերևա և՛ միջոցառումների ծրագրում, և՛ հակակոռուպցիոն ռազմավարության միջոցառումների մշակման գործընթացի ժամանակ: Այսինքն, առանց այս ամենի ես չեմ կարող ինձ իրավունք վերապահել ու ասել, որ ծրագիրը խայտառակություն է, կամ՝ շատ լավն է, քանի որ շատ ընդհանուր է գրված և ամեն ինչ չէ, որ պարզ է: Լավ կլիներ, սակայն, որ գոնե հայեցակարգային մակարդակով մանրամասնվեին ոչ միայն՝ թե ինչ պետք է արվի, այլ՝ ինչպես դա պետք է արվի: Ու թեև այս ծրագիրը ոչ թե ռազմավարական, այլ հայեցակարգային փաստաթուղթ է, միևնույն է, նույնիսկ հայեցակարգայինի տեսանկյունից ոչ բոլոր կոնցեպտներն են, որոնք ներկայացված են»,– ասաց Վ.Հոկտանյանը: 

Ծրագիրը կշարունակի՞ արդյոք մնալ բարի կամքի և կենացների մակարդակում, թե՞ իրականում գործուն փաստաթուղթ կդառնա, ցույց կտա ժամանակը, բայց դրա իրականացման համար պահանջվող նախապայմանը, որը շատ կարևոր է, ըստ փորձագետի, առկա է:

«Ամենակարևորը կամքի առկայությունն է, որը, իմ կարծիքով, կարծես թե, կա: Ու թեև դժվար է ասել, որ այն 100 %–ով կա, բայց ներկայում կարող ենք արձանագրել, որ այն առայժմ արտահայտվում է միայն նախկին կոռումպացված պաշտոնյաներին պատժելու կամ նրանց կողմից իրականացված խախտումները պատժի սպառնալիքով վերացնելու հարցերում: Բայց ես հույս ունեմ, որ իշխանությունները միայն սրանով չեն սահմանափակվի և քաղաքական կամք կդրսևորեն նաև արդեն իսկ նոր ի հայտ եկող կոռուպցիոներներին պատժելու համար»,– ասաց Վ. Հոկտանյանը:

Փորձագետի դիտարկմամբ, սակայն, միայն կամքը բավարար չէ, եթե չասենք՝ անգամ քիչ է կոռուպցիայի դեմ պայքարն արդյունավետ իրականացնելու համար: Շատ կարևոր խնդիր է նաև կոռուպցիայի կանխարգելմանն ուղղված ծրագրերի իրականացումը: Եվ այս պարագայում արդեն ի հայտ է գալիս երկրորդ կարևորագույն հարցը, թե կա՞ն արդյոք ռեսուրսներ դրա համար:

Այսինքն, քաղաքական կամքը պետք է արտահայտվի նաև երկու այլ հարցերում ևս: Առաջինը ռեսուրսներ պատրաստելն է, իսկ երկրորդն այն տրամադրելը կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված ծրագրերն իրականացնելու համար: «Եվ այդ իմաստով ես համաձայն եմ այն մոտեցման հետ, որ առաջին հերթին պետք է տնտեսական հեղափոխություն լինի, և հիմնական նպատակը պետք է ներդրումներ բերելը լինի, իսկ կոռուպցիայի դեմ պայքարը պետք է ծառայեցվի այդ նպատակին: Ինչ վերաբերում է ռեսուրսներին, եթե մենք անգամ այդ ռեսուրսները չունենանք, այլ ունենանք շատ աղքատիկ բյուջե, բայց նույնիսկ այդպիսի պայմաններում եթե քաղաքական կամք լինի, ապա, ի տարբերություն նախորդ իշխանությունների, այնուամենայնիվ, հնարավոր կլինի որոշակի միջոցառումներ իրականացնել»,– համոզված է փորձագետը: 

Ամեն դեպքում կառավարությունների կողմից ներկայացված ծրագրերը մեկ բան են, դրանք կյանքի կոչելը՝ մեկ այլ: Ուստի, ամենակարևոր հարցն իրականում այն է, թե ներկայացվող ծրագրերի որքան մասն է սովորաբար թղթի վրա մնում, ինչը, ըստ Վ. Հոկտանյանի, ոչ միայն քաղաքական կամքի, այլև ռեսուրսների, ինչպես նաև մասնագիտական կարողություններ ունենալ–չունենալու հետևանք է: 

Հարցին, թե քաղաքական կամքի առկայության դեպքում իշխանության վերին օղակներից պատվիրակվող՝ կոռուպցիայի դեմ պայքար մղելու մեծ ցանկությունը որքանո՞վ չի դեֆորմացվի միջին և ցածր օղակներում, և արդյո՞ք կրկին չենք կանգնի իրականությունը խեղաթյուրված ներկայացնելու և վերևներին բոլորովին այլ տեղեկություններ հաղորդելու խնդրի առջև, փորձագետը պատասխանեց. «Նման վտանգ, անշուշտ, կա, ուստի կարևոր է, որ հակակոռուպցիոն պայքարն ընդհանուր սոցիալ–տնտեսական, քաղաքական բարեփոխումների ածանցյալը լինի: Եվ եթե պետական պաշտոնյաների աշխատավարձերի հարցը չվերանայվի, ապա կոռուպցիայի դեմ պայքարը կարող է տորպեդահարվել միջին և ստորին օղակներում: Կարևոր է նաև, որ պետական պաշտոնյան կամ հանրային ծառայողը ոչ թե միայն թղթերով ցույց տա իր ոչ կոռումպացված լինելը, այլ բարեվարքություն դրսևորի պրակտիկ կյանքում ևս: Սա ևս շատ կարևոր է: Բացի այդ, պետական պաշտոնյան պետք է հաշվետու լինի հասարակությանը, աշխատի թափանցիկ և համապատասխան վերահսկողական մեխանիզմների ներքո: Ինչ վերաբերում է բարձր վարձատրվող պաշտոնի համար իրար կոկորդ կրծելուն՝ եթե երկրում տնտեսական հեղափոխություն լինի և գործազրկության մակարդակը զգալիորեն նվազի, ապա նման երևույթները նույնպես կվերանան»:

 

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ