«Պար­զա­պես մեզ մնում է ար­ժա­նա­պա­տիվ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րել, և դա արդեն տեսնում եմ»

Անցնող շաբաթը կարևորվեց Հայաստանի վարչապետի գլխավորությամբ կառավարական պատվիրակության՝ Իրան կատարած այցով: Ուշադրության կենտրոնում էր նաև ՀՀ ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի գլխավորած պատվիրակության այցը Մոսկվա: Երկու այցերի ժամանակ եղան շեշտադրումներ, որոնք առանցքային որակվեցին:

Քաղաքագետ Հայկ Սուքիասյանի խոսքով, ՀՀ արտաքին քաղաքականության մեջ այսօր բալանսավորման հարց ու խնդիր չկա:

Գնահատելով այցերը՝ մեզ հետ զրույցում նա նշեց. «Ակնհայտ է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը արժանապատիվ տեսք է ստացել: Կային տեսակետներ, թե Ռուսաստանը կամ ԱՄՆ-ն կարող են խոչընդոտներ առաջացնել, օրինակ, Հայաստան-Իրան հարաբերություններում: Այս այցերն ապացուցում են հակառակը»:

Նա շեշտեց՝ միջազգային խաղացողները ինքնիշխան պետությունների ցանկացած քայլ շատ հանգիստ են ընդունում. «Սա ակնհայտ է: Այս պահին բալանսավորելու հարց չկա: Կա Հայաստան-Իրան հարաբերություններն ավելի բարձր մակարդակի բարձրացնելու խնդիր: Բացի այդ, կա դրական մի քանի հանգամանք: Առաջինը Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների որակի բարձրացումն է, որի վկայությունը ՀՀ ԱԺ նախագահի ելույթն էր Պետդումայում: Մեր ռուս գործընկերները սովոր էին, չէ՞, Հայաստանի կողմից տարվող անարժանապատիվ, գետնաքարշ քաղաքականությանը: Հիմա իրենց դիմաց կանգնած է լեգիտիմ ու արժանապատիվ իշխանություն: Սա, հավանաբար, մի քիչ ռուսներին դուր չի գա, բայց իրենք այդ ամենը հետո կընդունեն: Այդ իմաստով հիմա Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերությունները ոչ թե վատանում են, այլ ավելի բարձր որակի են»:

Նա ընդգծեց՝ ռուսները Հայաստանի արժանապատիվ քայլը գնահատելու են, և Հայաստան-ՌԴ հարաբերությունները ավելի բարձր մակարդակի են հասնելու. «Իհարկե, ՌԴ-ն, ամեն դեպքում, դժգոհելու է, բայց եթե մենք այս արժանապատիվ քաղաքականությունը սկզբունքորեն շարունակենք, նրանք տեղի են տալու, և ընդունելու են մեր պարտադրած՝ Հայաստան-Ռուսաստան իրական՝ դաշնակցային հարաբերությունները»:

Ինչ վերաբերում է Իրանին, քաղաքագետը նշեց՝ ի տարբերություն ՌԴ-ի, որը ՀՀ-ին ստրատեգիական իմաստով է դաշնակից, Իրանը մեր բնական դաշնակիցն է. «Ցանկանում եմ ուշադրություն հրավիրել նաև ՀՀ վարչապետին դիմավորելու արարողակարգին: Դա նաև պատվի արժանացնելու շատ կարևոր ժեստ է: Հաշվի առնելով դա՝ կարելի է ասել, որ Իրանը ևս պատրաստ է Հայաստանի հետ ավելի բարձր մակարդակի հարաբերություններ ունենալ»:

Անդրադառնալով այն տեսակետներին, թե Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցները կարող են խոչընդոտել հայ-իրանական հարաբերություններին՝ քաղաքագետը նշեց. «Կարող եմ վստահաբար ասել, որ ոչինչ չի խոչընդոտելու Հայաստան-Իրան հարաբերություններին: 

 

Պարզապես մեզ մնում է արժանապատիվ քաղաքականություն վարել, և այդ առումով հիմա ամեն ինչ շատ նորմալ է»:

Նշվածի մասին արդեն ԱՄՆ-Հայաստան հարաբերությունների համատեքստում խոսելով՝ Հայկ Սուքիասյանը շեշտեց. «ԱՄՆ-ի դերակատարությունը Հայաստան-Իրան հարաբերություններում հավանաբար շատ է չափազանցվում մեզ մոտ: Ենթադրվում է, որ ԱՄՆ-ն շատ լավ է հասկանում ՀՀ-ի աշխարհագրական դիրքը: ԱՄՆ-ն հասկանում է նաև, որ Հայաստան-Իրան հարաբերությունները ՀՀ-ի համար կենսական անհրաժեշտություն են: Հետևաբար, վստահորեն կարող եմ ասել, որ ԱՄՆ-ն հռետորաբանությունից ու դիսկուրսի մակարդակում բողոք հայտնելուց այնկողմ չի անցնելու: Իրենք լավ գիտեն, որ այլ տարբերակ, քան Իրանի հետ հարաբերություններն ուժեղացնելն է, մենք չունենք: Եվ եթե իրենք սկսեն անընդհատ մեզ ճնշել, բնականաբար, այդպես մեզ ստիպելու են, որ նետվենք Ռուսաստանի «գիրկը», իսկ իրենք դա չեն անի»:

Հայկ Սուքիասյանի խոսքով, սակայն, արժանապատիվ արտաքին քաղաքականությունն այս նշաձողում պահելու համար այլ քայլեր են պետք. «Հեղափոխությունից հետո Հայաստանի հեղինակությունն աշխարհում բարձր է: Այսինքն, ունենք դրական իմիջ և այն իրացնելու հնարավորություն: Բացի այդ, իշխանությունը լեգիտիմ է, որն իշխանության համար մեծ ռեսուրս է արտաքին հարաբերություններում արժանապատիվ վարքագծով հանդես գալու համար: Այդուհանդերձ, այս ամենը բավարար չէ: Միայն այսքանով «երկար ձգել» հնարավոր չէ: Անհրաժեշտ է, որ պետությունն արդիականանա: Արտաքին քաղաքականությանն օգնող հանգամանք է պետք: Իշխանությունը պետք է գիշեր-ցերեկ աշխատի Հայաստանի քաղաքական, մշակութային կյանքը արդիականացնելու ուղղությամբ: Եթե սա լինի, ապա նույն արտաքին քաղաքականությունը շատ ուժեղ աջակցություն կունենա: Իսկ եթե շարունակելու ենք անհասկանալի տնտեսությամբ պետություն մնալ, որքան էլ արժանապատիվ հանդես գանք, մեկ է, տեսնելու են, չէ՞, որ տնտեսություն չունեցող պետություն ես: Իսկ զարգացումը պետք է հեղափոխական լինի, սոսկ «մեկ քայլ առաջ» զարգացումը Հայաստանի համար մահ է: Մեզ հեղափոխական զարգացում է պետք: Եթե սա լինի, մեզ համար խանգարող որևէ հանգամանք չի լինի»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ