Քա­ղա­քա­կան դաշ­տի ապա­քա­ղա­քա­կա­նաց­ման տխուր հե­ռան­կա­րը

Հետընտրական Հայաստանում ենթադրվում էին ակտիվ քաղաքական պրոցեսներ, որոնք մի կողմից կբխեին իշխանությունների նախաձեռնողականությունից ու անելիքի առատությունից, մեկ այլ կողմից էլ հիմնված կլինեին ընդդիմադիր դաշտում նոր դերակատարների կայացման վրա: Այսինքն, իշխանությունը պետք է որ լծված լիներ գործնական դաշտում նոր նախաձեռնությունների, ձեռնարկների, միաժամանակ վակուումացված ընդդիմադիր դաշտում իրենց նշաձողը սահմանելու համար պիտի պայքարեին քաղաքական ուժերը: 

Այսօր, սակայն, ակտիվ քաղաքական պրոցեսները տեղափոխվել են բացառապես տեղեկատվական դաշտ, որտեղ մրցում են նախկին և ներկա իշխանության «համակիր» դիրքավորողները, մրցում են հնարավորինս ապաքաղաքական, մարգինալ մեթոդաբանությամբ: Ինչո՞վ են այս ընթացքում զբաղված իշխանությունն ու նոմինալ ընդդիմադիրները, դժվար է ասել: Ողջունելի է, որ նրանք չեն մտնում այն դաշտ, որը մարգինալացվում է տարատեսակ խմբերի կողմից: Այդ դաշտում իսկապես ասելիք չկա: Բայց միաժամանակ այդ դաշտը համատարած քաղաքական պասիվության պայմաններում դառնում է հանրային օրակարգ թելադրող: 

Մարգինալները հենց դրա համար էլ մարգինալ են, որ չունեն կազմակերպված քաղաքականություն, գործում են այստեղ և հիմա սկզբունքով, ու դժվար թե ինչ-որ մի պահի վերցնեն իշխանությունը: Այս իմաստով նրանցից վտանգ չկա, վտանգ չկա անգամ, որ նրանք կարող են վերցնել նույնիսկ ընդդիմադիր դաշտը: Սակայն մարգինալության հակառակ կողմն էլ այն է, որ լուսանցքում հայտնված մարդիկ, մեծ հաշվով, չունեն կորցնելու ոչինչ, չունեն պատասխանատվության հստակ սահման ո՛չ թիմի, ո՛չ իրենց էլեկտորատի առաջ: Ասել է թե, ունեն գործողությունների ազատություն, որը կարող են կիրառել ցանկացած ձևով:

Հայաստանը միակը չէ մարգինալների առատության առումով: Այդպիսիք շատ են նույնիսկ կայացած քաղաքական համակարգերում: Խնդիրը նրանց՝ հանրային օրակարգի վրա ազդելու չափման մեջ է: Եթե այդ չափման արդյունքները մեծ են, ուրեմն, ոչ թե նրանք են տաղանդավոր ու հեռանկարային խաղացողներ, այլ դաշտն է սնանկ, ինչի հետևանքով էլ վակուումը լցվում է նմանատիպ սուբյեկտների գործողություններով: 

Ամեն դեպքում հարկ է նշել, որ մարգինալացման միտումներից վախենալ պետք է: Մարգինալացումը կարող է ապակայունացնել ու ծայրահեղացնել երկրում իրավիճակը: Նմանատիպ սցենարով մենք անցել ենք բոլորովին վերջերս: Երբ 2014-2015թթ. դատարկելով քաղաքական դաշտը հնարավոր մրցակիցներից, սկսելով Սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծ՝ նախկին իշխանությունը համոզված էր, որ չունի իրեն խանգարող որևէ հանգամանք, հանկարծ վրա հասավ 2016թ. հուլիսը: Հուլիսյան դեպքերի դերակատարները «Սասնա ծռերն» էին, որոնք որպես Նախախորհրդարան անցկացնում էին փոքրաթիվ ակցիաներ, իսկ այդ ակցիաների փոքրաթիվությունն էլ իշխանությունը ծաղրում էր կամ չէր ընդունում ի գիտություն:

Ծռերն, իհարկե, իշխանության չեկան: Ոչ միայն որ բռնության հանդեպ Հայաստանում կա ոչ միանշանակ վերաբերմունք: Իշխանության չեկան, որովհետև բավարար կազմակերպված չէին, չունեին ռազմավարություն և մարտավարություն: Բայց կարողացան ցնցել համակարգը, ավելին՝ նույնիսկ հիմա ցնցման վտանգի վրա են կառուցում իրենց հռետորաբանությունը: 

Քաղաքական հասունացող վակուումը պետք է լցնել: Թվացյալ աժիոտաժը տեղեկատվական հարթակներում քաղաքական պրոցես չէ, այն ապաքաղաքական է, տեղ-տեղ հակաքաղաքական: Չարժե, որ մենք նորից նույն ճանապարհով անցնենք:

ՏԻԳՐԱՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ