Զանգ­վա­ծա­յին ներ­գաղ­թի հա­մար առայժմ բա­վա­րար պայ­ման­ներ չկան

Ֆեյսբուքյան օգտատերերից մեկը, համադրելով 2018թ. հունվարի 1-ի ժողովրդագրական պաշտոնական տվյալները 2019-ի նույն ժամանակի հետ, նշել է, որ անցյալ տարվա դրությամբ ՀՀ մշտական բնակիչների թիվը եղել է 2 972 700 մարդ, իսկ ուղիղ մեկ տարի անց այն կազմել է 2 965 100 ։ Այսինքն, երկրի բնակիչների թիվը 7 600-ով պակասել է։ «Այդ մեկ տարվա ընթացքում նույն վիճակագրության համաձայն՝ 36502 երեխա է ծնվել, իսկ մահացել է 25 645 մարդ։ Այսինքն, բնական հավելաճը եղել է դրական ու կազմել է 10 857 մարդ։ Հավելաճի այս դրական սալդոն դնում ենք մշտական բնակչության թվի կողքը, ստացվում է, որ երկրից 2018-ին հեռացել է մոտ 18 500 հազար մարդ»,- եզրակացրել է օգտատերը:

«Փաստը» փորձեց պարզել, թե իրականում կա՞ արդյոք ուսումնասիրություն, թե հեղափոխությունից հետո ինչպիսի զարգացումներ են եղել, երբ, ըստ թվերի, բնական հավելաճը թեև դրական է եղել, բայց երկիրը լքողներն էլ քիչ չեն եղել:

Ժողովրդագիր Ռուբեն Եգանյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ արտագաղթի, ինչպես նաև բնական վերարտադրության վրա ազդում է գործոնների մի ամբողջ համալիր: Եվ այն գործոնները, որոնք եղել են անցյալ տարի, եղել են նաև նախանցյալ տարի:

«Այս ընթացքում որևէ գործոն չի փոխվել, որպեսզի մասսայական ներգաղթ տեղի ունենար: Անհատական մակարդակում երկկողմանի հոսքեր անընդհատ լինում են, բայց չենք կարող ասել, որ ներգաղթ երևույթը մասսայական բնույթ է կրում: Ինչ վերաբերում է մասսայական արտագաղթին, ապա այդ տենդենցները դեռ կան: Ներկայացված թվերը իրականությանը որքանով են մոտ, ես չեմ կարող ասել, քանի որ անցյալ տարի հետազոտություն չի իրականացվել: Այսինքն, չկան հիմնավորված տվյալներ»,ասաց Ռ. Եգանյանը:

Մասնագետի խոսքով, երկրում թեև փոփոխություններ եղել են, սակայն դրանք այն աստիճանի շոշափելի չեն, որ մարդիկ դրանց վրա հիմնվելով՝ հետ վերադառնալու որոշում կայացնեն: Առավել ևս, որ այսօրվա դրությամբ Հայաստանում տնտեսական վիճակը չի փոխվել, ինչը ներգաղթի կարևորագույն գործոններից մեկն է համարվում, ուստի առանձնապես պետք չէ սպասել, որ այս առումով շատ շուտ իրավիճակ կփոխվի:

«Երկրում քաղաքական առումով իրավիճակ փոխվել է, սակայն այս կարճ ընթացքում դա չէր կարող ազդեցություն ունենալ ժողովրդագրական երևույթների վրա: Այսինքն, այսօրվա դրությամբ երկրում քիչ թե շատ բարոյահոգեբանական մթնոլորտի որոշ չափով առողջացում կա, բայց այն չէր կարող այնքան ազդեցիկ լինել, որ մասսայական ներհոսք սկսվեր: Երկրից հեռացածները եթե հետ վերադառնան, պետք է սկսեն աշխատանք փնտրել: Ընդ որում, այդ աշխատանքը պետք է այնքան եկամուտ ապահովի, որ նրանք կարողանան իրենց ընտանիքների արժանապատիվ ապրուստն ապահովել: Մենք հիմա միայն հույս ունենք, որ եթե դրական փոփոխություններն անշրջելի և էական լինեն, ապա հնարավոր է, որ ներհոսքի ալիք ձևավորվի, բայց այդ հույսը բավարար չէ դրական սպասումներ արձանագրելու համար»,- ասաց Ռ. Եգանյանը:

Խոսելով նոր ներդրումների ու նոր աշխատատեղեր ստեղծելու մասին, ինչը ևս ներգաղթի համար խթան է, ժողովրդագիրը նշեց, որ կարճ ժամանակահատվածում չէին կարող առանձնապես ակնառու փոփոխություններ լինել, քանի որ ներդրողներին էլ է ժամանակ հարկավոր կողմնորոշվելու համար:

Նույն գործոններն ազդում են նաև ծնելիության աճի վրա: Ու քանի որ երկրում առկա անորոշության մշուշը դեռ ամբողջովին չի ցրվել և դեռևս նյութական միջոցների բացակայության պատճառով վերարտադրողական տարիք ունեցող քաղաքացիներից շատերը խուսափում են շուտ ամուսնանալ, ամուսնանալուց հետո էլ երկար մտածում են երեխա ունենալու մասին, այդտեղ ևս դժվար թե շատ շուտ ինչ-որ բան փոխվի:

«Սովորաբար ժողովրդագրական երևույթները մեծ իներցիոն հնարավորություն ունեն, և դրանք առարկայորեն դրսևորվելու և փոփոխությունների համար ժամանակ է հարկավոր: Փոփոխությունները պետք է լինեն ակնառու և հստակ երևան, որ դրանք շարունակական և անշրջելի են լինելու: Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել, թե երկրից մեկնելու վճիռը մեր հայրենակիցներն ինչ դժվարությամբ են կայացնում, գնալուց հետո դրսում ինչ դժվարություններ են հաղթահարում, մինչև որ կարողանան ինչ-որ չափով կայուն վիճակի հասնել: Այսինքն, առաջին քայլը երկրից հեռանալն է, երկրորդ կարևորագույն որոշումը հետ վերադառնալը, որի ժամանակ կրկին պետք է անցնեն այն ամենի միջով, ինչի միջով գնալու ժամանակ են անցել: Այսինքն, մարդիկ կսկսեն հետ վերադառնալ, եթե 100 %-անոց վստահություն ունենան, որ Հայաստանում շատ արագ կկարողանան իրենց ընտանիքի բարեկեցությունն ապահովել: Այսինքն, երկրից հեռանալու պատասխանատու վճիռ կայացնելուց հետո երկրորդ նման որոշում կայացնելը սովորաբար բավականին բարդ է, հատկապես, երբ շատերը երկրից հեռանալուց առաջ վաճառել են իրենց բնակարանները: Այսինքն, անհատական մակարդակում կարող է 10 կամ 100 ընտանիք հետ վերադառնալու որոշում կայացնել, սակայն առաջիկա տարիներին չեմ կարծում, որ այն մասսայական բնույթ կրի»,ասաց Ռ. Եգանյանը:

ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ