Ար­տա­վազդ Բա­յա­թյան. «Եթե մենք ուղ­ղա­կի ուզում ենք խո­սել և սպա­սել՝ վար­չա­պե­տը կա­նի՞, թե՞ ոչ, ար­դեն անի­մաստ է»

«Փաստի» հյուրն է երգիչ-երգահան Արտավազդ Բայաթյանը, որի հետ զրույցում խոսել ենք մեր երկրում առկա իրավիճակի, առաջնահերթությունների մասին, ինչպես նաև անդրադարձել մշակույթին:

Դժվար պահ է…

Ա. Բայաթյանը նախ նկատում է՝ մեր երկրում ամենակարևոր փոփոխությունն այն էր, որ մարդիկ ինչ-որ մի հույս ունեցան:

«Հույս ունեցան, որ հնարավոր է՝ ինչ-որ բան փոխեն, որովհետև մինչև այդ վիճակն ամբողջությամբ կարծրացած էր: Մինչ այդ ոչ ոք չէր պատկերացնում, որ ինչ-որ բան կարող է փոխվել: Թե հիմա որքա՞ն է փոխվում, շա՞տ, թե՞ քիչ, ժամանակը ցույց կտա: 8-9 ամիսը դեռ ոչինչ չի նշանակում, որովհետև անցած գրեթե 30 տարիների ընթացքում անընդհատ արվել է մի բան, որը հակասել է թե՛ օրինական պետություն ստեղծելուն և թե՛ պետականություն կառուցելու գաղափարին: Ինձ չի թվում, որ կարող ենք աչքներս բացել ու փակել և այդ ամենը վերականգնված տեսնել: Ուղղակի շատ դժվար պահ է… հիմա բացահայտվում են բոլոր դեպքերը, բոլոր այն մարդիկ, որոնք մասնակից են եղել այդ դեպքերին»:

Համեմատությունների գիրկն ենք ընկնում. ո՞րն է առաջնահերթը

Մեր զրուցակցի կարծիքով՝ երևույթներին պետք է ավելի ռեալ տեսանկյունից նայել:

«Ընդհանրապես մենք շատ մեծ ցանկություններ ունենք, բայց մենք պետք է շատ իրատես լինենք ու հասկանանք, որ մեր հնարավորությունները, մեր ուժը և մեր միջոցները շատ սահմանափակ են: Մենք պետք է այդ տեսանկյունից ամեն ինչին նայենք, ոչ թե նայենք ուրիշ՝ շատ ավելի հարուստ ու զարգացած պետության աչքերով: Մենք համեմատությունների գիրկն ենք ընկնում, և մեզ մոտ առկա ոչ մի բան մեզ դուր չի գալիս: Ասեմ, որ սա մեզ համար մեծ թերություն է»,-նշեց նա՝ ընդգծելով հատկապես բանակի դերն ու կարևորությունը: 

Արտավազդ Բայաթյանի դիտարկմամբ, տեղի ունեցածին հեղափոխություն, իշխանափոխություն անվանելն ընդամենը բառախաղ է, բայց կա ավելի կարևոր հանգամանք. «Եթե իրականում ուզում ենք փոփոխություն կատարվի, ապա այն նախևառաջ մեր գիտակցության մեջ պետք է կատարվի: Սա առաջնահերթ է: Շատ հետաքրքիր բողոք է այն, երբ մարդիկ ասում են՝ «մեր կյանքում ոչինչ չի փոխվել»: Հետաքրքիր է՝ իրենք փոխվե՞լ են, թե՞ ոչ: Օրինակ՝ նա, ով փողոցով քայլելիս թքում է, դադարե՞լ է թքելուց, կամ որ ասում էին անցումով անցիր, ինքն անցումով չի անցել, հիմա դադարե՞լ է անցումով չանցնել: Նախ պետք է հասկանանք այս ամենը: Գիտակցությունը հենց դա է՝ մենք պետք է հասկանանք, որ քաղաքացիներ ենք: Ո՞նց կարող է փոփոխություն լինել մեկի կյանքում, որն անգամ չի ուզում փոխվել սովորական թվացող իրավիճակներում և հարցերում: Իսկ ավելի գլոբալ տեսանկյունից ես միշտ ասել եմ ու կասեմ՝ ամենակարևոր խնդիրը կրթությունն է: Ոչ մի ուրիշ խնդիր կրթության խնդրին չի կարող փոխարինել: Այսինքն, եթե մենք երեխային ճիշտ կրթություն, գիտելիքներ տանք ու իր մեջ արժանապատվություն առաջացնենք, ապա կարող ենք շատ բաների հասնել: Իսկ եթե մենք ուղղակի ուզում ենք խոսել և սպասել՝ վարչապետը կանի՞, թե՞ ոչ, դա արդեն անիմաստ է»:

Մեր երեսն ուրիշ մարդիկ են

Իսկ մշակույթի ոլորտում առողջացում տեսնելու ուղղությունը երգիչ-երգահանը մի շարք անհրաժեշտ քայլերով է պատկերացնում: «Մեր երկրում կան շատ խելացի, բավականին ինֆորմացված և փորձ ունեցող մարդիկ: Պարզապես պետք է լսել ու համախմբել այդ մարդկանց կարծիքները: Խոսքը զազրախոսություններ անողների մասին չէ, այլ այն մարդկանց, որոնք իրենց անցած ճանապարհով, կյանքով ու արածով հաստատել են, որ ինչ-որ հետք են թողել մշակույթում: Մենք նրանց պետք է լսենք, ոչ թե զազրախոսների կամ ինչ-որ մի չինովնիկի, որը եկել է «էնքան որ» չինովնիկություն անելու: Դա չէ մեր երեսը, մեր երեսն ուրիշ մարդիկ են: Հենց նրանք պետք է որոշում կայացնեն, ասեն՝ ո՞ւր պետք է գնանք և ի՞նչ նպատակ ունենք: Լավ է, որ մենք մի ճանապարհ ենք դուրս եկել, բայց մենք պետք է հասկանանք՝ ո՞ւր ենք գնում: Մի ֆիլմ կար, որտեղ մեկը հարցնում էր՝ այս ճանապարհն ո՞ւր է տանում: Մարդիկ ինչ-որ բաներ են ասում, և մի կին ասում է՝ ո՞ւմ է պետք ճանապարհը, որը չի տանում դեպի տաճար: Խոսքն, իհարկե, զուտ ինչ-որ կառույցի մասին չէ… Եթե ճանապարհը չի տանում արվեստի տաճար, ուրեմն այդ ճանապարհը սխալ է: Եվ պետք չէ ուրիշ բաներ փնտրել, մեկնաբանություններ անել և սուտի-մուտի ինչ-որ օրինակներ բերել… Պետք է ուղղակի լսել վերոնշյալ մարդկանց»:

Նրա խոսքով, նշվածը պետք է վերագրել նաև մյուս ոլորտներին:

«Պետք է իմանանք, թե ո՞ւր է տանում ճանապարհը, բայց նաև պետք է հասկանանք, որ այն ծառայելու է միայն մեկ նպատակի: Այդ նպատակը մեր պետականությունն է, հայրենիքն է, մեր քաղաքացին, որն իրեն պետք է արժանապատիվ զգա ու բավարարված լինի բոլոր առումներով: Եթե մենք այդ մթնոլորտը չենք ստեղծում, ուրեմն՝ ոչինչ չենք անում»,-եզրափակեց նա:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ