«Մարդիկ փոխվել են, բայց քաղաքական հակամշակույթը մնացել է»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՔաղաքական բանավեճի, ինչպես նաև քաղաքական դիսկուրսի գոնե բավարար մակարդակի անհրաժեշտության մասին բազմիցս է խոսվել: Այս խնդիրը հիմա ևս արդիական է՝ պայմանավորված որոշ տեսարաններով, որոնցում այդ մակարդակի բացակայությունն ավելի ցայտուն է ընդգծվում: Նկարագրվածի համատեքստում քաղաքագետ Հայկ Սուքիասյանը երկու պատճառ է առանձնացնում: Առաջինը, ըստ նրա, մշակույթն է: «Ես ենթադրում եմ, որ մեր քաղաքական գործիչները Հայաստանի և հայ ժողովրդի մշակույթի, լեզվի և քաղաքակրթության հետ այդքան էլ կապված չեն: Նրանք մարդիկ են, որոնք, մեծ հաշվով, Հայաստանի քաղաքական պատմությունը չգիտեն և պատկերացում չունեն նաև հայ ժողովրդի մշակույթի ու քաղաքակրթության մասին: Եթե մի քիչ կապված լինեին այդ ամենի հետ, իմ կարծիքով, իրենց մոտ այդ մակարդակը չէր լինի: Մարդիկ, իհարկե, փոխվել են, բայց քաղաքական հակամշակույթը, ըստ էության, մնացել է: Շատ լավ է, որ մենք լեգիտիմ, լոյալ վարչապետ ունենք, բայց նրան կառաջարկեի հետևյալը. եթե մենք սիմվոլների նկատմամբ հարգանք ենք պահանջում, ինչը նաև ինքն է պահանջում, պետք է պահանջել նաև չխոսել «ա»-երով: Մեր լեզուն մեր ժողովրդի ինքնության առաջին գրավականն է: Հետաքրքիր է՝ լեզվի կոմիտեն որևէ անգամ նկատողություն արե՞լ է, որ «ա»-երով չխոսեն, որ բակային հայերենով չմտնեն խորհրդարան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ ընդգծելով, որ պաշտոնյաները մեր մշակույթի ու լեզվի նկատմամբ հատուկ ակնածանք և պատկառանք պետք է ունենան: «Հակամշակույթն ու պրիմիտիվ վարքագիծը կփոխվեն միայն այն դեպքում, երբ մեր իշխանությունները և, ընդհանրապես, մենք կկապվենք մեր մշակույթի հետ: Մշակույթը մեզ կբարձրացնի: Այդուհանդերձ, քանի դեռ մանր, մերկանտիլ ինչ-որ բաների հետևից ենք ընկել ու կապված չենք մեր ժողովրդի, մեր քաղաքական պատմությանն ու քաղաքակրթական ինքնությանը, այս իրավիճակը միշտ լինելու է: Եթե նրանք հայերեն մի քիչ շատ կարդային, մի քիչ քաղաքական պատմությանը ծանոթ լինեին, այդպիսի մանր մտածողություն չէին ունենա: Եթե մենք մեր մշակույթը լավ չգիտենք, մեր միջից, օրինակ, միշտ կարող է ծնվել Ալեն Սիմոնյանի նման մեկ ուրիշը, որը կարող է ասել, թե կարելի է հիմնը փոխել»,նշեց նա՝ հավելելով, որ բոլոր խնդիրների հիմքը մշակույթը լավ չիմանալն է:
«Մշակույթի հետ կկապվենք՝ այս իրավիճակը կանցնի, չենք կապվի՝ այսպիսի մանր, մերկանտիլ վարքագծով կշարունակեն որպես իշխանություն կամ ընդդիմություն իշխել հայ ժողովրդի գլխին: Եթե ցանկացած հանգամանքի տակից մշակույթը հանենք, կտեսնենք, որ այդտեղ բան չի մնալու՝ ամեն ինչի հիմքը մշակույթն է»,-շեշտեց Հ. Սուքիասյանը՝ միաժամանակ նշելով, որ քաղաքական հակամշակույթը մեզ մոտ տարիների ընթացքում է ձևավորվել:
«30 տարի ապրել ենք ապօրինի, կոռումպացված պետության մեջ, որտեղ բարձր մշակույթի հարց չի դրվել, դրա համար եղել է այն, ինչին մենք ականատես ենք եղել: Հիմա նշվածն իներցիայի ուժով պահպանվել է: Իշխանությունը փոխվել է, բայց շատ բաներ իներցիայի ուժով տեղափոխվել են այս շրջան»,-նշեց մեր զրուցակիցը:
Նա ընդգծեց, որ մեզ մոտ ավանդույթն օրենքից ուժեղ է, ու եթե մշակույթը ուժեղացնենք, ապա նույն մշակույթով էլ կարող ենք ճնշել նման երևույթները:
Ինչ վերաբերում է նշված համատեքստում հասարակության ունեցած դերին, Հայկ Սուքիասյանը նկատում է.
«Մենք շատ ենք քաղաքացու դերի մասին հիշեցնում ու ամեն ինչ դնում քաղաքացու ուսերի վրա: Հիմա նույնը նաև Ն. Փաշինյանն է անում, բայց սխալ է անում: 30 տարի է՝ մեր ժողովուրդը փողոցից տուն չի գնում՝ գիշերցերեկ արդարության ու պետականության վերականգնման պահանջով պայքարում է փողոցում: Ի՞նչ են ուզում ժողովրդից, ի՞նչ անի ժողովուրդը, որը դեռ մի հատ էլ հեղափոխություն է արել: Ավելի ի՞նչ պետք է անի ժողովուրդը: Ի՞նչ է՝ ծնվել է տառապելու համա՞ր, գիշեր-ցերեկ պետք է իրենց հետևից պտտվի՞, որ հանկարծ իրեն չթալանե՞ն, որ խորհրդարանում նորմալ խոսե՞ն: Գիտեք՝ մեր ամենամեծ խնդիրն այն է, որ մենք չենք կարողանում էլիտա արտադրել: Ցանկացած մարդ կարող է իշխանության գալ, բայց այդ իշխանությունը կարող է էլիտա չլինել: Ցեղասպանության տարիներին ջնջեցին էլիտային, սովետական տարիներին նույնպես ջնջեցին, այդ առումով բացառություն չէին նաև երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիները: Ու հիմա մեր միջից դժվար է էլիտա առաջանում: Փոխարենն առաջանում են անիմաստ վարքագծով և խոսելաձևով մարդիկ: Իսկական քաղաքական էլիտա չկա: Սա է պատճառը, որ վարչապետի խարիզմայի հաշվին ինչ-որ մարդիկ «գռռալով» խորհրդարան մտան: Ու հիմա չգիտեմ, թե այդ մարդկանցից ավելի բարձր քաղաքական վարքագիծ պահանջելը որքանո՞վ է ճիշտ»: Հայկ Սուքիասյանը Հայաստանի առաջին Հանրապետության օրինակը բերեց. «Պետք է տեսնել, թե այն ժամանակ մարդկանց գիրն ու խոսքն ինչպիսի քաղաքակրթական ու մշակութային բարձրության վրա էր: Հիմա մեր իշխանությունները Հայաստանում բարձր մշակույթի չափ պետք է դնեն, որ բոլորը ձգտեն ու բարձրանան հենց այդ չափին: Հայաստանում այդ չափը դրված չէ»:
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Ուժի քաղաքականության վերադարձի վտանգն ու աշխարհակարգային տրամաբանության վերափոխումը. «Փաստ»
Թուրքիայում սկսվել է հակաադրբեջանական յուրահատուկ ալիք․ Վարուժան Գեղամյան
Գյուղացին պետք է վաճառի իր բերքը հենց գյուղում․ «Ուժեղ Հայաստան»-ը առաջարկում է ստեղծել մթերման կայանների համազգային ցանց
ԱՄՆ-ն կսկսի Պարսից ծոցում նավերի ապահովագրման ծրագիր
Հատվածական որոշումներն ու քայլերը ոչինչ չեն փոխում. «Փաստ»
ԵԽ նախագահ Անտոնիո Կոշտան մարտի 11-ին կայցելի Բաքու
Ջեյհուն Բայրամովը մեկնում է Թուրքիա
«Դպրոցների փակման այս ամբողջ գործընթացը կապված է ծախսերի հետ. այդ ուսուցիչների 90 տոկոսից ավելին կորցնելու է իր աշխատանքը». «Փաստ»
Ճամբարակ-Բերդ ավտոճանապարհը փակ է. Չիվա-Ելփին ավտոճանապարհը և Սպիտակի ոլորանները փակ են կցորդով բեռնատարների համար
Ինչպես միշտ. ասում են մի բան, անում՝ ճիշտ հակառակը. «Փաստ»
Հայաստանի մեծ թվով համայնքներում և բնակավայրերում իրականացված չեն դրանց սպառնացող ռիսկերի գնահատման և ինդեքսավորման գործընթացները. կստեղծվի ուղեցույց. «Փաստ»
Ինչո՞ւ է Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը խուսափում պատասխանել հարցերին. «Փաստ»
Մի ձեռքով տալիս են, մյուսով վերցնում. «Փաստ»
«Թվեր կրակելու» մեկնարկը տրված է. որտե՞ղ են արվել հարցումները. «Փաստ»
Վերջնական որոշում է կայացվել սկանդալային ծեծկռտուքից հետո Արման Ծառուկյանին որակազրկելու հարցում
Գազ չի լինելու մարտի 9-ին
Իսրայելի տարբեր համալսարաններում և ավագ դպրոցներում ուսանում են մեկ տասնյակ ՀՀ քաղաքացիներ, ովքեր այս պահին Հայաստան վերադառնալու ցանկության մասին չեն տեղեկացրել․ ԱԳՆ
Այս պահի դրությամբ խաղի անցկացման որևէ այլընտրանքային վայր չի դիտարկվում․ ՈւԵՖԱ-ն՝ Իսպանիա-Արգենտինա հանդիպման մասին
Մարտի 8-ին ձյուն կտեղա՞․ ի՞նչ եղանակ է սպասվում մարտի 7-ից 11-ը
Հրդեհ «Խոր Վիրապ» արգելավայրի հարակից տարածքում․ կրակը մարվել է, ծառեր չեն վնասվել
Վանաձոր-Դիլիջան ավտոճանապարհին մեքենան բախվել է ձնակույտին և կողաշրջվել․ կա 5 վիրավոր
Երևան-Դվին թիվ 47 երթուղին սպասարկող ավտոբուսը կիսակողաշրջված հայտնվել է ջրատարում․ կան վիրավորներ
Արամ Ա–ի գլխավորությամբ քննարկվել է Մերձավոր Արեւելքում ստեղծված իրավիճակը
Արշակունյաց պողոտայի շենքերից մեկի դալանում հայտնաբերվել է տղամարդու մարմին
Նախիջևանում ԱԹՍ-ի միջադեպից հետո Թեհրանը կապ է պահպանում Բաքվի հետ. Իրանի փոխարտգործնախարար
Գոշ Հակոբյանը բացում է իր առաջիկա նախագծերի փակագծերը․ «Մամա», «Զոնտիկ» և «Anubis»՝ երեք տարբեր աշխարհներ մեկ սեզոնում
Իրանում ռազմական գործողությունների մեկնարկից ի վեր՝ ՀՀ դեսպանությանը դիմել են ՀՀ քաղաքացիություն ունեցող 2 քաղաքացի. ԱԳՆ
Ադրբեջանի 7, իսկ Թուրքիայի 13,441 քաղաքացի որպես զբոսաշրջիկ այցելել է Հայաստան
ՑԱԽԱԼ-ը հայտարարել է Իրանի բարձրաստիճան հրամանատարի վրա հարվածի մասին
Մերձավորարևելյան դաժան հրաձգարանի ֆոնին՝ ավելի ու ավելի ծիածաղելի է դառնում Ադրբեջանի վիճակը. Արտակ Զաքարյան
Սաստիկ բքի պատճառով Սպիտակի ոլորանները փակ են կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար
Լոռու մարզում քրեական ոստիկանները վնասազերծել են «Դագաղի տակացու» մականվամբ հայտնի հանցագործին
Իրանից Հայաստան և Հայաստանից Իրան սահմանային անցումները հայաստանյան կողմում իրականացվել են բնականոն ռեժիմով․ ԱԳՆ
Հայաստանի և Սամոայի Անկախ Պետության միջև դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատվել
Թոխմախի գերեզմանների մոտից ոստիկանություն են տեղափոխել Նուբարաշենի բանտի օպերատիվ բաժնի պետին
Հնդկաստանն արագընթաց կերպով 10 միլիոն բարել ռուսական նավթ է գնել
Մերցը հայտարարել է Իրանից հնարավոր միգրացիոն հոսքերը կանխելու անհրաժեշտության մասին
37-ամյա վարորդը գլխիվայր հայտնվել է դաշտում․ վիրավոր կա
ԳՇ պետը մասնակցել է սերժանտների երդման հանդիսավոր արարողությանը
Սաստիկ բքի և տեսանելիության բացակայության պատճառով Թթուջուր-Նավուր ավտոճանապարհը փակ է
Էմիրությունների նավթի պահեստարանում հրդեհ է բռնկվել
Հիբրիդային «սոցիոլոգիա». Արեգնազ Մանուկյան
Եվրոպական խորհրդի նախագահը կայցելի Բաքու
Ադրբեջանը մասամբ վերականգնել է բեռնատարների երթևեկությունը Իրանի հետ սահմանին
Օրեցօր նոր մարդիկ, նոր կառույցներ, նոր շրջանակներ են միանում «Առաջարկ Հայաստանին» նախաձեռնությանը․ Իվետա Տոնոյան
ՈՒԵՖԱ–ն տուգանել է «Ռեալին»
Երեք օրում Ադու Դաբիից և Դուբայից ապահովվել է 190 ՀՀ քաղաքացու տեղափոխումը Մասկատ. ՀՀ ԱԳՆ
ԱԳՆ-ն աջակցություն է ցուցաբերել Մասկատ-Երևան թռիչքների թույլտվությունների ստացման հարցում
Արդարությունը միշտ հաղթում է․ Լևոն Սարգիսով
8 տարվա անլրջություն. մենք արժանի ենք ուժեղ առաջնորդի․ Նարեկ Կարապետյան 
