Քա­ղա­քա­գետ. «Տպա­վո­րու­թյուն էր, որ ոչ թե քա­ղա­քա­ցու, այլ սե­փա­կան քա­ղա­քա­կան թի­մի՝ իշ­խա­նու­թյան գա­լու օրն էր նշվում»

«Քաղաքացու օր» նշելը մի փոքր ժամանակավրեպ էր: Այս կարծիքին է քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանը, որն իր պնդումը պատմական այլ դրվագներով է հիմնավորում: «Նախ՝ գտնում եմ, որ պատմությունը և գործընթացներն էին, որոնք պետք է ապագայում ամրապնդեին օրը նշելու գաղափարը: 1789թ. հուլիսի 14-ին, երբ սկսվեց Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը, ոչ ոքի մտքով չանցավ հաջորդ տարի ինչ-որ մեծ տոն նշել: Այդ օրը Ֆրանսիայում մոտ 100 տարի անց նշվեց՝ 1880 թվականին: Պատմությունը ցույց տվեց, որ 1789թ. հուլիսի 14-ը շատ կարևոր էր Ֆրանսիայի զարգացման և ապագա հզորացման համար: Հիմա պարոն Փաշինյանը մի փոքր շտապեց: Ինձ մոտ ավելի շատ այնպիսի տպավորություն էր, որ ոչ թե քաղաքացու օրն է տոնվում, այլ սեփական քաղաքական թիմի իշխանության գալու օրը, ինչպես արեցին ռուս բոլշևիկները, երբ 1917 թվականի նոյեմբերի 7-ին եկան իշխանության, և 1918 թվականի նոյեմբերի 7-ն արդեն տոն էր հռչակվել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Նրա խոսքով, «Քաղաքացու օր» ասվածը մինչև վերջ չի վերլուծվել, նստվածք չի թողել հասարակության մոտ. «Եվ, չունենալով այլ թեմաներ, հասարակությունը հատկապես սոցցանցերում ամենաշատը սևեռվեց Մաշտոցի պողոտայում Ն. Փաշինյանի և թիմակիցների խորոված անելու վրա»:

Գագիկ Համբարյանը շեշտեց, որ ինչպես Սերժ Սարգսյանի կառավարման տարիներին, այնպես էլ հիմա հասարակությունն իր մաշկի վրա դրական արդյունքներ չի զգացել: «Ն. Փաշինյանը ժամանակին խիստ քննադատում էր վիճակագրական կոմիտեի տվյալները: Շատ ուրախ կլինեմ, որ քննադատաբար վերաբերվի նաև հիմա և իրավիճակն ավելի ռեալ արձանագրի: Օրինակ, արդյո՞ք Հայաստանում մեկ տարվա մեջ բացվել կամ, ինչպես ինքն է ասում, «բացահայտվել» է 50 հազար աշխատատեղ: Իր թիմակիցներից մեկն էլ վերջերս նշեց, որ 20 հազար ընտանիք է ներգաղթել Հայաստան: Եվ սա այն դեպքում, երբ անցած տարվա դեկտեմբերի տվյալներով 2017թ. համեմատ բնակչության թվաքանակի մասով 10 հազար բացասական սալդո կա: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ խոստումների մեծ մասը պետք է կյանքի կոչվեր, ժամանակ պետք է անցներ, և հասարակությունն ինքը պետք է պահանջեր, որ քաղաքացու օր նշվի»,-հավելեց մեր զրուցակիցը:

Շարունակելով խոստումների կատարման-չկատարման թեման՝ նա ընդգծեց. «Վարչապետն իր վերջին ուղիղ եթերներից մեկի ժամանակ փորձում էր համոզել, որ մեկ տարվա մեջ ինչ խոստում տվել է, կատարել է: Բայց, որպես քաղաքացի, կարող եմ նշել, որ այդ խոստումների 90 տոկոսը չի կատարվել: Առհասարակ ուրախ կլինեմ, որ վարչապետը քննադատաբար վերաբերվի նաև այլ բնագավառների վերաբերյալ իրեն հրամցվող տվյալներին: Ինքն էլ լավ գիտի, թե այդ տվյալներն ինչպես են գրվում, քանի որ ժամանակին քննադատել է: Այդ տվյալները հրամցվում էին Սերժ Սարգսյանին, իսկ նա դրանց մասին հայտարարում էր, ինչն էլ զայրացնում էր հասարակությանը: Նույնը հիմա է: Հասարակությունը զայրանում է, երբ, օրինակ, իմանում է, որ 50 հազար աշխատատեղ է «բացահայտվել»: Եթե մեկ տարի առաջ իշխանության եկած քաղաքական ուժը շարունակի նույն տեմպերով առաջնորդվել, այսինքն՝ հասարակության հետ վիճակագրական տվյալների հիման վրա խոսի ու չանդրադառնա հարցին, թե հասարակության մեծ մասն իրականում ինչ վիճակում է, ապա իշխանություն-հասարակություն կապը շատ արագ կխզվի: Հաշվի առնելով նախորդների սխալները՝ հուսամ, որ պարոն Փաշինյանը հասարակությանն ավելի մոտ կլինի: Մոտ ասելով՝ նկատի չունեմ Երևանի կամ մարզի ինչ-որ փողոցներ դուրս գալը, 100-200 մետր քայլելն ու դա որպես հասարակության հետ կապ ներկայացնելը: Տարբեր աղբյուրներից կարելի է հասարակության տրամադրությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն վերցնել ու տեսնել իրական պատկերը: Իսկ ընդհանրապես, մարդիկ գիտեն, թե ինչպես են իշխանությունները նկարչությամբ զբաղվում: Եվ որքան նկատում եմ՝ հիմա այդ վատ ավանդույթները շարունակվում են»,-նկատեց Գ. Համբարյանը:

Քաղաքագետը շեշտեց, որ հետհեղափոխական շրջանում էյֆորիան հասարակության մեջ շատ բարձր էր, քանի որ նախորդ իշխանությունների նկատմամբ հակակրանքը աննկարագրելի էր:

«Հասարակությունը նաև շատ մեծ հույսեր ուներ նոր իշխանություններից: Հույս ուներ, որ նրանց կհաջողվի կարճ ժամանակահատվածում ինչ-որ կոնկրետ արդյունքների հասնել, ինչը հասարակության մեծ մասի համար շոշափելի կլինի: Հետհեղափոխական էյֆորիան, այդուհանդերձ, նահանջ է գրանցում, և հասարակության մի ստվար զանգված վերադարձել է իրականություն: Այդ հատվածն ավելի ռեալ ու քննադատաբար է վերաբերվում գործող իշխանությունների գործունեությանը: Մեկ տարվա կտրվածքով ինձ համար վատ անակնկալ էր կադրային սարսափելի քաղցը: Պաշտոնի են նշանակվում մարդիկ, որոնք իրենց ոլորտի մասին պատկերացում չունեն: Բացի այդ, ես մի շատ մեծ վտանգ եմ նկատում. Նիկոլ Փաշինյանը դառնում է իր թիմակիցների «գերին», ինչպես ժամանակին Սերժ Սարգսյանն էր «գերի» դարձել որոշ անձանց: Այն անձանց, որոնք իր համար ձայներ էին ապահովում: Հիմա Ն. Փաշինյանն է դարձել իր թիմակիցների «գերին»՝ չկարողանալով իրենցից ազատ կերպով ձերբազատվել: Եթե Ս. Սարգսյանն իսկապես իր շրջապատի որոշ անձանց պարտք էր, որովհետև նրանք շատ ձայներ էին ապահովում, ապա Ն. Փաշինյանը պետք է հասկանա, որ հասարակությունը ոչ թե իր թիմակիցներին, այլ հենց իրեն է բարձր քվե տվել: Իսկ թիմակիցներին ոչ միայն չի ճանաչել, այլև այս ամիսներին հասցրել է ծանոթանալ միայն վատ կողմերով»,-եզրափակեց քաղաքագետը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ