Կաս­կած­ներն ու երկ­րորդ «ճա­կա­տը»

Ծառայողական քննության արդյունքում պարզ կդառնա, թե ԱԱԾ հրապարակած տեսանյութում ներկայացվածը համապատասխանո՞ւմ է իրականությանը, թե՞ ոչ՝ նախօրեին լրագրողների հետ հանդիպմանը այսպիսի ուշագրավ, կարելի է ասել՝ սենսացիոն հայտարարություն է արել արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալ յանը: Ապրիլի 23-ին ազգային անվտանգության ծառայությունը տեսանյութ էր հրապարակել, ըստ որի, քրեակատարողական հիմնարկներից մեկում կազմակերպվել է հանցավոր խումբ, որը մարդկանցից խաբեությամբ հեռախոսներ է հափշտակել, անսպասելի խուզարկությունների արդյունքում խցերում հայտնաբերվել են Wi-Fi սարքեր, պլանշետներ, բջջային հեռախոսներ:

Արտակ Զեյնալյանի ասածը սենսացիոն է այն առումով, որ մինչև հեղափոխությունը մենք չենք ունեցել նախադեպ, երբ բարձրաստիճան պաշտոնյան հրապարակավ կասկածի տակ դնի մեկ այլ պետական հաստատության, հատկապես՝ ԱԱԾ-ի պնդումները։ Նոր Հայաստանում նման բան առաջինն արեց ՊՎԾ պետ Դավիթ Սանասարյանը, որը ԱԱԾին նույնիսկ մեղադրեց «գործ կարելու» մեջ, իսկ երեկ Վանեցյանին ընդհանրապես կոչ արեց այս թեմայով չխոսել: Զեյնալ յանի գնահատականներն, իհարկե, ավելի մեղմ են, ոչ կատեգորիկ, սակայն դրանից նրա ասածի բովանդակությունն, ըստ էության, չի փոխվում՝ դարձյալ կասկածի տակ է դրվում ԱԱԾ օբյեկտիվությունը, անկողմնակալությունը։

Իհարկե, կարող ենք միանգամից ասել, որ Դավիթ Սանասարյանը կամ Արտակ Զեյնալ յանն առաջնորդվում են ինքնապաշտպանության իրավունքով, բնազդով ու ցանկությամբ՝ փակել թեման։ Սակայն նման մոտեցումը պարզունակ կլինի, որովհետև գործադիր իշխանության ներկայացուցիչները նման փաստարկներով կարող են հանդես գալ իրենց անմիջական վերադասի՝ վարչապետի մոտ, սակայն այս դեպքերն ուրիշ են. վարչապետին առընթեր կառուցի ղեկավարն ու նախարարն իրենց կարծիքները մտածված հրապարակայնացնում են՝ կարծես ապավինելով հասարակության աջակցությանը։

Արդյո՞ք ԱԱԾ-ն իրապես ապահովում է հեղափոխության հակակոռուպցիոն օրակարգը ու սկզբունքորեն հետևում է այն խնդիրներին, որոնք հրապարակավ ձևակերպում է վարչապետը, թե՞ գործ ունենք ներիշխանական լուրջ հակասությունների հետ, ու Զեյնալ յանն ու Սանասարյանն ակնարկում են, թե ԱԱԾ-ն հակադրության կողմ է կամ առնվազն մոդերատոր։ Դժվար է միանշանակ պատասխաններ տալ այս հարցերին, որովհետև մի կողմից՝ մենք լսում ենք ԱԱԾ պաշտոնական հաղորդագրությունները, որոնք միայն իրավական ասպեկտ ունեն, մյուս կողմից՝ հատուկ ծառայության թիրախում հայտնված գերատեսչությունների ղեկավարների քաղաքական գնահատականները, որոնք, որպես կանոն, կիսատ են ու ոչ համապարփակ։

Իհարկե, ԱԱԾ-ն խիստ կարևոր դերակատարություն ունի հակակոռուպցիոն կամպանիայում, ու դա թերևս բացատրվում էր հին համակարգն ապամոնտաժելու հրամայականով, սակայն այնպիսի տպավորություն է, որ Արթուր Վանեցյանի գլխավորած գերատեսչությունը շռայլորեն օգտվում է իրեն տրված «ինդուլգենցիայից» ու մտնում է այնպիսի ոլորտներ, որոնք, որպես կանոն, դուրս են եղել հատուկ ծառայությունների լիազորություններից։ Ոչ ոք չի կարող ԱԱԾ-ին մեղադրել այն հարցում, որ այս ծառայությունը հանցագործություն է բացահայտում, մյուս կողմից՝ արդյո՞ք հետախուզությունն ու հակահետախուզությունը չեն տուժի, երբ այս գերատեսչությունը «ծանրաբեռնվում» է ֆունկցիաներով, որոնցով պետք է զբաղվեն ոստիկանությունը կամ ՀՔԾ-ն, թեկուզ վերջինիս առումով վստահության պակասը անհամեմատ մեծ է։

Մանավանդ, Դավիթ Սանասարյանի գործի մասով հասարակության ու քաղաքական ուժերի, նույնիսկ իշխանության մեջ ակնհայտ կասկածներ կան. համենայն դեպս՝ քիչ չեն մարդիկ, ովքեր կասկածում են քննության օբյեկտիվությանը։ Ի վերջո, Դավիթ Սանասարյանն ուղիղ ակնարկում է, որ հակադրության մեջ է ԱԱԾ-ի կամ նրա տնօրենի հետ։ Այս համատեքստում գլխավոր դատախազության երեկվա որոշումը մի փոքր տարակուսելի էր։

Գլխավոր դատախազությունը որոշել է, որ պետական վերահսկողական ծառայության պետ Դավիթ Սանասարյանի գործը ազգային անվտանգության ծառայությունից այլ քննչական ծառայություն տեղափոխելու հիմքեր չկան, և նախաքննությունը կիրականացվի ԱԱԾ-ի կողմից։ Գուցե իրավական առումով այս որոշումը մոտիվացված է, սակայն հանրային գիտակցության մեջ ԱԱԾ-ն շարունակելու է համարվել հակադրության կողմ, ինչի հետևանքով տուժելու է նաև նրա հեղինակությունը։ Ի վերջո, ՀՔԾ-ն ստեղծվել է նրա համար, որ քննի պաշտոնյաների հետ կապված հանցագործություններն ու տեղին կլիներ, եթե Սանասարյանի գործը տեղափոխվեր այս գերատեսչություն՝ վերացնելով նաև շահարկումները, թե իբրև գործ ունենք ՊՎԾ պետի դեմ կազմակերպված դավադրության հետ։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ