ՀՅԴ-ի ար­ցա­խյան օրա­կար­գը՝ հա­կադ­րու­թյա՞ն, թե հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ուղերձ Փա­շի­նյա­նին

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության նախաձեռնությամբ Արցախի ԱԺ նիստերի դահլիճում նախօրեին տեղի է ունեցել «Հայաստան-Արցախ ռազմավարական դաշինք» ֆորումը՝ Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության իրավապայմանագրային հարաբերությունները նոր մակարդակի բարձրացնելու օրակարգով։ Ֆորումի ընթացքում ծավալված քննարկումներից և ելույթներից հետո ընտրվել է 15 հոգուց բաղկացած կազմկոմիտե՝ Արցախից 3, Հայաստանից՝ 8, Սփյուռքից՝ 4 անդամներով:

Ուշագրավ է, որ սա ՀՅԴ ամենանշանակալի միջոցառումն էր խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններից հետո, երբ ավանդական կուսակցությունը վերջին քսան տարիների ընթացքում առաջին անգամ դուրս մնաց ԱԺ-ից՝ ստանալով արտախորհրդարանական ընդդիմության կարգավիճակ։ Ըստ այդմ՝ նախօրեի միջոցառումը, ինչ-որ իմաստով, կարելի է համարել ՀՅԴ գործունեության նոր փուլի անոնս, համենայն դեպս՝ պատկերացում է ձևավորվում կուսակցության գործունեության առաջնահերթությունների մասին։

Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության իրավապայմանագրային հարաբերությունները նոր մակարդակի բարձրացնելու օրակարգը շրջանառու դարձավ 2016-ի քառօրյա պատերազմից անմիջապես հետո, երբ Սերժ Սարգսյանը պատկան մարմիններին հանձնարարեց մշակել համապատասխան փաստաթղթերը:

Սակայն երրորդ նախագահի պաշտոնավարման վերջին տարիներին խնդիրը կարծես դեակտուալացվեց, դրա մասին մի քանի անգամ հրապարակավ խոսել են ՀՅԴ գործիչները՝ առանց ֆորմալացնելու իրենց պահանջները։

Երկու օր առաջ ՀՅԴ ղեկավարությունը՝ քաղաքական ու փորձագիտական շրջանակների մասնակցությամբ, հարցը դարձրեց իր օրակարգի առաջնահերթությունը ու, բնականաբար, հարց է առաջանում, թե ինչո՞վ է պայմանավորված կուսակցության ակտիվությունը հատկապես այս ուղղությամբ։ Դատելով այն փաստից, որ Ստեփանակերտի քննարկումներին մասնակցել են հիմնականում, այսպես կոչված, «հին» համակարգի ներկայացուցիչներ կամ ընդդիմադիրներ, կարելի է ենթադրել, որ ներկաների շրջանում որոշակի մտահոգություններ է առաջացնում Հայաստանի գործող իշխանության արցախյան քաղաքականությունը, և նրանք, օրակարգ բերելով Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության իրավապայմանագրային հարաբերությունները նոր մակարդակի բարձրացնելու հարցը, փորձում են ավելի կանխատեսելի դարձնել Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքականությունը։ Մյուս կողմից՝ ՀՅԴ նախաձեռնությունը բավականին կառուցողական է ու, ըստ էության, փոխլրացնում է Նիկոլ Փաշինյանի, այսպես կոչված, ստեփանակերտյան օրակարգը, որի հիմնական խնդիրը բանակցային գործընթացում Արցախի սուբյեկտության մեծացումն է։

ՀՅԴ նախաձեռնությունը կարող է նոր դիսկուրսիոն հարթակ ձևավորել, որի շրջանակներում ռացիոնալ քննարկումներ ու այլընտրանքային մոտեցումներ կձևավորվեն ԼՂ խնդրում։ Խնդրի այս բաղադրիչը նույնպես շատ կարևոր է, մանավանդ վերջերս Նիկոլ Փաշինյանը կարևորել էր ԼՂ հարցում քաղաքական դիսկուրսի անհրաժեշտությունը։ Մնում է, որպեսզի իշխանությունները կարողանան կամ ցանկանան հաղորդակցության արդյունավետ «կանալներ» ստեղծել՝ քաղաքական ու հասարակական տարբեր խմբերի հետ համագործակցության համար։ Ի դեպ, ՀՅԴ կազմակերպած քննարկումներին մասնակցել են նաև «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներ, որոնք, սակայն, դիտորդի կարգավիճակում են եղել՝ ի տարբերություն ԲՀԿ-ի և «Լուսավոր Հայաստանի» պատգամավորների, որոնք հանդես են եկել ելույթներով։

Իհարկե, ՀՅԴ նախաձեռնության հիմքում առկա է նաև ներքաղաքական համատեքստ, եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ հաջորդ տարի Արցախում նախատեսված են նախագահական ու խորհրդարանական ընտրություններ։ Մյուս կողմից՝ տեսանելի ու ակնհայտ է, որ Հայաստանի նախորդ իշխանության հետ ասոցացվող ուժերն իրենց քաղաքական գործունեությունն ավելի լավ կազմակերպում են Արցախում, ինչն, իհարկե, միանշանակ գնահատականի արժանանալ չի կարող։ Մի կողմից՝ դրական է, որ Արցախում դիսկուրսիոն հարթակներ են ձևավորվում, մյուս կողմից՝ վտանգավոր կլինի, եթե Արցախը կամ նրա իշխանությունը դառնան կամ, ավելի ստույգ, ոմանց կողմից դիտարկվեն ներքաղաքական հակադրության բևեռ։

Այնուամենայնիվ, ՀՅԴ կազմակերպած համաժողովը դրական տպավորություն թողեց ու կարող է հասարակությանը, Հայաստանին ու Արցախին կոնսոլիդացնող գործոն դառնալ՝ ի տարբերություն «Սասնա ծռեր» կուսակցության սպասվելիք ավտոերթի, որն ավելի շատ նմանվում է քաղաքական պրովոկացիայի, որովհետև անհասկանալի է, թե «ծռերն» ինչ հեղափոխություն են «ներմուծում» Արցախ։ Արկածախնդրական այս նախաձեռնությունը միայն ապակայունացնելու է Արցախի ներքաղաքական իրավիճակը՝ որոշակի ռիսկեր ծնելով առաջնագծում։ Սրան գումարած՝ մտահոգիչ են բոլոր նրանց քայլերը, ովքեր այս գործընթացները շեղում են դեպի «հեղափոխությունը հասցնենք Արցախ» վտանգավոր թեզը: Սա այն դեպքն է, երբ արդեն թևավոր դարձած բառերով ուզում ես ասել՝ հանգիստ նստեք տեղներդ

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ