Ինչ­պե՞ս օգտ­վել սեր­վի­տու­տի իրա­վուն­քից

«Փաստ» օրաթերթը շարունակում է ներկայացնել «Ճանաչեք և պաշտպանեք ձեր իրավունքները» խորագիրը: Շատ են դեպքերը, երբ քաղաքացիները չեն կարողանում պաշտպանել իրենց իրավունքները, քանի որ իրազեկված չեն, իսկ երբեմն էլ որոշ պետական հիմնարկներ էլ ավելի են շփոթեցնում նրանց:

Օրաթերթը, համագործակցելով ՀՀ փաստաբանների պալատի հետ, այսուհետ հանրային իրազեկման արշավ է կազմակերպում, որը կօգնի մեր քաղաքացիներին իմանալ և պաշտպանել իրենց իրավունքները: Նշենք նաև, որ յուրաքանչյուր հինգշաբթի՝ ժամը 10:00-ից մինչև 17:00-ն փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակն անվճար խորհրդատվություն է տրամադրում ՀՀ բոլոր քաղաքացիներին:

«Փաստի» խմբագրությանը հարցով դիմել է Սամսոն Մուրադյանը (անուն-ազգանունը փոփոխված է- խմբ.):

 

- Ունեմ սեփականության իրավունքով ինձ պատկանող սեփական տուն Հրազդան քաղաքում։ Սեփական տան հարևանությամբ ունեմ հողամաս, որտեղ մուտք գործելու համար ստիպված եմ անցնել հարևանի հողամասի մի հատվածով։ Վերջերս իմ և հարևանիս հարաբերությունները վատացել են, նա ցանկապատել է այդ հատվածը և թույլ չի տալիս այդ հատվածից օգտվելով մուտք գործել ինձ պատկանող հողամաս։ Իրավունք ունե՞մ պահանջելու նրանից՝ օգտվելու նրա հողամասի այդ հատվածից, եթե դեպի իմ հողամաս այլ մուտքի հնարավորություն չկա։

Պատասխանում է փաստաբան Տաթև Շալջյանը:

 

-Ըստ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի՝ յուրաքանչյուր ոք ունի ուրիշի սեփականությունից սահմանափակ օգտվելու իրավունք (սերվիտուտի իրավունք)։ Այս իրավունքը իրենից ենթադրում է, որ հողամասի սեփականատերերը կամ օգտագործողներն իրավունք ունեն հարևան հողամասի սեփականատիրոջից, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև այլ հողամասի սեփականատիրոջից պահանջել իրենց տրամադրելու այդ հողամասի սահմանափակ օգտագործման իրավունք (սերվիտուտ): Ուրիշի գույքից սահմանափակ օգտվելու իրավունքը կարող է սահմանվել հարևան կամ այլ հողամասով անցնելու և երթևեկելու, էլեկտրահաղորդման, կապի գծերի և խողովակաշարերի անցկացման ու շահագործման, ջրամատակարարման և հողաբարելավման, ինչպես նաև անշարժ գույքի սեփականատիրոջ այլ կարիքների համար, որոնք չեն կարող ապահովվել առանց այդ իրավունքի տրամադրման: Սակայն ստանալով հարևանի հողամասից օգտվելու իրավունք՝ ամենևին հողամասի սեփականատիրոջը չի զրկում այդ հողամասի տիրապետման, օգտագործման և տնօրինման իրավունքներից: Ընդ որում՝ նման իրավունքի տրամադրումը կարող է լինել կամավոր և հարկադիր: Կամավոր կերպով ուրիշի հողամասը սահմանափակ օգտագործելու իրավունքը սահմանվում է այդ իրավունքը ստանալ ցանկացողի և հողամասի սեփականատիրոջ գրավոր համաձայնությամբ, որը պետք է վավերացվի նոտարական կարգով: Իսկ նման համաձայնության բացակայության դեպքում հողամասի սահմանափակ օգտագործման իրավունքը կարող է տրամադրվել հարկադիր կարգով, որը տրամադրվում է միայն դատարանի կողմից համապատասխան պահանջի առկայության դեպքում:

Սեփականությունից սահմանափակ օգտվելու իրավունք ստանալուց հետո երկու դեպքում էլ այն պետք է գրանցվի Կադաստրում (ՀՀ ԱԳԿՊԿ-ում):

Հետևաբար դուք կարող եք դատարան դիմել՝ պահանջելով տրամադրել հարևանի հողամասից սահմանափակ կարգով օգտվելու իրավունք։ Անհրաժեշտ է նաև հիշել, որ նման դեպքում Ձեր հարևանը իրավունք կունենա պահանջելու վարձատրություն այդ իրավունքի տրամադրման համար։ Եթե նման իրավունքի տրամադրումը կատարվում է կողմերի համաձայնությամբ, ապա վճարի չափը ևս որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ, իսկ հարկադիր կարգով տրամադրելու դեպքում` դատարանի վճռով կամ օրենքով:

Հողամասից սահմանափակ օգտվելու իրավունքի սահմանման դեպքում հարևանը դրա դադարման պահանջ կարող է դնել միայն այն դեպքում, երբ վերացել են այդ իրավունքի սահմանման հիմքերը, այսինքն՝ Ձեր հողամաս մուտք գործելը հնարավոր է դարձել նաև այլ մուտքով կամ ճանապարհով։