Երջանկության համար ընդամենը 4 բան է անհրաժեշտ. նյարդակենսաբան
ԼԱՅՖԱսում է ողջ կյանքում մարդկային ուղեղն ուսումնասիրած ամերիկացի նյարդակենսաբան Ալեքս Քորբը։
Գլխավոր հարցը
Եթե տրամադրություն չունեք, ինքներդ ձեզ մեկ կարևոր հարց տվեք․ «Ինչի՞ համար եմ ես շնորհակալ ճակատագրին»։
Դուք կզարմանաք, թե արդյո՞ք շնորհակալության զգացումն ուղեղի վրա կենսաբանական ներգործություն է ունենում։ Պարզվում է, որ՝ այո։ Գիտե՞ք, թե ինչպես է աշխատում «Բուպրոպիոն» հակադեպրեսանտը։ Այն խթանում է դոֆամին նյարդամեդիատորի արտադրությունը։ Իսկ գիտե՞ք, թե ինչ է անում ֆլուօքսետինը։ Խթանում է սերոտոնին նյարդամեդիատորը, ինչպես և շնորհակալության զգացումը։
Այո՛, շնորհակալության զգացման գլխավոր էֆեկտներից մեկը սերոտոնինի մակարդակի բարձրացումն է։ Երբ դուք մտածում եք այն մասին, թե ինչի համար եք շնորհակալ ճակատագրին, դուք կենտրոնանում եք կյանքի դրական կողմերի վրա։ Այդ պարզ գործողությունը բարձրացնում է սերոտոնինի արտադրության մակարդակն ուղեղի առաջնային կեղևում։
Խոսեք ձեր նեգատիվ զգացողությունների մասին
Եթե դուք ձեզ վատ եք զգում, տվեք ձեր վիճակի բնորոշումը։ Ի՞նչ է դա՝ տխրությո՞ւն, տագնա՞պ, վիրավորվածությո՞ւն… Դա բավական է, որ ինքներդ ձեզ լավ զգաք։ Կարծում եք՝ զառանցա՞նք է։ Իսկ ձեր ուղեղն այլ կերպ է մտածում։
Մի հետազոտության ժամանակ մասնակիցներին ցույց տվեցին դեմքի տարբեր արտահայտություն ունեցող մարդկանց լուսանկարներ ու չափեցին ուղեղի արձագանքը։ Ինչպես և սպասվում էր, նշիկն արձագանքում էր պատկերված էմոցիաներին։ Բայց երբ մասնակիցներին խնդրեցին անվանել այդ էմոցիաները, նրանց մոտ ակտիվացավ ուղեղի պրեֆրոնտալ կեղևը, իսկ նշիկի ակտիվությունն ընկավ։ Այլ կերպ ասած՝ էմոցիաներն անվանելը նվազեցնում էր դրանց ազդեցությունը մարդու վրա։
Որոշում կայացրեք
Երբևէ կայացրե՞լ եք ինչ-որ որոշում ու դրանից թեթևություն զգացել։ Դա պատահականություն չէ։ Նյարդակենսաբանությունը ցույց է տալիս, որ որոշումների ընդունումը նվազեցնում է անհանգստության չափաբաժինն ու տագնապայնությունը, ինչպես նաև օգնում է լուծել խնդիրները։ Որոշումներ կայացնելիս մենք ստեղծում ենք մտադրություններ ու դնում նպատակներ։
Այս ամենը դրական ազդեցություն է գործում պրեֆրոնտալ կեղևի վրա՝ նվազեցնելով տագնապի ու հուզմունքի մակարդակը։ Բացի դրանից՝ որոշումների ընդունումն օգնում է նվազեցնել ստիրատումի՝ բծավոր մարմնի ակտիվությունը, որը մեզ սովորաբար հակում է նեգատիվ ազդակների ու գործողությունների։ Եվ վերջապես, որոշումներ կայացնելը փոխում է մեր աշխարհընկալումը, ինչն օգնում է գտնել խնդրի լուծումն ու հանգստացնել լիմբիկ համակարգը։
Հպվեք մարդկանց
Մի հետազոտության ընթացքում մասնակիցները համակարգչային խաղ էին խաղում, որի էությունը գնդակներ նետելով փոխանակելն է։ Մի մասնակիցը նետում էր գնդակը, իսկ մյուսն այն հետ էր նետում։ Իրականում մարդը նստած էր էկրանի միայն մի կողմում։ Հետո գնդակը համակարգիչն էր նետում։
Բայց մասնակիցներին ասացին, որ էկրանի վրայի կերպարներին կառավարում են կենդանի մարդիկ։ Եվ ի՞նչ էր տեղի ունենում, երբ այդ «այլ մարդիկ» հրաժարվում էին վերադարձնել գնդակը։ Մասնակցի ուղեղը նույն կերպ էր արձագանքում, ինչպես որ արձագանքում էր ֆիզիկական ցավին, այսինքն՝ մեր ուղեղը մերժումն ընկալում է կոտրված ոտքի պես։ Սոցիալական բացառումն առաջնային գոտկային կեղևի և ուղեղի կենտրոնական հատվածի վրա ազդում է ֆիզիկական ցավի ազդելու պես։
Պարզ ասած՝ ուղեղի համար շատ կարևոր են այլ մարդկանց հետ հարաբերությունները։ Եվ եթե ուզում եք դրանք բարձրացնել ու հասցնել նոր մակարդակի, մարդկանց հպվեք ֆիզիկապես։ Խոսքը, իհարկե, մտերիմ մարդկանց մասին է։
Կրոնական բնույթի մրցումներից՝ մարտարվեստ. «Փաստ»
Փաշինյանի «սրտիկն» ու Ֆիդանի ճնշումը 
Երբ է մեկնարկում երեխաների դրամական աջակցության վճարման գործընթացը
Ինչ կարելի է և ինչ չի կարելի անել Հին Նոր տարում
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (13 ՀՈՒՆՎԱՐԻ).Օվկիանոսային զբոսանավի և ուղևորատար գնացքի վթարներ, ավերիչ երկրաշարժ. «Փաստ»
Հայաստանը բողոքի նոտա է հղել Ռուսաստանին
Ադրբեջանը հակված չէ խաղաղության․ Աննա Կոստանյան
Մայրը լաց է լինում, եղբայրը՝ վերակենդանացման բաժանմունքում. ուսանողի դաժան սպանության մանրամասները
Ծուռ ճանապարհով. 2025 թվականի Հայաստանի 5 կարևոր իրադարձությունները. «Փաստ»
Թրամփի կատաղությունը ծանր կազդի ՀՀ տնտեսության վրա 
ԱՄՆ-ում ներկայացվել է Գրենլանդիան 51-րդ նահանգ դարձնելու մասին օրինագիծ
Իշխանությունը հիբրիդային պատերազմ է վարում ազգային արժեքների դեմ․ Արեգ Սավգուլյան 
Ի՞նչ հետևանքներ կունենան Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները. «Փաստ»
Ինչ է պետք անել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Նիկոլ Փաշինյանի բռնատիրական, ապօրինի ոտնձգություններից պաշտպանելու համար․ Ավետիք Չալաբյան
ԶՊՄԿ վճարած բնապահպանական հարկից շահում են Քաջարանի բնակիչները 
Պետությունը կիրառում է «Սպառողական զամբյուղի» և «Կարիքի գնահատման» համակցված մոդելը․ Հրայր Կամենդատյան
Ճոպանուղու խցիկում մահացած տղամարդ է հայտնաբերվել
Վաշինգտոնյան հուշագիրը՝ տարածաշրջանային վերահսկման նոր մեխանիզմ
«Փորձում ենք ուժեղ լինել, բայց Էդվարդի դատարկ տեղը որևէ մեկը չի լրացնի». Էդվարդ Մարանջյանն անմահացել է հոկտեմբերի 10-ին Ջրականում. «Փաստ»
Համայնքային ոստիկանները 45-ամյա վանաձորցու մոտ թմրամիջոց են հայտնաբերել
Ընտրովի արդարադատության համակարգը՝ որպես պետական կառավարման մեթոդ
Այսօր տեղի կունենա Արարատ Միրզոյանի հանդիպումը Մարկո Ռուբիոյի հետ. ԱՄՆ պետդեպարտամենտ
Մшհվան ելքով վրաերթ՝ Երևանում. «BMW»-ն Արշակունյաց պողոտայում վրաերթի է ենթարկել փողոցն արգելված հատվածով անցնող հետիոտնին
Նիկոլ Փաշինյանն ուղղակի ստել է․ Նաիրի Սարգսյան
Նախընտրական տարվա ներքաղաքական «խոհանոցը». մարտեր առանց կանոնների. «Փաստ»
Սա բացահայտ ցինիզմ է․ Մհեր Ավետիսյան
Թոշակ բարձրացնելու համար փող չկա․ Աշոտ Մարկոսյան
Իրան-ԱՄՆ հարաբերություններում դիվանագիտական լուծումներն աստիճանաբար ավելի իրատեսական են դառնում․ իրանագետ
«Վեհափառը շատ ճիշտ գիծ է դրսևորում գործող դավաճանական իշխանությունների նկատմամբ, ամենաճիշտ քայլն արհամարհելն է». «Փաստ»
Միացյալ Նահանգները կոչ է արել իր քաղաքացիներին անհապաղ լքել Իրանը
Ներկայացվել է Solaris-ը՝ աշխարհի առաջին արևային էներգիայով աշխատող մոտոցիկլը
Երբ աշխարհիկ իշխանությունն անցնում է հոգևոր սահմանը. «Փաստ»
Արևի լույսի ազդեցության տակ միկրոպլաստիկները քիմիական նյութերի ամպեր են արտանետում ջրի մեջ. ԶԳՈՒՇԱՑՈՒՄ
Դոլարն էժանացել է, ռուբլին՝ թանկացել․ փոխարժեքն՝ այսօր
Ամեն ամիս ավելանում են կոմունալ ծախսերը․ ուժեղ տնտեսությամբ թեթևացնելու ենք մեր բոլորիս ծախսային բեռը․ Անդրանիկ Գևորգյան
Երբեք մի օգտագործեք յոդ, անգամ վերքեր մշակելու համար
ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ․ Լարսի մասին
Շիրակի մարզում երեխաների խնամքի կենտրոնները կմիավորվեն. նախագիծ. «Փաստ»
Մանուկների համար աղոթք
Միայն քպականների կյանքում պետք է «բան փոխվի», թոշակառուն ո՞վ է նրանց համար. «Փաստ»
Ինչո՞ւ է ՍԴ-ն խուսափում հարցին պատասխանել՝ անտեսելով օրենսդրական պահանջը. «Փաստ»
Իսկ բազմահազար մեր հայրենակիցներն էլ այլ բան են կարծում. «Փաստ»
Նախկինում Սամվել Կարապետյանն էր պահում շատ գործիչների հայանպաստ դիրքորոշման շրջանակներում. «Փաստ»
Առողջության ապահովագրությունը գործողության մեջ. «Էրեբունի» ԲԿ-ում արդեն իսկ մատուցվում են դժվարամատչելի ծառայություններ
Անի Խաչիկյանի գրավիչ կերպարն ու նոր ֆոտոշարքը (լուսանկարներ)
Շոյգուն և Լարիջանին քննարկել են Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը
Եվրամիությունում հանդես են եկել 100 հազար զինվորից բաղկացած միասնական բանակ ստեղծելու օգտին
Աշխարհի ամենահին գետը գոյություն ունի արդեն 400 միլիոն տարի. որտե՞ղ է այն հոսում
Ռուսաստանը կտրուկ ավելացրել է գազի մատակարարումները Չինաստան և Անդրկովկաս
ԵԱՏՄ-ում արտասահմանյան շուկաներից ապրանքների ներմուծման նոր շեմ կներդրվի
