«Այ­լընտ­րան­քա­յին ֆուտ­բո­լի» գլխա­վոր գաղտ­նի­քը

kommersant.ru-ն «Չճանաչվածների առաջնությունը. Լեռնային Ղարաբաղում կայացել է ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ի տարբերություն ֆուտբոլով կշտացած Եվրոպայի, որը ներկայումս դիտում է Եվրո 2020-ի ընտրական հանդիպումները, Լեռնային Ղարաբաղում ժողովուրդը գնում էր դիտելու Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնությունը, որին մասնակցում էին չճանաչված և անգամ ամբողջությամբ անհայտ պետությունների, ազգային փոքրամասնությունների և սփյուռքի ներկայացուցիչները: Իսկ ինչո՞վ են CONIFA- ի (անկախ ֆուտբոլային ասոցիացիաների կոնֆեդերացիաներ) առաջնությունները տարբերվում ՖԻՖԱ-ի առաջնություններից: Պետք է սկսել հանդիսատեսից: Նրանց համար արդեն իսկ իրենց թիմի՝ դաշտում հայտնվելը ճանաչում է: Ոչ միայն թիմի, այլ նաև երկրպագուների, տարածաշրջանի ու ապրելակերպի ճանաչում:

Հետևաբար, մարզադաշտերը լի են լինում, իսկ միջոցառումը դուրս է գալիս ֆուտբոլային շրջանակից: Օրինակ, նույն Լեռնային Ղարաբաղում, որտեղ հունիսի 2-ից 9-ն ընկած ժամանակահատվածում CONIFA- ի հովանու ներքո կայացել է Եվրոպայի առաջնություն (սա թվով երրորդն է, նախորդներն են Հունգարիա-2015 և Հյուսիսային Կիպրոս-2017), սպասում էին մի քանի հազար օտարերկրացի երկրպագուների, սակայն հասկանալի է, որ Ստեփանակերտի հյուրանոցները այդքան սենյակներ չունեն: Բոլորին տեղավորելու նպատակով կազմակերպվել էր «Հյուրընկալ ընտանիք» ծրագիրը: Ավելի քան հիսուն ընտանիք էր արձագանքել դրան և արդյունքում երկրպագուներին անվճար տեղավորել իրենց տներում: Մարզադաշտերի մուտքերը ևս ազատ էին ու անվճար: Դա տոն էր: Քաղաքի բոլոր երեխաները հերթապահում էին հյուրանոցների մոտ, որպեսզի խոսեն հյուրերի հետ և նույնիսկ ֆուտբոլ խաղան: Հյուրերը իրենց հերթին արդեն առաջնության կեսերին սպառել էին իրենց պահեստային բոլոր մարզաշապիկները, ինչպես նաև մարզումների համար նախատեսված գնդակները՝ այդ ամենը որպես երախտագիտության նշան հյուրընկալողներին նվիրելու պատճառով: 80-ականների վերջին սկսված ռազմական գործողություններից հետո Ղարաբաղը այդքան շատ հյուրեր չէր ունեցել, սա բացառիկ հնարավորություն էր մոռանալ շրջափակման մասին և քեզ զգալ աշխարհի մի մասը ... Իսկ ընդհանրապես, չպետք է զարմանալ, որ Արևմտյան Սահարային և Հարավային Օսիային միավորում է ամենատարածված և մատչելի սպորտաձևը: Ճիշտ է, պայմանով, որ այս ֆուտբոլը տարբերվում է պաշտոնականից: Դե, Եվրոլիգայի ո՞ր խաղերում դուք կտեսնեք, թե ինչպես իտալական Պադանիայի և գնչուների թիմերի խաղացողները ոգևորում են միմյանց, ուրախանում հակառակորդի լավ խաղից, իսկ վերջում միասին դուրս գալիս և գնում ընթրելու: Ինչպիսի՞ այլ մրցաշարերում են երկրպագուները և խաղացողները այդքան տեղյակ դիվանագիտությունից և աշխարհագրությունից: Թերևս ֆուտբոլային պրեսսինգի մասին այստեղ ոչ բոլորը կարող են խոսել, բայց նրանք գիտեն, թե ինչու Ռեցիի հավաքականի խաղացողները իրենց անվանել են ի պատիվ Հռոմեական կայսրության ամենաարևմտյան Դանուբյան գավառի: 

Պետք է նշել, որ CONIFA- ն ոչ միայն Եվրոպայի, այլ նաև Աշխարհի առաջնություններ է անցկացնում (եղել է երեք այլընտրանքային առաջնություն): Կոնֆեդերացիայում 50 թիմ կա, որոնք ներկայացնում են աշխարհի 300 միլիոն մարդու: Գաղափար է: Կազմակերպիչները սովոր են, որ իրենց որոշները անվանում են «ֆուտբոլային անջատողականներ», որոշները`«մարզական դիվանագետներ», այնպես որ նրանք համբերատար բացատրում են հիմնականը՝ դա սպորտ է, որը քեզ հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու նրանց հետ, ովքեր ցանկանում էին ծանոթանալ քեզ հետ, և քննարկել խնդիրները նրանց հետ՝ համոզված լինելով, որ նրանք կհասկանան քեզ: Իհարկե, որոշ վերլուծաբաններ այս ամենում փորձում են գտնել «հետքեր» ՝ «հայկական», «հունգարական», «թուրքական», «ռուսական» և այլն, բայց այդ տարբերակները շատ են. ինչպե՞ս կարելի է համատեղել այսքան «համաշխարհային անդրկուլիսներ» մեկ ֆուտբոլային կազմակերպության մեջ, մանավանդ, եթե հաշվի առնվի այն, որ հավաքականների կազմավորման նպատակները և ձևերը տարբեր են: Կան, օրինակ, ազգային փոքրամասնությունների թիմեր (Ճապոնիայում ապրող միավորված կորեացիներ), կան էթնիկ խմբեր՝ առանց բնակության վայրի (գնչուների թիմ): Սփյուռքի թիմեր կան, օրինակ՝ Պենջաբի թիմը, որտեղ խաղում են Հյուսիսային Հնդկաստանից և Արևել յան Պակիստանից արտագաղթած և Անգլիայում ապրող մարդիկ: Նրանք իրենց խաղում տեսնում են հասարակությունների միասնության և առողջ ապրելակերպի խթանում: Կան նաև հավաքականներ հարուստ երկրներից, որոնք էլ խաղում են մշակութային կամ պատմական ինքնավարության համար: Այնպես որ, Պադանիայի հավաքականի հաղթանակները զարմանալի չեն, քանի որ այնտեղ կան ֆուտբոլիստներ, որոնք խաղում են իտալական լիգաներում: Առանձին պատմություն են չճանաչված պետությունների թիմերը, որոնք ձգտում են ստանալ միջազգային ճանաչում` Հյուսիսային Կիպրոս, Տուվալու, Աբխազիա, Արևմտյան Սահարա կամ Սոմալիլենդ (վերջինս պատրաստվում է ընդունել հաջորդ աշխարհի առաջնությունը 2020 թվականին) և այլն: Այս թիմերի նկատմամբ միշտ էլ հատուկ ուշադրություն է եղել, և միշտ էլ անակնկալներ են լինում նրանցից, օրինակ՝ Լեռնային Ղարաբաղում առաջնության մեկնարկից հինգ օր առաջ Լուգանսկի և Դոնեցկի թիմերը հրաժարվեցին մասնակցել՝ նրանք չէին կարողացել պայմանավորվել Ուկրաինայից հեռանալու թույլտվություն ստանալու հարցով: Մրցաշարին չի մասնակցել նաև 2014 թվականի աշխարհի առաջին չեմպիոն Նեսսի կոմսության թիմը, քանի որ չի կարողացել հավաքել մեկնելու և թիմի պահպանման համար անհրաժեշտ գումար: Թե ով է հաղթել այս առաջնությունում, այնքան էլ կարևոր չէ, այստեղ սպորտային արդյունքից առավել կարևոր է մարդկային արդյունքը: Ակնհայտ է, որ ղարաբաղյան մրցաշարը, ինչպես և բոլոր նախորդները, բազմաթիվ կապեր է ստեղծել իրարից տարբեր մշակույթների և ժողովուրդների ներկայացուցիչների միջև: Եվ սա է «այլընտրանքային ֆուտբոլի» գլխավոր գաղտնիքը:

Կամո Խաչիկյան