Ի՞նչ իրավունքներից են օգտվում պարտադիր և ժամկետային զինծառայողները

«Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքը կարգավորում է զինվորական բոլոր տեսակի ծառայությունների հետ կապված հարցերը:

«Փաստի» հետ զրույցում փաստաբան Նաիրա Ալավերդյանը նշում է, որ թե՛ զինծառայողների, թե՛ նրանց ընտանիքների անդամների համար կան սահմանված կոնկրետ իրավունքներ, սոցիալական երաշխիքներ և արտոնություններ: Քանի որ թեման բավականին ընդգրկուն է, անդրադառնում ենք մի քանի՝ ամենակարևոր հարցերին:

Ալավերդյանը նշում է, որ զինծառայողները, ինչպես նաև նրանց ընտանիքների անդամները պետբյուջեի միջոցների հաշվին ապահովվում են որակյալ բժշկական օգնությամբ` համապատասխան գերատեսչական ռազմաբժշկական հաստատություններում:

«Այլ բժշկական հաստատություններում զինծառայողները և նրանց ընտանիքների անդամները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանում են կառավարության սահմանած կարգով: ՀՀ պաշտպանության մարտական գործողություններին մասնակցելիս, մարտական հերթապահություն, հատուկ առաջադրանք կամ ծառայողական պարտականություններ կատարելիս վնասվածք, խեղում կամ դրանց հետևանքով հիվանդություն ստացած զինծառայողներն օգտվում են պետբյուջեի միջոցների հաշվին երկարաժամկետ վերականգնողական ծրագրերից:

Բացի դա, եթե այդ բուժումն անհնար է իրականացնել Հայաստանում, ապա նրանք կարող են պետբյուջեի հաշվին բուժում ստանալ կամ հետազոտություն անցնել օտարերկրյա պետությունում, ընդ որում՝ եթե այնտեղ զինծառայողի բուժումը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է ուղեկցող անձի ներկայություն, հատուցվում է նաև նրա ճանապարհածախսը և կեցությունը: 

Սակայն նշեմ, որ այս իրավունքից չեն օգտվում այն զինծառայողները, որոնց վնասվածքը կամ հիվանդությունը նրա կողմից կատարված կանխամտածված օրինազանցության հետևանք է: Խոսքը միջանձնային կոնֆիլկտների ժամանակ արձանագրված դեպքերի մասին է», - ասում է փաստաբանը:

Նա նշում է՝ զինծառայողների բնակարանային ապահովության խնդիրը ևս պետության ուշադրության ներքո է: «Պայմանագրային զինծառայողները ծառայության վայրում բնակարանային պայմանների բարելավման կարիք ունենալու դեպքում ապահովվում են ծառայողական բնակարաններով: Բնակարանով չապահովվելու դեպքում պայմանագրային զինծառայողներին վճարվում է դրամական փոխհատուցում՝ վարձակալությամբ բնակվելու համար: Նշեմ, որ սպայական կազմի պայմանագրային զինծառայողները կարող են բնակարան, բնակելի տուն ձեռք բերելու կամ կառուցելու համար օգտվել մատչելի և արտոնյալ պայմաններով երկարաժամկետ հիպոթեքային վարկավորման պետական ծրագրերից», - ասում է Ալավերդյանը:

Նա հավելում է, որ զինվորական ծառայությունից երկարամյա զինվորական կենսաթոշակի իրավունքով արձակված և որպես բնակարանային ապահովության իրավունք ունեցող հաշվառված նախկին զինծառայողներին, որոնց զինվորական ծառայության ընթացքում անհատույց սեփականության իրավունքով բնակարան, ֆինանսական աջակցություն կամ տնամերձ հողամաս չի տրամադրվել` 2019 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 1-ը կտրամադրվի անհատույց պետական ֆինանսական աջակցություն` բնակարանի գնման վկայագրերի միջոցով: «Առաջնահերթությունը կտրվի նախ սահմանամերձ բնակավայրեր ունեցող մարզերին, այնուհետև՝ մյուս մարզերին և Երևանին: Ի դեպ, բնակարանային գործերում առկա փաստաթղթերը թարմացնելու համար առաջարկվում է Տավուշի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում հաշվառված շահառուներին` մինչև հունիսի 28-ը ներկայանալ ՀՀ ՊՆ զինծառայողների սոցիալական պաշտպանության վարչություն և ներկայացնել համապատասխան փաստաթղթերը»,  - տեղեկացնում է մեր զրուցակիցը:

Նա անդրադառնում է ևս մեկ կարևոր հարցի՝ զինծառայողների` կրթություն ստանալու երաշխիքներին: «Պետությունը երաշխավորում է ժամկետային պարտադիր զինվորական ծառայության ժամանակ ծառայողական պարտականությունները կատարելիս 1-ին կամ 2-րդ խմբի հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակի իրավունք ունեցող նախկին զինծառայողների, ինչպես նաև զոհված (մահացած) զինծառայողների մինչև 27 տարեկան զավակների ընդունելությունը հավատարմագրված ուսումնական հաստատություններ` ընդհանուր մրցույթից դուրս, առանձին մրցույթով, քննությունները դրական միավորներով հանձնելու դեպքում, ընդ որում՝ պետբյուջեի միջոցների հաշվին», ասում է փաստաբանը:

Ալավերդյանն ընդգծում է՝ զինծառայողները մի շարք իրավունքներ ունեն, արտոնություններ, ինչպես, օրինակ, հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակ ստացող նախկին զինծառայողները, ինչպես նաև զինվորական ծառայության ժամանակ ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված (մահացած) զինծառայողի ընտանիքի` կերակրողին կորցնելու դեպքում զինվորական կենսաթոշակի իրավունք ունեցող անդամներն օգտվում են ջրահեռացման և աղբահանության վարձերը 50 տոկոս զեղչով վճարելու իրավունքից: Բայց, ինչպես նշում է փաստաբանը, շատերն ուղղակի տեղյակ չեն իրենց իրավունքներից, իսկ դրանցից օգտվելու լավագույն տարբերակը իրազեկված լինելն է:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ