Սխալ­նե­րի վրա սո­վո­րում են, այլ ոչ թե կրկնում այ­լոց սխալ­նե­րը

«Քաղաքական իմաստով մենք լիբերալ չենք, ցենտրիստ չենք, սոցիալ-դեմոկրատ չենք, մենք քաղաքացիական կուսակցություն ենք: Սա նշանակում է, որ մենք մեզ դուրս ենք դնում գաղափարախոսական ստանդարտներից և ձևավորում ենք գաղափարական նոր հարթություն, որը հիմնված է չորս առանցքային սյուների վրա՝ պետականություն, քաղաքացիություն, ազգային ինքնություն, անհատականություն»,- նշել է Նիկոլ Փաշինյանը՝ նախօրեին ելույթ ունենալով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հինգերորդ համաժողովում:

Ըստ նրա՝ ժամանակակից աշխարհը չափազանց արագ է փոխվում, որպեսզի 17-20րդ դարերում ձևավորված գաղափարախոսությունները համապատասխանեն ընթացիկ կարիքներին: «Մեր կուսակցության վերաբերյալ կան թյուրըմբռնումներ: Մեզ շատ հաճախ անվանում են լիբերալ կամ ցենտրիստ, բայց սա թյուրըմբռնում է, որովհետև մենք կուսակցություն ենք, որ մերժել ենք իզմերը, որովհետև ժամանակակից աշխարհում կարծրացած գաղափարախոսություններ այլևս գոյություն չունեն»,- ասել է վարչապետը:

Տեղին է աձանագրել, որ Նիկոլ Փաշինյանի պատկերացումները քաղաքական համակարգի, գաղափարախոսությունների մասին, մեղմ ասած, հեռու են ակադեմիական, նույնիսկ՝ ռացիոնալ լինելուց։ Մյուս կողմից՝ «Փաստը» բազմաթիվ առիթներով անդրադարձել է գործող իշխանության քաղաքական այցեքարտին՝ բազմաթիվ դրվագնելով հիմնավորելով, որ հեղափոխության թիմը չունի երկրի զարգացման հստակ տեսլական, արժեքային կողմնորոշումներ, ծրագրեր, գաղափարախոսություն։ Ավելին, քանիցս շեշտել ենք, որ այս կուսակցությունը զերծ է «իզմ»-երից: Մեզ հակադրվում էին, երբեմն նեղանում էին, խոսում էին հեղափոխության բացառիկության, իրենց «առանձնահատուկ» առաքելության մասին, բայց փաստորեն Նիկոլ Փաշինյանը երկու օր առաջ բարձրաձայնեց այն, ինչի մասին մենք գրել ենք մեկ տարի շարունակ։

«Իզմերի» մերժումը զուտ հայկական երևույթ չէ. ցավոք, մինչև Եվրախորհրդարանի վերջին ընտրությունները գոյություն ուներ պոպուլիզմի համաշխարհային թրենդ, ինչի դրսևորում են բրիտանական Բրեքզիթը, Դոնալդ Թրամփի հաղթանակը ԱՄՆ-ում, Էմանուել Մակրոնի ֆենոմենը Ֆրանսիայում ու նաև՝ մեր հեղափոխությունը, իհարկե՝ ավելի լոկալ ու սահմանափակ հետևանքներով։

Պոպուլիզմը լուրջ ինստիտուցիոնալ ճգնաժամ հարուցեց Մեծ Բրիտանիայի ու ԵՄ-ի հարաբերություններում, Վաշինգտոնի թրամփյան քաղաքականությունը դարձել է շատ ավելի անկանխատեսելի, ինչի հետևանքով ԱՄՆ-ն դաշնակիցներ է կորցնում աշխարհի տարբեր ծայրերում։ Ավելի ցցուն է Մակրոնի՝ «իզմերի» մերժման ապաքաղաքական թեզը, ինչը Ֆրանսիայում հանգեցրեց քաղաքական վակուումի, որը լցրեցին «դեղինբաճկոնավոր» անարխիստները։

Օտարներն իրենց սխալների վրա սովորում են, սակայն Նիկոլ Փաշինյանը հետևողականորեն կրկնում է ուրիշների սխալները, ըստ էության, Հայաստանում ոչնչացնելով քաղաքականությունը։

Կուսակցությունների մրցակցության հիմքում ընկած է գաղափարախոսությունների, ծրագրերի տարբերությունը, ու եթե մերժվում է դրանց կարևորությունը, ապա իշխանությունը դուրս է դրվում քաղաքական պայքարի տրամաբանությունից։ Նման իրավիճակները մի կողմից՝ ստեղծում են «կոմֆորմիստների» կառավարություն, որը քաղաքական կոնյուկտուրայի թելադրանքով կարող է գնալ ցանկացած կոմպրոմիսի, մյուս կողմից՝ ավտորիտարիզմի ռեալ, իրական վտանգ են ստեղծում։ Ի վերջո, եթե չկան գաղափարախոսություն, ծրագրեր, ապա իշխանությունը դառնում է ինքնանպատակ ու այն պահելու համար արդարացված է դառնում ցանկացած միջոց, այդ թվում՝ ոչ լեգալ, ոչ սահմանադրական։

Գաղափարախոսություն մերժող իշխանությունը դառնում է անտագոնիզմի աղբյուր, որովհետև հասարակությանն ի վիճակի է կոնսոլիդացնել՝ ոչ թե ռացիոնալ հիմքով, երկրի զարգացման ծրագրերի առանցքի շուրջ, այլ «ներքին թշնամու» կերպարով։ Նիկոլ Փաշինյանի երեկվա ելույթը բացահայտում է, թե ինչու է Հայաստանի իշխանությունն անընդհատ թիրախներ փնտրում կամ մի քանի ընդդիմադիր ակտիվիստների հետքերով կոնսոլիդացնում մի ամբողջ մարզի ոստիկանություն։

Քաղաքացիականությունը երբեք չի կարող լինել գաղափարախոսություն՝ դա պատրանք է։ Քաղաքացիական հատկանիշներով մարդիկ կարող են միավորվել, ստեղծել կուսակցություններ կամ կազմակերպություններ, որոնք, սակայն, պետք է ունենան իրենց ծրագրերն ու գաղափարախոսությունները, որոնցով տարբերվեն քաղաքացիական այլ միավորումներից։

Հայաստանի գործող իշխանության պոպուլիզմն ու անտագոնիզմը հետևանք են հենց գաղափարախոսությունների ու ծրագրերի բացակայության։ Հենց սրա մասին էինք բարձրաձայնում ամիսներ շարունակ, ինչը հաստատվեց ՔՊ վերջին համաժողովում։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ