Արև­մուտ­քը Սո­րոս չէ, Ռու­սաս­տա­նն էլ ՈՒՀԱ չէ

eadaily.com-ը «Հայաստանի արտաքին քաղաքական հետնամուտքերը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի վարչապետի կադրային փոխատեղումների և հայռուսական հարաբերությունների մասին շատ է գրվել: Վերջին շրջանում հայ-ռուսական հարաբերությունների խնդրահարույց բնույթը գրեթե ամեն օր նոր դրսևորումներով է արտահայտվում:

Հարկ է նշել՝ հետխորհրդային պատմության մեջ արձանագրվել է միակ դեպքը, երբ Հայաստանի բարձրագույն ղեկավարությունը, ի դեմս վարչապետի, Ռուսաստանի օրվա կապակցությամբ չի այցելել Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատուն, այլ սահմանափակվել է միայն շնորհավորական ուղերձով:

Դժվար է միանշանակորեն որոշել այդպիսի դեմարշի պատճառները, սակայն սոցիալական ցանցերի շատ օգտատերեր այս փաստը կապում են Ռուսաստանի ԱԳՆ մամլո քարտուղար Մարիա Զախարովայի գրառման հետ, որտեղ նա ընդամենը մեջբերում է կատարել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթից.

«Երբ բոլորը դժգոհ են, պետք է անել այնպես, որ բոլորը գոհ լինեն»: Փաշինյանի կողմնակիցները, ինչպես նաև իշխանության տարբեր պաշտոններ զբաղեցնող անձինք «փոթորիկ բարձրացրին» Մարիա Զախարովայի դեմ՝ անգամ իսկ պահանջելով «ներողություն խնդրել», և սկսեցին անձնական վիրավորանքներ հնչեցնել:

Կարելի է հիշել նաև ԵԱՏՄ նիստում Ռուսաստանի վարչապետ Մեդվեդևի հետ կապված միջադեպը կամ դեռևս թարմ սկանդալը՝ կապված Ռուսաստանի դեսպանի՝ Ռոբերտ Քոչարյանին այցելելու հետ: Ներկայացված օրինակները ցույց են տալիս, որ երկու երկրների միջև հարաբերություններում լարվածություն կա, և չնայած Հայաստանի իշխանությունների բազմաթիվ հավաստիացումներին առ այն, որ «ամեն ինչ կարգին է և ավելի լավ չի լինում», շատ դժվար է այն, ինչ կատարվում է, համարել սովորական իրավիճակ:

Թվում է, թե Հայաստանի իշխանությունները կա՛մ անփորձության, կա՛մ մշակութային և հաղորդակցական կոդերի ու փորձի լուրջ տարբերությունների պատճառով (հարաբերությունների կանխամտածված վատթարացման տարբերակը դեռևս չի քննարկվում) ռուսական կողմի հետ հարաբերություններում անընդհատ խնդիրներ են ստեղծում, իսկ հետո սկսում տենդագին փնտրել դրանց լուծումները, բայց արդյունքում առաջանում են միայն նոր խնդիրներ, և ամբողջ գործընթացը դառնում է ցիկլային:

Ակնհայտ է, որ վարչապետի մոտ արտաքին հարաբերությունները ուղղորդողների հարցը սուր է և հին: Ենթադրվում էր, որ արտաքին հարաբերությունների հարցերով խորհրդատու Արսեն Խառատյանը զբաղվելու է արևմտյան ուղղությամբ:

Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի օգոստոսի վերջին խորհրդականի պաշտոնում կարճ (մոտ երեք ամիս) աշխատանքից հետո նա անսպասելիորեն հրաժարական տվեց: 

Հիշեցնենք, որ Արսեն Խառատյանը սերտորեն փոխկապակցված է ԱՄՆ պետական մարմինների և հիմնադրամների հետ: Հնարավոր է, որ Խաչատուրովի ձերբակալությունը և Խառատյանի հրաժարականը փոխկապակցված են, քանի որ Խառատյանն է համոզել Փաշինյանին Խաչատուրովին ձերբակալել առանց ՀԱՊԿ անդամ երկրներին ծանուցելու:

Ակնհայտ է, որ «Սորոսի կադրերի» վրա խաղադրույք կատարելը դժվար թե կարող է բերել արևմտյան գործընկերների հետ կապված մի շարք հարցերի լուծման: Բանն այն է, որ Սորոսը Արևմուտք չէ և նույնիսկ նրա բաղադրիչը չէ:

Ավելին, մի շարք արևմտյան երկրների հազիվ թե կարելի է Սորոսի «երկրպագուներ» համարել՝ չխոսելով անգամ նրա բազմաթիվ գլոբալիստական նախաձեռնությունների նկատմամբ անմիջական ու բաց թշնամանքի մասին:

Որոշ հարցերում, իհարկե, որոշ երկրներ ու կորպորացիաներ երբեմն կարող են մարտավարական եւ տեխնիկական դաշինքների գնալ Սորոսի և նրա կառույցների հետ՝ կապված որոշակի ընդհանուր շահերի հետ, բայց նրանց միջև հավասարության նշան դնելը առնվազն միամտություն է:

Նաև միամտություն է հուսալ, որ հաջողության կարելի է հասնել արևմտյան գործընկերների մոտ այն դեպքում, որ ժամանակին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանը բարձրացրել էր Փաշինյանի և Թրամփի հանդիպման հարցը ... և դա ՄԱԿ-ի դաշտերում... ԱՄՆ-ի կոնգրեսականների, առավել ևս դեմոկրատ կոնգրեսականների հետ հանդիպումներում: «The Armenian Interest» -ի ղեկավար, «Forbes» - ի հրապարակախոս, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանը այս ամենը անվանել է «վիրավորանք ԱՄՆ-ի օրենսդիր համակարգի համար, քանի որ կոնգրեսականները չեն հանդիսանում նախագահի քարտուղարներ»:

Արևմտյան ուղղությամբ Փաշինյանի գրասենյակը ուղղորդողների հարցում դեռևս հաջողություններ չի ունեցել: Իսկ ի՞նչ իրավիճակ է հյուսիսային և, մասնավորապես, ռուսական ուղղությամբ:

Միջխորհրդարանական հարաբերությունների մասով երկկողմ օրակարգի կամ առնվազն «լավ հարաբերությունների» հեռանկարները շատ պղտոր են: Հայաստանի Ազգային ժողովի և Ռուսաստանի Դաշնային ժողովի միջև համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը բազմաթիվ հրապարակային ոչ կոռեկտ հայտարարություններ է արել Ռուսաստանի և ռուս գործիչների մասին: 

Վերջին ժամանակներս շատ է խոսվում վարչապետի «հասարակական հիմունքներով» խորհրդական Արտակ Գասպարյանի մասին, որը նախկին ՈՒՀԱ-ի անդամ է և երկար ժամանակ ապրել է Մոսկվայում:

Գասպարյանը շատ ակտիվ է եղել «հեղափոխության ժամանակ», նպաստել է ռուսաստանահայերի շրջանում «հեղափոխության գաղափարների» տարածմանը և աջակցել Փաշինյանի գործունեությանը: Սակայն Գասպարյանի նշանակումից ի վեր մամուլում նա հիշատակվել է միայն նախկին երգիծաբան, այժմ Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի հետ ընկերության համատեքստում: Ընդ որում, այդ հիշատակումները դրական չեն եղել և կապված են եղել քաղաքապետարանի կասկածելի գնումների հետ (նոր տարվա տոնածառ, աղբահավաք մեքենաներ և այլն):

Շատ տարօրինակ իրադարձություն էր նաև Գասպարյանի հրապարակումը Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում առ այն, որ ինքը Մոսկվա վերադառնալու մտադրություն ունի, իսկ Հայաստանի իշխանություններին մաղթում է «մեծ հաղթանակներ»: Բացի այդ, պարզվել է, որ Գասպարյանը իր էջից հեռացրել է անցյալ տարվա մայիսին տեղադրված՝ Փաշինյանի հետ համատեղ լուսանկարը և վարչապետին հասցեագրված գովաբանական տեքստը: Սակայն լրատվամիջոցների հրապարակումից հետո Գասպարյանը վերադարձրել է լուսանկարը և ուղեկցող տեքստը (թարմացված տարբերակով) և նաև ջնջել «հրաժեշտի գրառումը»:

Հայաստանում հումորիստների առատության համատեքստում նշենք, որ Մոսկվայի հետ հարաբերությունները կայունացնելու հարցում նպատակահարմար է հիշել երգիծական իմաստությունը՝ եթե դու «շատ փայտ ես ջարդել», ապա գոնե ցույց տուր, որ պատրաստվում ես ձմռանը ...

Կամո Խաչիկյան