Ծխելը կրճատո՞ւմ է ծախսերը
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՄենք գիտենք, որ...
Ծխախոտ ծխողները ավելի շուտ են մահանում, քանի որ ծխելով՝ քայքայում են իրենց առողջությունը: Իսկ պետությունների բյուջեների վրա ծխողների թվի ավելացումը բերում է ծախսերի ավելացում: Մի խոսքով՝ ծխելը վնասակար է ինչպես առողջության ու կյանքի, այնպես էլ պետության համար:
Իրականում ամեն ինչ այդքան էլ միանշանակ չէ:
Այն, որ ծխող մարդիկ, ըստ վիճակագրության, կյանքի ավելի կարճ տևողություն ունեն, հանրահայտ է և անվիճելի: Սակայն կյանքի կարճ տևողության պատճառը ոչ միայն քայքայված առողջությունն է և մահը հիվանդություններից, այլ կան նաև այլ պատճառներ: Բանն այն է, որ վիճակագրությունը փաստում է, որ ծխողները ավելի հաճախ են իրենց կյանքն ավարտում ինքնասպանությամբ, նրանց ավելի հաճախ են սպանում, քան չծխողներին, և նրանք ավելի հաճախ են դառնում դժբախտ դեպքերի, մասնավորապես ճանապարհատրանսպորտային պատահարների զոհ: Եվ այս ամենը պատահական չէ, ընդ որում, որպես կանոն, դա կապված չէ ծխելու բուն գործընթացի հետ (օրինակ վթարի է ենթարկվել, քանի որ մեքենան վարելիս ծխել է), թեպետ դա ևս իր հետևանքներն է թողնում: Ըստ հոգեբանների, մարդկանց մոտ կա մի հակում, որը կոչվում է «ծխողի սինդրոմ»: «Ծխողի սինդրոմը» մարդկանց հակումն է ավելի վտանգավոր և անհաշվենկատ կյանքով ապրելու:
Ծխող մարդիկ հիմնականում ունեն այդ հակումը, քանի որ իմանալով, որ ծխելը վտանգավոր է առողջության համար, շարունակում են դա անել: Սակայն կան նաև «ծխողի սինդրոմ» ունեցող մարդիկ, որոնք չեն էլ ծխում: Ուղղակի այդ մարդիկ էլ են, վիճակագրության համաձայն, նույնքան կարճ ապրում, ինչքան ծխողները:
Այն, որ ծխելը, բացի առողջությունը քայքայելուց, երկրորդ հերթին խփում է հենց ծխողի գրպանին, հանրահայտ է և անվիճելի: Թվում է, թե իրականում ծխող մարդու առկայությունը ավելորդ ծախս է նաև պետության համար: Բայց դա այդպես չէ:
Այստեղ անգամ պետք չէ խոսել այն օգուտների մասին, որը բերում է ծխախոտագործությունը, որպես գյուղատնտեսական, արդյունաբերական և առևտրի ճյուղ (Հայաստանի դեպքում դա ահռելի է): Կարիք չկա նաև հաշվարկել բյուջետային մուտքերը ծխախոտի ակցիզային հարկից:
Թվում է, թե առողջապահության և սոցիալական տեսակետից ծխելը վնաս է բերում պետությանը, քանի որ ծխողները ավելի հաճախ են հիվանդանում և հաշմանդամ դառնում, իսկ այդ ամենը լրացուցիչ ծախս է պետության համար: Այնուամենայնիվ, այստեղ մի ցավալի, բայց պարզ ճշմարտություն գոյություն ունի՝ ծխողները շուտ են մահանում:
Իսկ դա «կոմպենսացնում» է այն ծախսերը , որոնք պետությունը պետք է կատարի չծխողի կյանքի ընթացքում: Հայաստանում, իհարկե, նման հետազոտություններ չեն կատարվել, բայց կան այլ երկրների օրինակներ: Ըստ Գերմանիայում կատարված մի վիճակագրական հետազոտության, օրական 25 սիգարետ ծխողը տարեկան 1000 մարկով ավելի է «նստում» առողջապահության վրա, քան չծխողը:
Ի՞նչ կստացվի, եթե մարդիկ ընդհանրապես չծխեն. մարդիկ ավելի առողջ կլինեն և ավելի երկար կապրեն, բայց արդյունքում կաճեն առողջապահական ծախսերը: Բանն այն է, որ, օրինակ, սրտային անբավարարությամբ հիվանդի (որով սովորաբար հիվանդանում են ծեր մարդիկ) ծախսերը երեք անգամ գերազանցում են թոքի քաղցկեղով հիվանդի ծախսերից (ծխելու հետևանքով առաջացող ամենամասսայական հիվանդությունը): Նմանատիպ հաշվարկներ են կատարել նաև շվեյցարացի տնտեսագետներ Ռոբերտ Լյուն և Թոմաս Շաուբը: Ըստ նրանց հաշվարկների, պարզվել է, որ ծխողի կյանքի պահպանման համար առողջապահության ծախսած գումարները անհամեմատ ավելի քիչ են (առողջականից բացի, հաշվի են առնվել նաև այլ ցուցանիշներ, օրինակ՝ կենսաթոշակը, հաշմանդամության թոշակը, պալեատիվ բժշկությունը, ծերանոցները և այլն), քան այն ծախսերը, որոնք պետք է կատարել երկարակյաց մարդկանց համար:
Այսինքն՝ ստացվում է, որ, ըստ տնտեսագիտական հաշվարկների, ծխելը թողնելը շահավետ չէ ինչպես տվյալ երկրի առողջապահության, այնպես էլ ամբողջ երկրի համար: Ինչպես Վուդի Ալենն է ասում, «ծախսերը կրճատելու լավագույն ձևը մահն է», որն էլ հենց անում են ծխողները:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Շենգավիթում բացվեց «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գրասենյակը՝քաղաքացիների խնդիրների հավաքագրման և լուծումների մշակման նպատակով
Ադրբեջանի միջով հացահատիկ է Հայաստան ուղարկվել
«Կա մեկը, ով այդ բոլոր նռների քաղցրությունն ուներ իր հոգու մեջ». Լևոն Լևոնյանն անմահացել է հոկտեմբերի 30-ին Կարմիր շուկայում. «Փաստ»
Կենսաթոշակների մակարդակով Հայաստանը շարունակում է զիջել տարածաշրջանի երկրներին․ Դավիթ Հակոբյան
20-ամյա աղջիկը վարակի պատճառով կորցրել է ոտքերը
Իրանի արևային էներգիայի հզորությունը հնգապատկվել է հասնելով 4162 ՄՎտ-ի
Այն մասին, թե ում իրական շահերն է ներկայացնում Նիկոլ Փաշինյանը և նրան շրջապատող կամակատարների խումբը. Ավետիք Չալաբյան
Ուժեղ տնտեսություն. ճգնաժամից դուրս գալու միակ իրատեսական ճանապարհը
Ոչ միայն ռազմական ուժով, այլ նաև հաշվարկային հզորություններով և ալգորիթմական ինտելեկտով. «Փաստ»
Ընտրական խաղի կանոնների փոփոխություն՝ ընդդիմության աճող վարկանիշի ֆոնին
Վճռորոշ է, թե ՀՀ քաղաքացին ինչ ընտրություն կկատարի՝ Սամվել Կարապետյանի առաջարկած ուժեղ և անվտանգ Հայաստան կառուցելու տեսլականը՞, թե՞ գործող իշխանության կողմից այդ ծրագրի շուրջ բարձրացվող անբովանդակ աղմուկը․ վերլուծաբան
Արտառոց դեպք՝ Երևանում, օտարերկրացի մայրը hարվածել է 3-ամյա երեխային, որը հետո վնաuվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց
«Ընտրություններն են այն հնարավորություններից մեկը, որ ժողովուրդը ձերբազատվի մեզ պատած աղետից». «Փաստ»
Գագիկ Սուրենյանը վատ լուր է հայտնում
Կեղծ և մոլորեցնող թեզեր «խաղաղության» և «պատերազմի» շուրջ. «Փաստ»
Առաջարկվում է դիվանագիտական ներկայացուցիչների պաշտոնավարման առավելագույն ժամկետը սահմանել 5 տարի. «Փաստ»
Անկում տարադրամի շուկայում․ փոխարժեքն՝ այսօր
Հիբրիդային պատերազմի դեմ պայքարի անվան տակ՝ հիբրիդային միջամտություն. «Փաստ»
Ի՞նչ «գործիքներ» են կիրառում իշխանությունները. «Փաստ»
Հիշողության կորո՞ւստ, թե՞ դիտավորություն. «Փաստ»
«Լակմուսի թուղթ»՝ ընդդիմադիր դաշտի ու ընտրողների համար. «Փաստ»
Գոռ Հակոբյանի ընտանիքը մեկնեց Մյունխեն՝ որդու բուժման համար
Օրինազանց վարորդները հայտնաբերվել են․ մեքենաները տեղափոխվել են պահպանվող հատուկ տարածք
Մյասնիկյան պողոտայում ավտոմեքենան բախվել է էլեկտրական սյանը․ տուժածները հոսպիտալացվել են
Հայաստանում սահմանադրական հանրաքվեի անցկացման արդյունքը երաշխավորված չէ. ԱՄՆ Ազգային հետախուզության տնօրենի գրասենյակ
Ով կփոխարինի զոհված Ալի Լարիջանիին
Իսրայելում վերջին 24 ժամվա ընթացքում հոսպիտալացվել է 192 մարդ
Պուտինը ցավակցություն է հայտնել Իրանի գերագույն առաջնորդին՝ Լարիջանիի մահվան կապակցությամբ
Չեմպիոնների լիգա․ «Բարսելոնան» տպավորիչ էր՝ 7:2
Օմանը դատապարտել է Իրանի էներգետիկ օբյեկտների թիրախավորումը
Լիբանանի վրա Իսրայելի կողմից իրականացված հարվածների հետևանքով զոհերի թիվը մոտենում է 1000-ի
1 տարեկան երեխային սպանել փորձած խորթ մորը 2 ամսով կալանավորեցին
Սպիտակ տունը հայտնում է հակամարտության սկզբից ի վեր իրանական 120 նավ խորտակելու մասին
«Արմավիր» ՔԿՀ–ում դատապարտյալը փորձել է կյանքին վերջ տալ
«Կուռառա» ռոք խումբը Հայաստանում է
Ի՞նչ եղանակ սպասել մարտի 19-ից 23-ը
Խոշոր ավտովթարի 4 վիրավորներից 2-ին ավտոմեքենայից դուրս են բերել փրկարարները
«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության խորհրդի անդամ Նարեկ Կարապետյանի խոսքը Սամվել Կարապետյանի «Ուժեղ Խաղաղություն» անվտանգային ծրագրի շնորհանդեսին
Սուրեն Պապիկյանը ուսանողների հետ այցելել է զինված ուժերի մի քանի պաշտպանական կառույցներ
4 ընկերներով վարորդական վկայականի քննության էին գնացել․ մանրամասներ՝ Սյունիքում 3 տղայի կյանք խլած վթարից
Փաշինյանը խոստացավ խաղաղություն և բերեց 3 պատերազմ․ մենք կբերենք ուժեղ խաղաղություն
Հայտնի է դարձել զոհված Ալի Լարիջանիի հնարավոր իրավահաջորդի անունը
ԱՄԷ-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպումը չի կայանա
Հայաստանը թուրք-ադրբեջանական խումբ է կառավարում՝ ի դեմս Նիկոլ Փաշինյանի վարչախմբի․ Ավետիք Չալաբյան 
Սաուդյան Արաբիայի ՀՕՊ համակարգերը հետ են մղել հրթիռային հարձակումը Էր Ռիադում. լսվել են պայթյուններ
Իրանի գերագույն առաջնորդը խոստացել է վրեժ լուծել Լարիջանիի սպանության համար
Մինչև 2035 թվականը Վաշինգտոնը կհայտնվի ավելի քան 16 հազար միջուկային հրթիռների սպառնալիքի տակ. ԱՄՆ հետախուզություն
Վենսը մարտի 19-ին կհանդիպի նավթային ընկերությունների ղեկավարների հետ
Սյունեցիներն անհանգիստ են. Իրանի պատերազմից կարող են օգտվել թշնամական ուժերը՝ էթնիկ վտանգավոր տարրերի ներթափանցման միջոցով ռիսկեր ստեղծելով (տեսանյութ)
Վթար է․ ջուր չի լինելու
