Վտանգն առկա է, ու միայն հայտարարություններն ու մտահոգությունները բավարար չեն

Հիշում եք, չէ՞, անցյալ տարի այս օրերին առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը այցելել էր Սևան, ու «Սևան» ազգային պարկի տնօրենի հետ լող տվեցին լճում՝ ապացուցելու, որ «ծաղկած» Սևանը առողջության համար որևէ վտանգ չի ներկայացնում: Թե ինչ էին զեկուցել առողջապահության նախարարին, դժվար է ասել, սակայն փաստն այն է, որ նա բավարարվեց լողալով: Իսկ ահա ազգային պարկի տնօրենը ուղիղ եթերում լճի ջուր խմեց: Թե ինչ եղավ հետո, ինչպես ասում են, շատ հուզիչ էր: Որքան էլ փորձ արվեց ջրի հետ չկապել փաստը, սակայն տնօրենը հայտնվել էր բժիշկների մոտ:

Այն, ինչ կատարվում է Սևանի հետ, պարբերաբար մասնագետների քննարկումների ու ահազանգերի առիթ է դառնում, այլ հարց է, որ տարիներ շարունակ լուծումներ չեն տրվում: Ի դեպ, կասկածներ կային, որ առկա վիճակի ծայրահեղականացումը իրականացվում է որոշ շահագրգիռ ուժերի կողմից, որպեսզի ջրային հանգստի սիրահարները ոչ թե Սևանը նախընտրեն, այլ արտերկրյա ծովափները:

Այդ գործոնը բացառելն, անշուշտ, չափազանց միամիտ բան կլիներ: Սակայն փաստը մնում է փաստ, որ մասնագետները հետևողականորեն զգուշացնում են լուրջ խնդիրների մասին: Սակայն հարցը ոչ այնքան առողջությանը վտանգ սպառնալու կամ անվտանգ լինելու մասին է, այլ Սևանի ապագայի հանդեպ մտահոգության:

Համենայն դեպս, մինչև վերջերս վստահեցվում էր, որ գոյացած ու կուտակված ջրիմուռները մարդկանց առողջությանը վտանգ չեն սպառնում: Եվ ահա, նախօրեին առողջապահության նախարարությունը հայտարարություն է տարածել, որով հորդորել է քաղաքացիներին Սևանա լճի ափամերձ որոշ տարածքներում, որտեղ կապտականաչ ջրիմուռներ են նկատվում, խուսափել լողալ:

ԱՆ-ից հայտնում են, որ ցիանոբակտերը (cyanobacter) կամ կապտականաչ ջրիմուռները հանդիպում են ողջ աշխարհում` հատկապես չհոսող, սննդարար նյութերով հարուստ ջրերում։ Սրանց որոշ տեսակներ արտադրում են կենդանիների և մարդկանց առողջության վրա բացասաբար անդրադարձող թույներ (տոքսիններ), որոնց ազդեցությանը մարդիկ կարող են ենթարկվել «ծաղկած» ջուրը խմելու, դրանում լողալու կամ անզգուշաբար կուլ տալու հետևանքով։

«Նման ջրում լողալու դեպքում կարող են ի հայտ գալ հետևյալ ախտանշանները՝ ասթմա, աչքերի գրգռվածություն, ցան, մասնավորապես, բերանի և քթի շուրջ, մաշկի գրգռվածություն, ալերգիկ ռեակցիա: Անզգուշությամբ ջուր կուլ տալու դեպքում կարող է ի հայտ գալ ստամոքսի ցավ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, ջերմություն, կոկորդի ցավ, գլխացավ, մկանային և հոդերի ցավ, բլիթներ բերանի խոռոչում, լ յարդի հետ կապված խնդիրներ։

Առողջական այսօրինակ խնդիրներից զերծ մնալու նպատակով առողջապահության նախարարությունը հորդորում է` -չլողալ այն վայրերում, որտեղ նկատվում են ջրիմուռներ,

-արգելել երեխաներին` լողալ չթույլատրված վայրերում,

-վերը նշված ախտանշանների դեպքում անհապաղ դիմել բժշկի:

Չնայած նրան, որ լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տվել, որ առավել ռիսկային տարածքներն են Վարդենիկ և Մարտունի համայնքներին հարակից լողափերը, սակայն ջրիմուռները լինելով կենդանի օրգանիզմ` կարող են տեղաշարժվել, փոփոխելով տեսակների հարաբերակցությունը` կախված օդի և ջրի ջերմաստիճանից, քամու ուղղությունից և ուժից:

Ուստի ևս մեկ անգամ խորհուրդ ենք տալիս խուսափել այն տեղերում լողալուց, որտեղ ջրում առկա են ջրիմուռներ»,- նշված է առողջապահության նախարարության հայտարարության մեջ:

«Մենք հորդորել ենք չլողալ այն հատվածներում, որտեղ ջուրը ծաղկած է, որովհետև դա պայմանավորված է ցիանոբակտերներով կամ կապտականաչ ջրիմուռներով, որը վտանգավոր է, տոքսիկ է, թունավոր է մարդկանց և կենդանիների համար»,- ի լրումն ասել էր ԱՆ հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնի վարակիչ հիվանդությունների համաճարակաբանության բաժնի պետ Լիանա Թորոսյանը:

Ի դեպ, սա ուշագրավ է հատկապես այն տեսակետից, որ ընդամենը մի քանի օր առաջ նշվում էր, թե Սևանի ափամերձ հատվածներում անասունների անկման դեպքերը պարզապես չեն կարող կապ ունենալ ջրիմուռների հետ: Կոնկրետ դեպքերը գուցե ուղղակի կապ չունեն, սակայն փաստը մնում է փաստ, որ նախարարության պաշտոնյան հաստատում է՝ թունավոր է մարդկանց և կենդանիների համար:

Այս հայտարարություններն ավելի են անհանգստացնում, քանզի չափազանց դժվար է վերահսկողություն իրականացնել: Զուտ հորդորները գուցե և արդյունավետ չլինեն, իսկ ջրիմուռի բացակայությունը որևէ հատվածում չափազանց հարաբերական հասկացություն է, քանզի այս պահին ամենամաքուր հատվածում մի քանի րոպե անց կարող են ջրիմուռներ հայտնվել՝ կապված ջրի հոսքի հետ:

Մի խոսքով, խնդիրը, կարծես, շատ ավելի լուրջ է, քան թվում է, ու հարցը գլոբալ լուծման կարիք ունի: Սոսկ հայտարարություններով ու մտահոգություններով ո՛չ Սևանը կփրկենք, ո՛չ էլ մարդկանց կապահովագրենք վտանգներից:

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ