Փա­շի­նյա­նը տեղ է նա­խա­պատ­րաս­տում քա­ղա­քա­կան հա­յացք­նե­րով իրեն մոտ գտնվող Լև­ոն Տեր-Պետ­րո­սյա­նի հա­մար

vestikavkaza.ru-ն «Ինչով է Հայաստանի նոր ազգային անվտանգության ռազմավարությունը տարբերվում հնից» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ վերջին 12 տարիների ընթացքում աշխարհում և տարածաշրջանում տեղի են ունեցել բազմաթիվ իրադարձություններ, իսկ Հայաստանի ներքաղաքական լանդշաֆտը փոխվել է «թավշյա հեղափոխությունից» հետո:

Սա անձամբ Հայաստանի իշխանությունների և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կարծիքն է, և այս առումով երկրի ղեկավարությունը հանձնարարել է ստեղծել հատուկ միջգերատեսչական խումբ, որը կզբաղվի նոր ազգային անվտանգության ռազմավարության մշակմամբ: Չնայած հեղափոխական կառավարության բարձրագոչ հայտարարություններին և ձգտմանը, արդեն իսկ հասկանալի է, որ գոյություն ունեցող ռազմավարությունը չի ենթարկվի զգալի փոփոխությունների:

Հայաստանը դեռևս իր ազգային անվտանգությունը գտնում է տարածաշրջանային մեկուսացման մեջ: Ըստ հայ փորձագետների, Արևմուտքի և Իրանի, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև լարված հարաբերությունները, ռուս-վրացական հարաբերությունների հերթական սրացումը և չկարգավորված հայ-թուրքական և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները ստիպում են Երևանին արտաքին քաղաքականության ոլորտում մանևրել:

Իրանի մեկուսացումը և հարևանների հետ նրա հարաբերություններում իրավիճակի սրման հնարավորությունները խոշոր ռազմական գործողությունների սկսման մշտական սպառնալիք են, որը ցավալի կլինեն Հայաստանի համար: Հայաստանի՝ տարիներ շարունակ գոյություն ունեցող ազգային անվտանգության ռազմավարությունը հիմնվել է հայկական ինքնության պահպանման գաղափարախոսական հայեցակարգի վրա և չի նախատեսել ինտեգրում Հարավային Կովկասի միասնական անվտանգության համակարգին:

Ներկա իշխանությունները նույնպես ընդհանուր տարածաշրջանային կոլեկտիվ անվտանգության զարգացման խնդիրը հնարավոր մոտեցում չեն համարում:

Հայաստանը արտաքին քաղաքական հարաբերությունները հետևողականորեն կառուցում է բացառապես շահագրգիռ ուժերի հետ և միջազգային հարաբերությունները դիտարկում տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության պրիզմայով:

 Նոր ռազմավարության հիմնական ուղղություններում ևս ղարաբաղյան հարցը շարունակում է որոշիչ դեր խաղալ: Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հուլիսի 26-ի ասուլիսում նշել է, որ «Հայաստանի իշխանությունները պետք է հաշվի առնեն Ղարաբաղում 2016 թվականի ապրիլին տեղի ունեցած իրադարձությունները, և կանխվեն նման զարգացումները հետագայում»:

Հանրապետության ղեկավարությունը, փոխառելով նախկին ռազմավարության գաղափարախոսական հիմքը, ներկայումս ևս Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականությունը համարում են երկրի անվտանգության հիմնական սպառնալիք: Սակայն հայտարարված արժեքները, մարտահրավերները և սպառնալիքները չեն բացատրում, թե ինչպես է Հայաստանը պատրաստվում հաղթահարել երկրի շրջափակումը, տարածաշրջանային ծրագրերից մեկուսացումը և սպառազինությունների մրցավազքը:

Թուրքիայի ու Ադրբեջանի, կամ Բաքվի և այլ երկրների միջև ցանկացած ռազմավարական դաշինքների ստեղծում, համախմբում և ընդլայնում դիտարկվում է որպես թշնամական գործողություն Հայաստանի նկատմամբ:

Հայեցակարգի մշակողները ձգտում են Հայաստանի նոր ազգային անվտանգության ռազմավարությունը ամրապնդել «փափուկ ուժի» հաշվին, որը պետք է դառնա ռազմավարության նոր տարր: Հանրապետության ներկայիս ղեկավարությունը չի թաքցնում հայկական սփյուռքի ռեսուրսն ակտիվորեն օգտագործելու իր ցանկությունը:

Փաշինյանը չի ցանկանում միայնակ լուծել խնդիրները և ակնկալում է արտասահմանի հայերի հետ սերտ շփումների միջոցով պետականությունը ամրապնդել և իրարից տարբերվող սփյուռքահայերի համար ազգային ինքնության միասնական հենք ստեղծել: Դրա մեջ ոչ վերջին դերը պետք է խաղա Սփյուռքի հարցերով գլխավոր հանձնակատար նշանակված Զարեհ Սինանյանը:

Սինանյանի հիմնական արժանիքն այն է, որ նա բազմաթիվ շփումներ ունի ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Բելգիայի և այլ երկրների սփյուռքի կազմակերպությունների հետ: Նա նաև ապացուցել է, որ ինքը Լեռնային Ղարաբաղի վարչակարգի «լեգիտիմացման» ուղղությամբ աշխատող ակտիվ գործիչ է, որով էլ հենց շահել է իշխանությունների վստահությունը: Նոր հայեցակարգի մշակողների կողմից հայտարարված հարձակողական մարտավարությունը ցույց է տալիս, որ առկա է ներկայիս՝ բացառապես պաշտպանական բնույթի ռազմավարությունը վերանայելու ցանկություն: Հանրապետության ղեկավարությունը որոշել է պաշտոնապես ամրագրել պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի հայտարարությունները:

Այնուամենայնիվ, ընդհանուր անվտանգության հայեցակարգի մեջ նման վերափոխումը ոչ մի նոր տարր չի առաջացնում: Տոնոյանը, մեկնաբանելով հայեցակարգի առաջիկա նորացվող դրույթը, բացատրել է, որ դա առաջին հերթին ղարաբաղյան հակամարտության հոգեբանության ընկալման փոփոխություն է:

Ներկայիս ղեկավարությունը ավելի շատ մտահոգված է երկրի տեղեկատվական անվտանգության ամրապնդմանն ուղղված կոնկրետ արդյունքների ապահովմամբ և, հետևաբար, ակնկալում է նոր հնարավորությունների կիրառում սոցիալական ցանցերում և լրատվամիջոցներում, որը կկանխի ցանկացած մանիպուլ յացիա:

Հայեցակարգը մշակողները նաև առաջարկում են իրականացնել նախագահի ինստիտուտի և նրա լիազորությունների ավելի հստակ սահմանում: Խոսելով իշխանության չափազանց կենտրոնացված լինելու անթույլատրելիության մասին՝ Փաշինյանը հույս ունի այդ կերպ ամրապնդել Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը, սակայն ոչ ներկայիս նախագահ Արմեն Սարգսյանի օգնությամբ, չնայած նա տարբեր երկրների քաղաքական գործիչների և խոշոր գործարարների, այդ թվում՝ նաև հայկական սփյուռքի հետ հզոր կապեր ունի:

Փաշինյանը տեղ է նախապատրաստում քաղաքական հայացքներով իրեն մոտ գտնվող Լևոն Տեր-Պետրոսյանի համար՝ հույս ունենալով, որ նրա վերադարձը մեծ քաղաքականություն կօգնի իր անձնական քաղաքական հավակնություններին։

ՏերՊետրոսյանին որոշակի լիազորություններ հանձնելով՝ Փաշինյանը կպաշտպանի իրեն ղարաբաղյան խնդրի լուծման հարցում զուգահեռ պատասխանատու ունենալով

 

Կամո Խաչիկյան