«Անորակ ու ոչ ներառական աճ, որից օգտվում են սահմանափակ թվով անձինք».

Խնդիրը ոչ թե տնտեսական աճի մեծությունն է, այլ այդ աճի որակը: Այս համոզմանն է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը:

«Այս տարվա 7 ամիսների կտրվածքով ունենք տնտեսական 6,8 տոկոսանոց ակտիվություն, այն դեպքում, երբ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում տնտեսական ակտիվությունը մոտ 10 տոկոս էր կազմում:

Չնայած, որ 2018թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին տեղի էր ունեցել տնտեսական ակտիվության դանդաղում, առանձին ոլորտներում գրանցվել էր կտրուկ անկում, բայց դա չէր խանգարել, որ անցած տարի ունենայինք բավականին մեծ տնտեսական ակտիվություն:

Հիմա այս 6,8 տոկոս ցուցանիշը հիմնականում ապահովել է ծառայության ոլորտը՝ 15,2 տոկոս աճով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը՝ նկատելով, որ սա իր հերթին պայմանավորված է ֆինանսական համակարգի աճով, քանի որ 2018թ. հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտավ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգը:

«Այդ վճարումները շարունակվել են նաև այս տարվա ընթացքում, ինչը ֆինանսական համակարգի համար լրացուցիչ աճ է ապահովել: Երկրորդը շահումով խաղերի գործոնն է, որով պայմանավորված՝ զգալի աճ ունենք, բայց մեր պետական բյուջեն, տնտեսությունը այդ առումով չեն շահել»,-ասաց նա՝ ընդգծելով, որ այդ գործոնը որևիցե ձևով չի նպաստել պետական բյուջեի եկամուտների աճին, քանի որ այդ առումով հարկային դրույքաչափերը ֆիքսված են:

Տնտեսագետի խոսքով, վերոնշյալ ցուցանիշի գերակշիռ մասն ապահովվել է ստվերի, ինչպես նաև ավտոմեքենաների վաճառքի հաշվին. «Ունենք զգալի՝ 8,4 տոկոս աճ արդյունաբերության ոլորտում:

Տեսակարար կշիռ ունի հանքարդյունաբերությունը, որը պայմանավորված է միջազգային շուկայում պղնձի և մոլիբդենի գների բարձրացմամբ: Այդուհանդերձ, զգալի անկում ունենք գյուղատնտեսության ոլորտում:

6 ամիսների կտրվածքով ունենք գյուղոլորտի 7,4 տոկոս անկում, երբ այդ ոլորտով է զբաղված մեր ազգաբնակչության 1/3-րդը: 

Հետևաբար, ազգաբնակչության 1/3-րդն աղքատ է մնալու, կամ իր վիճակը վատթարանալու է, քանի որ գյուղացին չի ունենալու ապրանք, որը կարող է իրացնել»:

Ս. Պարսյանի դիտարկմամբ, եթե անցած տարի հանքարդյունաբերության տեսակարար կշիռը նվազել էր և աճել էր վերամշակվող արդյունաբերության տեսակարար կշիռը, ապա այս տարի իրավիճակը փոխվում է.

«Դարձյալ վերադառնում ենք հանքարդյունաբերությունից կախված տնտեսությանը, ինչը կրկին մտահոգիչ է ու չի համապատասխանում կառավարության կառուցվածքային բարեփոխումների տեսլականին:

Ամփոփելով՝ կարող ենք ասել, որ գրանցված տնտեսական աճը ներառական չէ, որակյալ չէ: Անորակ ու ոչ ներառական աճ, որից օգտվում են սահմանափակ թվով անձինք. մի քանի տասնյակ անձ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտում, մի քանի տասնյակ՝ արդյունաբերության:

Մեծ հաշվով, մարդկանց կենսամակարդակը չի ավելացել, աշխատավարձերը կտրուկ չեն ավելացել: Ունենք մի իրավիճակ, երբ ապրանքների գներն ավելի շատ են աճել, քան մարդկանց իրական եկամուտները: Իհարկե, ողջունելի է ցանկացած քայլ, որն ուղղված է աշխատավարձերի բարձրացմանը, բայց մեր տնտեսական համակարգը, հատկապես հարկային քաղաքականությունը, չի նպաստում, որ տնտեսությունը ներառական աճ ունենա»:

Հաշվի առնելով հրապարակվող դրական ցուցանիշները, բայց զուգահեռ դիտարկելով բնակչության կենսամակարդակը՝ մեր զրուցակիցը նկատեց. «Կառավարությունը ներկայացնում է իրավիճակն իր տեսանկյունից, իսկ ազգաբնակչությունը տնտեսական երևույթներին իր անձնական փորձի դիտանկյունից է նայում: 

Նա իրավիճակը գնահատում է այն հարցադրմամբ, թե մեկուկես տարվա ընթացքում իր կենսամակարդակն արդյո՞ք փոխվել է, արդյո՞ք սկսել է լավ ապրել: Միանշանակ՝ ոչ: Մենք չունենք այդպիսի կտրուկ փոփոխություն: Միգուցե մեկուկես տարվա մեջ պետք չէր կտրուկ փոփոխության սպասել, բայց իշխանությունն այդ սպասումներն առաջացրել էր բնակչության մոտ՝ իր պոպուլիստական խոստումներով ու հրապարակումներով»:

Տնտեսագետն ընդգծեց՝ կա մի իրավիճակ, երբ թե՛ ազգաբնակչությունը, թե՛ ներդրողները չունեն կայունության միջնաժամկետ և երկարաժամկետ երաշխիքներ, ինչն իր հերթին թույլ կտա որոշումներ կայացնել, տնտեսական ակտիվություն ցուցաբերել.

«Շատերն այս իրավիճակում փորձում են սպասել: Մեզ մոտ ցածր աշխատավարձի հաշվին փորձ է արվում ապահովել տնտեսության մրցունակությունը, ինչը նախորդ կառավարություններից եկած քաղաքականություն է: Ըստ էության, նախորդ կառավարություններից մնացած տնտեսական քաղաքականություն ու տնտեսական թիմ ունենք, որը չի փոխվել: 

Այստեղ որևիցե հեղափոխական երևույթներ չկան»:

 

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ