Հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության վերքերը. ինչո՞ւ են նորից ակտիվացել շահարկումները

1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ը նորանկախ Հայաստանի պատմության ամենաողբերգական էջերից է, որի հետևանքները մինչ օրս հաղթահարված չեն: Այդ օրն Ազգային ժողովի վրա կատարվեց հարձակում: 

Այն տեղի ունեցավ հերթական նստաշրջանի հարց ու պատասխանի ժամանակ, որին մասնակցում էին նաև կառավարության անդամները։ Ահաբեկչության հետևանքով զոհվեցին ՀՀ ԱԺ նախագահ Կարեն Դեմիրճյանը, վարչապետ Վազգեն Սարգսյանը և 6 այլ պետական գործիչներ ու ԱԺ պատգամավորներ։

Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչությունը առաջին հերթին նոր կայացող անկախ պետականության և պետության դեմ ուղղված ոճրագործություն էր, քանի որ դրա հետևանքով պետական համակարգի աշխատանքը խաթարվեց, իսկ երկրի քաղաքական էլիտայի կորիզը կազմող գործիչները գլխատվեցին:

Եվ պատմությունից գիտենք, որ նվաճողները իրենց հպատակ երկրները թուլացնելու համար առաջին հերթին փորձում էին գլխատել և ուժասպառ անել այդ երկրների քաղաքական էլիտային: 

Նմանատիպ իրադարձություն կարելի է համարել 1307 թվականին Կիլիկիայում տեղակայված մոնղոլների զորավար Բիլարղուի կողմից հայոց թագավոր Լևոն III-ին, նախկին թագավոր Հեթում II-ին և 40 հայ իշխանների հյուրասիրության նպատակով Անավարզա հրավիրելը և սպանելը, ինչի արդյունքում Կիլիկիայի հայոց պետականությունը անդառնալի հարված ստացավ և այդպես էլ չկարողացավ ուշքի գալ:

Հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունից 20 տարի է անցել, սակայն հանրությունը շարունակում է հարցադրումներ անել, թե ինչպես ստացվեց, որ դեպքերն այդպիսի ընթացք ստացան: 

Քննարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էր պետք վարվել ահաբեկիչների հետ: Եվ այս համատեքստում ուշադրությունից դուրս չեն մնում նաև ահաբեկիչների վնասազերծման մանրամասնությունները:

Եվ ուշագրավ է, որ այդ ժամանակվա վկաները նշում են, որ երբ ուժայինների հետ խորհրդակցություն էր ընթանում այն հարցի շուրջ, թե ինչպես պետք է վնասազերծել ԱԺ դահլիճում գտնվող ահաբեկիչներին, ոմանց կողմից առաջարկ է եղել գրոհել ԱԺ դահլիճը և վնասազերծել ահաբեկիչներին՝ ոչնչացնելու միջոցով։

Սակայն գործողության այս և այն տարբերակները, որոնք նախատեսում էին ահաբեկիչների ֆիզիկական ոչնչացում, նշանակելու էր ոճրագործության բոլոր հետքերի կորուստ, և հնարավոր չէր լինելու պարզել, թե արդյոք կա՞ն դրա հետևում կանգնած պատվիրատուներ, այլ հանցակիցներ: 

Եվ այս հանգամանքը հաշվի առնելու արդյունքում է, որ այն ժամանակվա նախագահը հակված չէր ոճրագործների ոչնչացման տարբերակին: 

Իսկ ահաբեկիչների կանգնելը արդարադատության առջև ու գործի քննությունը հնարավորություն էին տալու լիարժեք բացառել բոլոր կասկածները, թյուրըմբռնումները, հասկանալ, թե արդյո՞ք ինչոր տեղ տանում են դրանց թելերը, թե ոչ:

 

Եվ հատկանշական է, որ այսօր վերստին ակտիվացել են մարդիկ, որոնք ժամանակին լիարժեք «դոստուպ» ունեին ողջ տեղեկատվությանը և հնարավորություն ունեին ամբողջովին մասնակցել քննության ընթացքին: 

Մասնավորաբար, խոսքը այն մարդկանց մասին է, որոնք նշանակվեցին պաշտոնների, որպեսզի հնարավոր լիներ խուսափել լարվածությունից ու բացառել գործի ընթացքին վերաբերող բոլոր կասկածները: 

Այս համատեքստում պատահական չէր կարող լինել, որ ողբերգական իրադարձություններից հետո Վազգեն Սարգսյանի եղբայր Արամ Սարգսյանը դարձավ վարչապետ։ 

Ուժային կառույցներում ևս նշանակվեցին մարդիկ, որոնց նկատմամբ զոհվածների ընտանիքները վստահություն ունեին, այդ թվում՝ Գագիկ Ջհանգիրյանն ու Բորիս Նազարյանը:

Ստացվում է, որ բացահայտումների համար խոչընդոտ չկար։ Այդ դեպքում առնվազն տարօրինակ է թվում քսան տարի անց ողբերգական այդ էջը շահարկումների առիթ դարձնելը: 

Առավել տարօրինակ է այն մարդկանց «վերակենդանացումը», որոնք իրենց մեջ արդեն պաշտոններ էին բաժանում այն ժամանակ, երբ դեռ տաք էին զոհվածների դիակները, երբ բանակցություններ էին ընթանում՝ առանց նոր կորուստների պատանդներին ազատ արձակելու ուղղությամբ, երբ ամեն ինչ արվում էր, որ ոճրագործները հանձնվեն ողջ-առողջ, որպեսզի որևէ հետք ու փաստ իրենց հետ չտանեն: 

Բայց սա, ինչպես ասում են, արդեն այլ թեմա է...

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ